FIFA kiếm tiền thế nào từ sức hút của Messi, Harry Kane?

Khi Lionel Messi ra sân trong màu áo Argentina hay Harry Kane dẫn dắt tuyển Anh, giá trị mà họ tạo ra không chỉ nằm ở bàn thắng, bản quyền hình ảnh hoặc sức hút truyền thông.

Những ngôi sao hàng đầu thế giới còn trở thành động lực giúp FIFA bán vé, các gói dịch vụ cao cấp, bản quyền truyền hình và hợp đồng tài trợ với giá ngày càng lớn. Financial Times gọi mô hình này là "cỗ máy tiền mặt World Cup trị giá 13 tỷ USD", đồng thời đặt câu hỏi về cách tổ chức quản lý bóng đá thế giới sử dụng khối doanh thu khổng lồ thu được từ giải đấu.

Doanh thu tăng 72% sau một chu kỳ

Theo Financial Times, FIFA kỳ vọng tạo ra khoảng 13 tỷ USD doanh thu trong chu kỳ tài chính 4 năm 2023-2026. Riêng World Cup 2026, diễn ra tại Mỹ, Canada và Mexico, dự kiến đóng góp khoảng 8,9 tỷ USD.

Doanh thu của chu kỳ hiện tại cao hơn khoảng 72% so với giai đoạn gắn với World Cup Qatar 2022 và cao gấp đôi mức 6,4 tỷ USD của chu kỳ 2015-2018.

Đây là bước nhảy lớn nếu đặt cạnh kết quả kinh doanh của FIFA trong khoảng hai thập kỷ qua.

Giai đoạn 2007-2010, gắn với World Cup Nam Phi, FIFA đạt doanh thu khoảng 4,19 tỷ USD. Con số này tăng lên 5,7 tỷ USD trong chu kỳ 2011-2014 và đạt 6,4 tỷ USD trong giai đoạn 2015-2018.

Đến chu kỳ 2019-2022, FIFA ghi nhận mức doanh thu kỷ lục 7,5 tỷ USD, tăng 18% so với chu kỳ trước và cao hơn khoảng 1 tỷ USD so với dự toán ban đầu.

Đà tăng trưởng được dự báo tiếp tục tăng tốc tại World Cup 2026, giải đấu lần đầu tiên được mở rộng từ 32 lên 48 đội tuyển. Tổng số trận đấu theo đó tăng từ 64 lên 104 trận.

Việc bổ sung 40 trận đấu giúp FIFA có thêm hàng triệu vé để bán, đồng thời mở rộng số lượng chương trình truyền hình, biển quảng cáo, gói tài trợ và sản phẩm dịch vụ đi kèm.

Với những trận đấu có sự xuất hiện của Messi, Kane hay các ngôi sao được quan tâm nhất, giá vé và nhu cầu sử dụng dịch vụ cao cấp có thể tăng mạnh. FIFA vì thế không trực tiếp thu tiền theo số phút mỗi cầu thủ thi đấu, nhưng sức hút của họ là một trong những yếu tố làm gia tăng giá trị thương mại của giải đấu.

Bên cạnh bán vé, bản quyền phát sóng tiếp tục là một trong những nguồn thu quan trọng nhất của FIFA.

Financial Times cho biết tổ chức này dự kiến thu gần 4 tỷ USD từ bản quyền truyền hình World Cup 2026. Việc giải đấu được tổ chức tại Bắc Mỹ, thị trường thể thao và quảng cáo lớn nhất thế giới, giúp FIFA có thêm cơ sở nâng giá trị các hợp đồng truyền thông.

Sức hút của World Cup tại Mỹ cũng được phản ánh qua lượng người xem truyền hình. Theo Financial Times, hơn 50 triệu người Mỹ theo dõi trận đội tuyển nước này gặp Bỉ, trở thành một trong những trận bóng đá có lượng người xem cao nhất tại thị trường Mỹ.

Các gói bản quyền World Cup tiếp theo tại Mỹ được dự báo có thể đạt từ 1,5-2 tỷ USD mỗi giải, trong bối cảnh Netflix, Disney, YouTube và các tập đoàn truyền thông lớn cạnh tranh với những đơn vị phát sóng truyền thống.

FIFA cũng dự kiến thu khoảng 1,8 tỷ USD từ các hợp đồng tài trợ trong chu kỳ hiện tại, gấp đôi giai đoạn trước. Danh sách đối tác bao gồm nhiều tập đoàn toàn cầu, trong đó có tập đoàn dầu khí Saudi Aramco.

Những cầu thủ như Messi và Kane có vai trò đặc biệt quan trọng đối với các nhà tài trợ. Mỗi lần họ ra sân, hình ảnh thương hiệu xuất hiện trên bảng quảng cáo, nội dung truyền thông và các nền tảng số của giải đấu có cơ hội tiếp cận hàng trăm triệu người hâm mộ.

Messi cũng mang đến lợi thế lớn cho FIFA tại Mỹ, nơi anh đang thi đấu cho Inter Miami. Sức hút của ngôi sao Argentina đã giúp bóng đá gia tăng mức độ hiện diện tại một thị trường vốn bị chi phối bởi bóng bầu dục, bóng rổ và bóng chày.

Thu hai lần phí khi vé được bán lại

Bán vé và các gói dịch vụ tiếp đón khách cao cấp được xem là nguồn thu có khả năng tạo ra bất ngờ lớn nhất cho FIFA tại World Cup 2026.

Ông Richard Sheehan, Giáo sư Tài chính tại Đại học Notre Dame, ước tính FIFA cuối cùng có thể thu hơn 7 tỷ USD từ bán vé và các khu vực khán đài VIP. Nếu dự báo này trở thành hiện thực, doanh thu thực tế của FIFA có thể vượt đáng kể kế hoạch ban đầu.

Một trong những điểm đáng chú ý là FIFA đã tự vận hành nền tảng mua bán lại vé chính thức.

Theo quy định được FIFA công bố, người bán vé trên thị trường thứ cấp phải trả khoản phí bằng 15% tổng giá trị vé. Người mua cũng phải trả thêm khoản phí tương đương 15%.

Như vậy, khi một tấm vé được giao dịch lại với giá 1.000 USD, tổng số phí FIFA có thể thu từ hai phía lên tới 300 USD.

Cơ chế này đặc biệt có lợi trong các trận đấu có nhu cầu cao. Khi Argentina, Anh hoặc những đội tuyển sở hữu nhiều ngôi sao tiến sâu, vé trên thị trường thứ cấp có thể được giao dịch ở mức giá cao hơn đáng kể giá ban đầu.

Messi và Kane càng thi đấu lâu, FIFA càng có thêm nhiều trận cầu "đinh" để bán vé, khai thác dịch vụ VIP và thu phí giao dịch lại.

Trước những phản ứng về giá vé cao, FIFA đã bổ sung một số lượng hạn chế vé có giá 60 USD cho toàn bộ 104 trận đấu, bao gồm cả trận chung kết. Tuy nhiên, loại vé này chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng lượng vé phân phối.

Financial Times cho rằng chính sách giá vé và phí giao dịch là biểu hiện rõ nét cho quá trình FIFA chuyển mình thành một tổ chức ngày càng tập trung vào khai thác thương mại.

Tiền của FIFA được sử dụng ra sao?

Theo FIFA, phần lớn nguồn thu từ World Cup được tái đầu tư cho hoạt động phát triển bóng đá nam, bóng đá nữ và bóng đá trẻ tại 211 liên đoàn thành viên.

Nguồn tiền từ World Cup cũng giúp tài trợ hoạt động của FIFA trong suốt chu kỳ 4 năm, bao gồm tổ chức các giải đấu trẻ, hỗ trợ liên đoàn quốc gia và triển khai chương trình FIFA Forward.

Tổ chức này cho rằng nhiều liên đoàn bóng đá nhỏ sẽ khó có khả năng duy trì hoạt động nếu không nhận được hỗ trợ tài chính. FIFA cũng viện dẫn trường hợp Cape Verde giành quyền tham dự World Cup 2026 như một ví dụ về hiệu quả của các chương trình phát triển.

Tuy nhiên, Financial Times dẫn ý kiến của các nhà phê bình cho rằng cách phân bổ một mức hỗ trợ tương đối đồng đều cho các liên đoàn, bất kể quy mô dân số và nhu cầu phát triển, chưa chắc tạo ra hiệu quả tối ưu.

Một quốc gia nhỏ có thể được nhận mức hỗ trợ tương đương quốc gia có hàng trăm triệu dân như Ấn Độ hoặc Indonesia. Điều này làm dấy lên câu hỏi về tính hợp lý trong phân bổ nguồn lực.

Các nhà phê bình cũng cho rằng việc phân phối nguồn tài chính rộng khắp có thể giúp ban lãnh đạo FIFA củng cố ảnh hưởng đối với các liên đoàn thành viên, những đơn vị có quyền bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử và quyết định quan trọng.

Ông Gianni Infantino tái đắc cử Chủ tịch FIFA năm 2023 mà không có đối thủ. Trong khi đó, quyền đăng cai World Cup 2034 của Saudi Arabia được thông qua bằng hình thức đồng thuận tại một cuộc họp trực tuyến.

FIFA phản bác các nghi ngờ về tính minh bạch, khẳng định mọi khoản đầu tư thông qua liên đoàn thành viên đều được giám sát và kiểm toán thường xuyên bởi các đơn vị độc lập.

Dù tranh luận về cách sử dụng tiền vẫn tiếp diễn, World Cup 2026 cho thấy mô hình kinh doanh của FIFA đã đạt quy mô chưa từng có.

Mỗi trận đấu có sự hiện diện của Lionel Messi, Harry Kane hay những ngôi sao hàng đầu không chỉ là sự kiện thể thao. Đó còn là một sản phẩm thương mại toàn cầu, tạo ra doanh thu từ khán đài, màn hình truyền hình, hợp đồng tài trợ và cả những lần một tấm vé được chuyển từ người hâm mộ này sang người hâm mộ khác.