Giá nhà tăng cao khiến người trẻ chọn độc thân

Lối sống DINK (Double Income, No Kids - Hai nguồn thu nhập, không con cái) đang ngày càng trở nên phổ biến ở châu Á. Bởi bên cạnh các nguyên nhân chủ quan như mong muốn sống tự do, không ràng buộc... thì với ngân sách eo hẹp, các cặp vợ chồng cảm thấy chỉ có thể trang trải được 1 trong 2 khoản là mua nhà hoặc sinh con.

Theo tính toán của realtor.com, việc mua nhà chỉ tốn thêm khoảng 50% mỗi tháng so với việc nuôi con.

Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng, xu hướng ngại cưới, không muốn hoặc sinh ít con đã xuất hiện tại Việt Nam và đặc biệt báo động ở một số đô thị, nơi có điều kiện kinh tế phát triển. Giá nhà tăng cao chính là một phần nguyên nhân rất lớn, thúc đẩy xu hướng này.

"Ngại cưới, lười sinh" vì giá nhà tăng cao

Một cuộc khảo sát gần đây cho thấy, có khoảng 400.000 bạn trẻ tham gia khảo sát chọn kết hôn sau tuổi 30 vì vẫn còn những nỗi lo "cơm áo gạo tiền".

VARS cho biết, có nhiều lý do nhưng chủ yếu bắt nguồn từ vấn đề tài chính. Nỗi lo về "cơm áo gạo tiền" bị tác động rất lớn bởi giá nhà. Khi giá nhà tăng cao, giá thuê nhà ở cũng tăng cao, gây áp lực đến chi phí sinh hoạt của người dân.

Nhiều người trẻ có suy nghĩ phải mua được nhà trước khi kết hôn hoặc sinh con, nhưng do giá nhà đất hiện nay tăng vọt, không dễ để mua nên họ phải "cày ngày, cày đêm" để có thể mua nhà cho bằng được mà bỏ qua thời điểm "vàng" để lập gia đình, sinh con.

Thậm chí, tiền thuê nhà, sinh hoạt hàng tháng "nuốt" gần hết lương khiến nhiều cặp vợ chồng trẻ chỉ dám sinh 1 con hoặc trì hoãn việc sinh con.

Đơn cử như ở TP.HCM - nơi có giá nhà cao nhất cả nước, cũng đang là thành phố có độ tuổi kết hôn trễ nhất và mức sinh thấp nhất cả nước.

Giai đoạn 2016-2018, giá nhà tại TP.HCM liên tục tăng cao và lập "đỉnh" mới. Cũng trong khoảng thời gian này, TP.HCM có chỉ số giá sinh hoạt theo không gian (SCOLI) dẫn đầu cả nước.

Từ năm 2019, khi giá nhà TP.HCM chậm lại thì giá nhà Hà Nội lại liên tục tăng cao. Hà Nội vươn lên trở thành thành phố có chi phí đắt đỏ nhất cả nước. Đến thời điểm hiện tại, diễn biến giá căn hộ tại Hà Nội dường như đang đi theo thị trường TP.HCM vào 5 năm trước.

Mặt bằng giá tại Hà Nội cũng đã tiệm cận 60 triệu đồng/m2, sát mức giá ghi nhận được tại TP.HCM. Độ tuổi kết hôn tại Hà Nội cũng đang ngày càng cao với mức sinh giảm sút.

VARS nhận định, việc "ngại cưới, lười sinh" gây thiếu hụt nguồn nhân lực trẻ, lực lượng và năng suất lao động giảm sút, tạo gánh nặng an sinh xã hội. Nhất là các vấn đề về dân số già và chăm sóc người cao tuổi khi trong 3 thập niên tới, Việt Nam có hơn 30 triệu người cao tuổi và chiếm khoảng 25% dân số cả nước.

Cần phải giải quyết bài toán nhà ở

Để giải quyết vấn đề hiện tại, VARS dẫn chứng tại các nước phát triển, Chính phủ đã đưa ra hàng loạt các biện pháp để khuyến khích người trẻ kết hôn, tăng tỷ lệ sinh sản. Trong đó, ngoài các chính sách về phúc lợi, phần lớn các biện pháp khuyến khích khác là trợ cấp bằng tiền mặt cho việc thuê, mua nhà.

Ví dụ, Nhật Bản hỗ trợ các cặp đôi mới kết hôn một khoản 600.000 yên (hơn 130 triệu đồng) nhằm trang trải chi phí mua/thuê nhà mới, tiền đặt cọc, tiền chìa khóa, phí dịch vụ thông thường, phí môi giới; chi phí chuyển đến nơi ở mới và chi phí trả cho công ty chuyển nhà và người vận chuyển.

Tại TP. Busan, Hàn Quốc, các cặp vợ chồng son cũng sẽ nhận 30 triệu won (khoảng 550 triệu đồng) để đặt cọc mua nhà hoặc 800.000 won (hơn 14 triệu đồng) mỗi tháng tiền trợ cấp thuê nhà trong 5 năm.

Còn tại Singapore - nước có giá nhà cao nhất châu Á, các cặp vợ chồng trẻ có thể nhận được trợ cấp nhà ở lên tới 80.000 SGD (khoảng 1,5 tỷ đồng). Riêng nhóm mua nhà lần đầu là vợ chồng trẻ hoặc gia đình có con sẽ được ưu tiên khi có căn hộ mới.

Tuy nhiên, bất chấp những nỗ lực đó, tỷ lệ kết hôn và sinh con ở các quốc gia nói trên vẫn cải thiện rất chậm.

Trong khi đó, tại Việt Nam, VARS nhận thấy, các biện pháp khắc phục tình trạng thúc đẩy kết hôn trước 30 tuổi và khuyến khích sinh thể hiện vẫn rất chung chung, chắc chắn sẽ khó có tác dụng như mong đợi.

Vì vậy, trên cơ sở tận dụng kinh nghiệm của các quốc gia khác, Chính phủ cần triển khai quyết liệt các biện pháp hiện đã có và nghiên cứu, xây dựng các chính sách khuyến khích rõ ràng hơn như ưu tiên hỗ trợ mua nhà ở xã hội 1 lần đối với cặp vợ chồng đã sinh đủ 2 con. Đặc biệt là giải pháp thực tế nhất là bài toán về nhà ở.

Về nhà ở cho đại đa số người dân, ngoài việc tăng cung nhà ở xã hội tại đô thị, Nhà nước cần nghiên cứu các chính sách can thiệp để phát triển nhà ở thương mại vừa túi tiền.

Tính hết nửa đầu năm 2024, căn hộ thương mại bình dân đã hoàn toàn vắng bóng tại Hà Nội, TP.HCM. Hơn 80% nguồn cung căn hộ mở bán tại 2 đô thị này thuộc phân khúc cao cấp, hạng sang (hơn 50 triệu đồng/m2).