[Cafe Cuối tuần] 'Ba ca, bốn kíp' cắt giảm thủ tục: Khi 'tối hậu thư' trở thành hành động thần tốc

Không còn là những hứa hẹn xa xôi, cộng đồng doanh nghiệp ngỡ ngàng khi chứng kiến một nhịp độ làm việc chưa từng có: "Chiều thẩm định; tối chỉnh lý, tiếp thu; đêm ký ban hành".

Hình ảnh Phó Thủ tướng ký ban hành các Nghị quyết về cắt giảm thủ tục hành chính vào lúc 22 giờ 56 phút ngày 29/4 - thời điểm sát thềm kỳ nghỉ lễ - đã trở thành biểu tượng cho tinh thần làm việc "ba ca, bốn kíp" của bộ máy mới. Đây không chỉ là sự nỗ lực đơn thuần, mà là kết quả của một "tối hậu thư" quyết liệt từ Tân Thủ tướng Lê Minh Hưng.

KPI cụ thể: Lời giải cho bài toán "trên nóng, dưới lạnh"

Khác với những nhiệm kỳ trước, chỉ đạo của Chính phủ lần này không dừng lại ở những văn bản định hướng chung chung. Tại Công văn số 3726/VPCP-CDS ngày 28/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã giao nhiệm vụ cho các Bộ trưởng với những "KPI (chỉ số đo lường hiệu quả) cực kỳ cụ thể và gắt gao".

Cụ thể, thời hạn báo cáo xử lý hoàn thành trước ngày 30/4/2026 đối với các đề xuất từ Ban IV; Cơ chế giám sát định kỳ, những vấn đề chưa xử lý dứt điểm phải báo cáo trước ngày 25 hằng tháng, nêu rõ lý do tồn đọng và trách nhiệm cụ thể; Mục tiêu định lượng: Quyết tâm cắt giảm chi phí tuân thủ từ 44% xuống 30% theo tiêu chuẩn OECD, biến nỗ lực cải cách thành lợi thế cạnh tranh quốc gia.

Khi mới nhậm chức, Thủ tướng khẳng định cam kết hành động: "Lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả lãnh đạo, quản lý". Việc quy trình hóa các chỉ đạo và áp đặt deadline nghẹt thở chính là cách Chính phủ mới "truyền lửa" xuống các cấp thực thi, buộc những người đứng đầu địa phương phải chuyển động.

Niềm vui từ những "nút thắt" được tháo gỡ

Dư luận đặc biệt phấn khởi trước thông tin Chính phủ "cởi trói" cho các hộ kinh doanh và cá nhân thu gom phế liệu — lực lượng vốn nằm trong khu vực phi chính thức và gặp nhiều rào cản về thuế. Việc nâng ngưỡng chịu thuế lên 1 tỷ đồng và cho phép các tổ chức khai, nộp thuế thay giúp người dân thoát khỏi cảnh "vừa làm vừa sợ" sai phạm hóa đơn, chứng từ.

Bên cạnh đó, việc đề xuất loại bỏ Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) đối với các dự án đã có chấp thuận chủ trương để tránh trùng lặp với Giấy đăng ký doanh nghiệp (ERC) cũng nhận được sự ủng hộ nhiệt liệt vì giúp giảm đáng kể thời gian chờ đợi.

Nỗi lo về cái "đầu Phạm Nhan" của thủ tục hành chính

Tuy nhiên, giữa làn sóng hân hoan, vẫn còn đó những băn khoăn đau đáu của một bộ phận người dân và chuyên gia. Lịch sử đã chứng kiến không ít nhiệm kỳ mà các Thủ tướng mới đều bắt đầu bằng những đợt "dọn dẹp" môi trường kinh doanh mạnh mẽ. Nhưng thực tế đáng buồn là nhiều thủ tục, sau khi bị cắt bỏ ở "phòng ngoài", lại len lỏi mọc lại dưới hình thức các thông tư hướng dẫn hoặc quy trình nội bộ ở "phòng trong".

Nỗi lo về cái "đầu Phạm Nhan" - chặt đầu này lại mọc ra đầu khác - là hoàn toàn có cơ sở khi Ban IV từng cảnh báo về nguy cơ "phân rã" pháp luật: một thủ tục chung của quốc gia có thể bị biến tướng thành "34 đến 63 bộ quy trình khác nhau" tại từng địa phương. Nếu không có cơ chế hậu kiểm sát sao và chế tài nghiêm khắc đối với tình trạng "đùn đẩy trách nhiệm" thì những Nghị quyết thần tốc vừa qua cũng có nguy cơ bị vô hiệu hóa bởi sự trì trệ của đội ngũ thực thi cấp dưới.

Những ngày đầu sau kỳ nghỉ lễ đã mang lại một luồng sinh khí mới. Chúng ta có quyền hy vọng vào một nhiệm kỳ cải cách thực chất khi Chính phủ đã bắt đúng bệnh và bốc đúng thuốc với các KPI cụ thể.

Tuy nhiên, để "đầu Phạm Nhan" không thể mọc lại, cần một sự giám sát liên tục từ cộng đồng doanh nghiệp và sự kiên quyết không khoan nhượng từ người đứng đầu Chính phủ.

Chúng ta không chỉ cần những "đêm không ngủ" để ký văn bản, mà cần cả những "ngày không nghỉ" để canh gác cho môi trường kinh doanh luôn sạch bóng rào cản.