Hà Nội phát động cuộc thi tìm ý tưởng 'đánh thức' không gian đô thị

Ngày 18/7, Sở VH-TT Hà Nội phối hợp với Tạp chí Kiến trúc (Hội Kiến trúc sư Việt Nam) khởi động Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo và phát động Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026 với chủ đề "Hà Nội: Đánh thức không gian đô thị".

Đây là hoạt động trọng tâm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, nhằm kết nối các nguồn lực xã hội, tìm kiếm ý tưởng đổi mới và từng bước hình thành hệ sinh thái không gian sáng tạo của Thủ đô.

Ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở VH-TT Hà Nội cho biết năm 2026 được xác định là năm của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo. Khác với các năm trước thường diễn ra vào tháng 10 hoặc 11, lễ hội năm nay được khởi động từ ngày 10/1 với chuỗi hoạt động xuyên suốt.

Từ đầu năm đến nay, nhiều hoạt động đã được triển khai nhằm kết nối nghệ nhân, nghệ sĩ, doanh nghiệp, các làng nghề và cộng đồng sáng tạo. Những sản phẩm bước đầu không chỉ góp phần quảng bá giá trị văn hóa, lịch sử của Thủ đô mà còn giúp người dân và du khách hiểu rõ hơn về di sản vật thể, phi vật thể cũng như sự sáng tạo của các nghệ nhân, thợ thủ công.

Đối với Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026, ông Phạm Tuấn Long cho biết, cuộc thi nhằm tìm kiếm các phương án thiết kế góp phần làm đẹp đô thị, đồng thời củng cố vị thế của Hà Nội trong Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO.

Được tổ chức trên quy mô toàn quốc, cuộc thi dành cho kiến trúc sư, nhà thiết kế, nghệ sĩ, chuyên gia, nhà nghiên cứu, sinh viên và cộng đồng sáng tạo. Các phương án dự thi không chỉ tập trung vào giải pháp kiến trúc mà còn đề xuất mô hình quản trị, cơ chế chính sách, phương án tài chính và giải pháp huy động nguồn lực xã hội.

Đáng chú ý, những ý tưởng có tính khả thi sẽ được Sở VH-TT Hà Nội phối hợp với UBND các xã, phường cùng các đơn vị liên quan xem xét triển khai trong quá trình chỉnh trang, cải tạo không gian đô thị.

Ban tổ chức chia cuộc thi thành ba hạng mục gồm: Hạ tầng thúc đẩy sáng tạo; Không gian sáng tạo từ các công trình chuyển đổi chức năng và bảo tồn; Phát huy không gian kiến trúc, quy hoạch truyền thống.

Các đề xuất được khuyến khích hướng tới việc tái kích hoạt quảng trường, công viên, nhà ga, phố đi bộ, nhà văn hóa, khu chung cư cũ, nhà máy cũ và các thiết chế văn hóa hoạt động chưa hiệu quả. Cuộc thi cũng hướng đến việc kết nối các làng nghề, làng cổ và khu vực ven đô với hệ sinh thái sáng tạo của khu vực trung tâm.

TS.KTS Hoàng Thúc Hào cho rằng cuộc thi đòi hỏi tư duy liên ngành, trong đó bảo tồn phải gắn với thích ứng và tái sử dụng di sản. Theo ông, các nhà máy cũ hoàn toàn có thể được chuyển đổi thành những "bảo tàng sống", vừa gìn giữ ký ức đô thị, vừa trở thành trung tâm văn hóa sáng tạo có khả năng tự vận hành và phát triển.

Ông cũng nhấn mạnh cộng đồng cần được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình thiết kế để các không gian sáng tạo thực sự gắn bó với đời sống người dân, góp phần tạo sinh kế, tăng tính gắn kết và khơi dậy những động lực phát triển mới cho đô thị.

Trong khuôn khổ sự kiện, tọa đàm "Nghệ thuật công cộng và bản sắc đô thị Hà Nội - Từ những điểm can thiệp đến hệ sinh thái sáng tạo" diễn ra với sự tham gia của đại diện Sở VH-TT Hà Nội, Hội Kiến trúc sư Việt Nam, UNESCO Việt Nam cùng nhiều kiến trúc sư, nghệ sĩ.

Tại tọa đàm, Ban tổ chức cũng giới thiệu dự án "Ngỡ ngàng Hà Nội" (Hanoi Surprises) với 46 điểm nghệ thuật công cộng được nghiên cứu, phân bổ theo 5 nhóm không gian gồm: Không gian Di sản, Không gian Kẻ chợ, Không gian Tương lai, Không gian Sinh thái và Không gian Cộng đồng. Các địa điểm trải dài từ chợ Đồng Xuân, tháp nước Hàng Đậu, khu phố cổ, gầm cầu, bãi giữa sông Hồng đến các khu tập thể cũ; một số điểm sẽ được lựa chọn để triển khai thí điểm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.

Thông qua Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo, Ban tổ chức kỳ vọng các cuộc thi, dự án nghệ thuật và hoạt động đối thoại sẽ tiếp tục thu hút nguồn lực đầu tư, từng bước hiện thực hóa thành các không gian sáng tạo phục vụ cộng đồng. Đây cũng được xem là bước đi nhằm phát huy danh hiệu Thành phố Sáng tạo của UNESCO, đồng thời tạo động lực để Hà Nội phát triển kinh tế sáng tạo gắn với di sản, văn hóa và đời sống đô thị đương đại.