Đằng sau con số lợi nhuận đột biến của doanh nghiệp thủy sản

Những khoản lợi nhuận đột biến

Trong mùa công bố BCTC quý II, nhiều doanh nghiệp thủy sản báo cáo lợi nhuận tăng trưởng mạnh. Đặc biệt, Công ty cổ phần Nam Việt – Navicorp (mã: ANV) thậm chí lập kỷ lục lợi nhuận sau thuế với 333 tỷ đồng, cải thiện mạnh so với con số lỗ 2,3 tỷ cùng kỳ năm trước.

Doanh thu tăng cao, biên lợi nhuận gộp cải thiện là động lực cho lợi nhuận của Nam Việt. Cụ thể, doanh thu quý II tăng gần 45% lên 1.726 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp cải thiện mạnh từ 12,3% lên 28,2%.

Lũy kế 6 tháng, doanh nghiệp cá tra do ông Doãn Tới làm Chủ tịch HĐQT đạt doanh thu 2.832 tỷ đồng, tăng 28,2% và lãi sau thuế 465 tỷ đồng, gấp gần 32 lần cùng kỳ năm trước.

“Nữ hoàng” cá tra – Công ty cổ phần Vĩnh Hoàn (mã: VHC) báo cáo doanh thu quý II tương đương cùng kỳ năm trước với 3.193 tỷ đồng. Song, biên lợi nhuận gộp tăng từ 14,6% lên 19,5%; lãi gộp đạt 623 tỷ đồng, tăng 33%. Nhờ đó, Vĩnh Hoàn nâng lợi nhuận sau thuế lên 522,5 tỷ đồng, hơn gấp rưỡi cùng kỳ năm trước.

Lũy kế 6 tháng, tuy doanh thu giảm nhẹ xuống 5.841 tỷ đồng nhưng lợi nhuận Vĩnh Hoàn lại tăng 39% lên 734 tỷ đồng.

Theo VCBS, biên lợi nhuận gộp các doanh nghiệp cá tra cải thiện mạnh so với cùng kỳ năm trước nhờ giá cá tra xuất khẩu có xu hướng tăng, đặc biệt là thị trường Mỹ. Các nhà nhập khẩu tích cực nhập khẩu cá tra trong lúc chờ đợi mức thuế quan mới nên giá cá tra xuất khẩu sang Mỹ trong quý đầu năm tăng đến 8% so với cùng kỳ. Các thị trường khác như Trung Quốc có tín hiệu phục hồi, EU ổn định. Ngược lại, giá thức ăn chăn nuôi có xu hướng giảm khi chỉ số giá 2 nguyên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong thành phần thức ăn chăn nuôi cho các tra gồm bột mỳ và bột đậu nành giảm lần lượt 3% và 8% so với cùng kỳ.

Trong mảng tôm, mặc dù chịu ảnh hưởng từ thuế quan đối ứng khi Mỹ là thị trường chính, Thực phẩm Sao Ta – Fimex (mã: FMC) vẫn ghi nhận kết quả kinh doanh rất ấn tượng trong quý II.

Doanh thu thuần tăng đến 51% trong quý II lên 1.876 tỷ đồng. Nhờ đó, dù chi phí tăng cao (đặc biệt lần đầu ghi nhận chi phí thuế đối ứng gần 27 tỷ đồng), công ty vẫn báo lãi tăng 22% lên 101,6 tỷ đồng.

Nguyên nhân được doanh nghiệp lý giải là nhờ đẩy mạnh doanh số bán hàng cũng như hoạt động nuôi tôm hiệu quả.

“Ông lớn” ngành tôm Tập đoàn Thủy sản Minh Phú (mã: MPC) báo lãi cao nhất trong 10 quý gần đây với 165 tỷ đồng, gấp 4,2 lần cùng kỳ năm trước. Lũy kế 6 tháng, lợi nhuận sau thuế gấp 4 lần cùng kỳ lên 183 tỷ đồng.

Doanh thu tăng nhẹ, biên lợi nhuận gộp cải thiện và chi phí bán hàng, quản lý tiết giảm mạnh là động lực tăng trưởng lợi nhuận cho Minh Phú.

Thách thức không nhỏ trong 2 quý cuối năm

Trong 7 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam đạt 6,22 tỷ USD, tăng mạnh 17,2% so với cùng kỳ năm trước. Tôm tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu chủ lực với kim ngạch 2,49 tỷ USD trong 7 tháng, tăng 23,6%; cá tra ghi nhận kim ngạch xuất khẩu 1,22 tỷ USD sau 7 tháng, tăng 11,1%.

Tuy nhiên, bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, đánh giá đằng sau kết quả này là cuộc chạy đua với thời gian của nhiều doanh nghiệp xuất khẩu nhằm đẩy nhanh đơn hàng sang Mỹ trước thời điểm áp dụng mốc thuế đối ứng mới mà Mỹ công bố từ đầu tháng 7.

Theo thông tin mới nhất, từ ngày 7/8, mức thuế đối ứng 20% sẽ chính thức có hiệu lực tại Mỹ với các mặt hàng nhập khẩu từ Việt Nam trong đó có thủy sản. Bà Hằng phân tích so với các đối thủ như Ecuador (thuế 15%), Philippines và Indonesia (19%), hay Thái Lan (19%), thủy sản Việt Nam đang chịu mức thuế cao nhất. Đặc biệt, cơ chế thuế chống thuế khi phải tính thêm các loại thuế khác như chống bán phá giá (CBPG), chống trợ cấp và thêm rào cản kỹ thuật như quy định tương đương theo Luật bảo vệ động vật biển (MMPA), càng khiến cho sản phẩm thủy sản Việt rơi vào vùng cạnh tranh yếu thế hơn.

Đối với ngành tôm, thị trường Mỹ - chiếm tỷ trọng lớn – đang bị bóp nghẹt bởi chính sách thuế, khiến doanh nghiệp có dấu hiệu chững lại đơn hàng. Kết quả sơ bộ POR19 do Bộ Thương mại Mỹ công bố hồi tháng 6 cho thấy mức thuế CBPG tôm lên tới 33,29% đối với nhiều doanh nghiệp lớn. Nếu mức thuế này không được điều chỉnh trong kết quả cuối cùng vào tháng 12, tôm Việt có nguy cơ bị loại khỏi thị trường Mỹ.

Theo bà Hằng, dự báo cả năm, xuất khẩu tôm có thể đạt 3,6–3,8 tỷ USD (giảm so với 2024 - 3,9 tỷ USD) trong kịch bản doanh nghiệp tiếp tục khai thác tốt thị trường châu Á, EU, các nước CPTPP và đẩy mạnh sản phẩm giá trị gia tăng sang Nhật Bản.

Với cá tra, điểm sáng là doanh nghiệp lớn như Vĩnh Hoàn được áp thuế CBPG 0% theo kết quả POR20, giúp khôi phục niềm tin tại thị trường Mỹ. Tuy nhiên, nếu thuế đối ứng mới được triển khai, cá tra cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng về chi phí và giá thành. Trong bối cảnh thị trường Trung Quốc có dấu hiệu chững lại do tồn kho, doanh nghiệp buộc phải tìm cách mở rộng tại ASEAN, Nam Mỹ và Trung Đông.

Tuy nhiên, chuyên gia VASEP đánh giá cơ hội vẫn rộng mở cho doanh nghiệp thủy sản khi kỳ vọng các thị trường Trung Quốc, ASEAN và Nhật Bản phục hồi, tín hiệu gỡ bỏ rào cản kỹ thuật từ EU, mở ra dư địa tăng trưởng cho các dòng sản phẩm chế biến sâu. Các hiệp định thương mại như EVFTA, CPTPP, UKVFTA tiếp tục tạo lợi thế thuế quan vượt trội so với các nước đối thủ.

Dự báo cả năm 2025, xuất khẩu thủy sản có thể đạt khoảng 9 tỷ USD- 9,2 tỷ USD, giảm nhẹ so với 2024. Trong đó, tôm kỳ vọng 3,6–3,8 tỷ USD, cá tra 1,8 tỷ USD, cá ngừ khoảng 850–900 triệu USD và các hải sản khác đóng góp gần 3 tỷ USD. Để đạt được mục tiêu này, doanh nghiệp cần tiếp tục chủ động nguyên liệu, nâng cao chất lượng, đầu tư công nghệ chế biến và đa dạng hóa thị trường, nhất là thị trường ngách trong CPTPP, ASEAN và nội khối châu Á.