Sửa Luật Đầu tư: Cắt giảm tối thiểu 30% ngành, nghề đầu tư kinh doanh phải thực chất

Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa tiến hành phiên họp cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư (sửa đổi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện).

Trình bày báo cáo tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự án Luật tập trung sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư hiện hành nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý phù hợp với thực tiễn.

Đáng chú ý, dự thảo luật bổ sung quy định cấm kinh doanh khí N2O (thường gọi là khí cười) áp dụng cho mục đích sử dụng qua đường hô hấp của con người, ngoại trừ các mục đích y tế được cấp phép. Cơ quan soạn thảo nhấn mạnh, dù cơ quan chức năng đã áp dụng nhiều biện pháp kiểm soát, hoạt động kinh doanh và sử dụng loại khí này thời gian qua vẫn diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng.

Bên cạnh đó, dự thảo luật đề xuất thay thế phụ lục IV về "danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện" trên cơ sở kế thừa nghị quyết của Chính phủ.

Theo phương án mới, có 56 ngành, nghề được cắt giảm và 14 ngành, nghề được điều chỉnh phạm vi áp dụng so với Luật Đầu tư năm 2025. Trên cơ sở đề xuất của Bộ Công Thương, danh mục này tiếp tục bãi bỏ thêm 2 ngành, nghề bao gồm: Hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài tại Việt Nam; Hoạt động dầu khí.

Ngược lại, theo kiến nghị của Bộ Công an, dự thảo bổ sung ngành, nghề "Kinh doanh dịch vụ thị thực của nhà đầu tư nước ngoài" vào danh mục kinh doanh có điều kiện. Cơ quan công an đánh giá đây là lĩnh vực nhạy cảm, liên quan đến thu thập và xử lý dữ liệu cá nhân, dữ liệu sinh trắc học của công dân, tiềm ẩn nhiều nguy cơ tác động đến an ninh trật tự và an ninh quốc gia.

Về hiệu lực và điều khoản chuyển tiếp, dự thảo luật kiến nghị có hiệu lực từ ngày 1/9/2026. Để tránh khoảng trống pháp lý, tổ chức và cá nhân đang kinh doanh các ngành, nghề được đưa ra khỏi danh mục kinh doanh có điều kiện sẽ tiếp tục được sử dụng giấy phép hoặc văn bản chấp thuận đã cấp cho đến khi hết thời hạn ghi trên văn bản.

Cắt giảm tối thiểu 30% ngành, nghề đầu tư kinh doanh

Báo cáo thẩm tra tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, đa số ý kiến tán thành việc ban hành Luật theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng về cải thiện môi trường đầu tư, giảm thiểu thủ tục hành chính và bảo vệ sức khỏe Nhân dân.

Tuy nhiên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát kỹ lưỡng, thuyết minh đầy đủ tính hợp lý của các phương án bãi bỏ. Việc thực hiện mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải đi vào thực chất, tạo thuận lợi và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, thay vì chỉ tập trung vào số lượng cơ học.

Đối với các lĩnh vực có mức độ rủi ro cao như kinh doanh khí, thiết bị phát tín hiệu của xe ưu tiên, vận tải biển, khai thác cảng biển, kinh doanh nước sạch và hóa chất diệt côn trùng, cơ quan thẩm tra yêu cầu đánh giá kỹ năng lực hậu kiểm nhằm tránh phát sinh các điều kiện kinh doanh trá hình dưới hình thức tiêu chuẩn kỹ thuật.

Đối với quy định cấm kinh doanh "khí cười", Ủy ban Kinh tế và Tài chính đồng tình với mục tiêu bảo vệ sức khỏe người dân nhưng lưu ý cách tiếp cận cấm dựa trên "mục đích sử dụng cuối cùng" có thể gây khó khăn trong việc tổ chức thực hiện và xác định trách nhiệm pháp lý. Do khí N2O vẫn được sử dụng hợp pháp trong nghiên cứu khoa học, đào tạo và công nghệ thực phẩm, dự án luật cần phân định rõ hành vi bị cấm và nhu cầu chính đáng của xã hội, đồng thời làm rõ lý do các biện pháp quản lý lưu thông, hậu kiểm hiện tại không còn hiệu quả.

Về đề xuất bổ sung điều kiện kinh doanh dịch vụ xác thực điện tử và thị thực đối với nhà đầu tư nước ngoài, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ khái niệm, phạm vi điều chỉnh và tính tương thích với các cam kết quốc tế. Việc chỉ áp dụng điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài cần được chứng minh là phù hợp với nguyên tắc đối xử bình đẳng và kiểm soát chặt chẽ theo đúng tinh thần không tạo thêm rào cản gia nhập thị trường khi chưa thực sự cần thiết.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên khẳng định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất cao về sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư nhằm kịp thời thể chế hóa Kết luận số 18 và các nghị quyết của Trung ương, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế bền vững.

Do Luật Đầu tư có phạm vi tác động rộng lớn đến quyền tự do kinh doanh của người dân và doanh nghiệp, quá trình hoàn thiện dự thảo đòi hỏi tư duy đổi mới nhưng phải thận trọng. Các cơ quan chức năng cần thực hiện nghiêm quy định của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí trong công tác xây dựng pháp luật.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu Chính phủ chỉ đạo cơ quan soạn thảo tiếp thu toàn diện các ý kiến đóng góp, hoàn thiện hồ sơ dự án luật. Trong đó, tập trung làm rõ phạm vi điều chỉnh đối với chất khí N2O; bảo đảm việc cắt giảm các ngành nghề kinh doanh có điều kiện diễn ra thực chất, chuyển mạnh từ phương thức "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" dựa trên quản trị rủi ro; xây dựng quy định chuyển tiếp đồng bộ nhằm hạn chế tối đa tranh chấp hoặc gián đoạn hoạt động kinh doanh hợp pháp; làm rõ cơ sở pháp lý, phạm vi điều chỉnh, mức độ rủi ro, căn cứ thực tiễn và sự cần thiết của đề xuất bổ sung ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đối với "kinh doanh dịch vụ thị thực của nhà đầu tư nước ngoài"...

Trên cơ sở kết quả của phiên họp này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến đối với dự án luật tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất của Quốc hội khóa XVI diễn ra vào tháng 8.