Cuộc điều tra Chủ tịch Fed Jerome Powell có thể đưa kinh tế Mỹ vào chu kỳ bất ổn mới

"Trong câu chuyện này, nhà đầu tư và người tiêu dùng không có bất kỳ lợi ích nào - chỉ toàn rủi ro", ông Mark Zandi, chuyên gia Kinh tế của Moody’s, nhận định.

Khi niềm tin vào Fed bị bào mòn

Mối lo ngại lớn nhất, theo Zandi và nhiều chuyên gia khác, là sự suy giảm tính độc lập của Fed - ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới - trước áp lực chính trị. Cũng theo chuyên gia này, nếu công chúng mất niềm tin vào nguyên tắc độc lập, vốn là nền tảng của Fed trong nhiều thập kỷ, nền kinh tế Mỹ có thể đối mặt với một chu kỳ bất ổn mới. Cụ thể, lạm phát sẽ cao hơn, lãi suất dài hạn tăng, trong đó bao gồm lãi vay mua nhà và các khoản tín dụng tiêu dùng.

Không chỉ người vay chịu ảnh hưởng, giới đầu tư cũng khó tránh khỏi hệ quả. Các chuyên gia cảnh báo thị trường tài chính có thể trở nên biến động mạnh hơn, kéo theo sự suy giảm giá trị của cổ phiếu, trái phiếu và nhiều loại tài sản khác.

Theo bà Martha Gimbel, Giám đốc điều hành kiêm đồng sáng lập Yale Budget Lab, quá trình sụt giảm niềm tin này thường không diễn ra đột ngột. "Tuy nhiên, khi niềm tin đã mất đi, việc khôi phục lại là vô cùng khó khăn", bà Gimbel cho biết.

Áp lực lãi suất từ Nhà Trắng và cái giá phải trả trong dài hạn

Trong nhiều tháng qua, Tổng thống Donald Trump liên tục gây sức ép buộc Fed và ông Powell phải cắt giảm lãi suất mạnh tay. Lãi suất điều hành của Fed tuy chỉ là mức lãi các ngân hàng cho nhau vay qua đêm, nhưng trên thực tế, nó tạo hiệu ứng lan tỏa đến hầu như mọi mức lãi suất mà người Mỹ tiếp xúc hằng ngày - từ tiết kiệm đến vay mượn. Ông Trump không chỉ công khai chỉ trích Powell mà còn từng đe dọa sa thải ông. Tổng thống Mỹ cũng tuyên bố đã có sẵn lựa chọn cho vị trí Chủ tịch Fed kế nhiệm khi nhiệm kỳ của Powell kết thúc vào tháng 5 tới - nhiều khả năng là một người ủng hộ việc hạ lãi suất sâu hơn.

Trong một phát ngôn gần đây, Powell cho rằng cuộc điều tra của Bộ Tư pháp, xoay quanh dự án cải tạo trụ sở Fed trị giá 2,5 tỷ USD tại Washington, chỉ là một nỗ lực khác nhằm gây áp lực chính trị lên chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương.

Nhà Trắng lập luận rằng lãi suất cao đang làm trầm trọng thêm vấn đề chi phí sinh hoạt. Tổng thống Trump thậm chí kêu gọi áp trần 10% lãi suất thẻ tín dụng và chỉ đạo các "ông lớn" mảng thế chấp như Fannie Mae và Freddie Mac mua thêm trái phiếu để kéo lãi suất vay mua nhà xuống.

Trong ngắn hạn, việc bổ nhiệm những quan chức Fed "thuận ý" Tổng thống có thể giúp người tiêu dùng hưởng lợi từ chi phí vay thấp hơn và tiếp tục nâng đỡ giá tài sản, theo Mark Higgins, Phó Chủ tịch cấp cao của Index Fund Advisors.

Nhưng về dài hạn, cái giá phải trả có thể rất lớn. "Áp lực chính trị lên Fed gần như chắc chắn gây tổn hại cho người tiêu dùng", Higgins cảnh báo. Việc hạ lãi suất quá nhanh có thể khiến lạm phát vượt tầm kiểm soát, làm giảm sức mua, đẩy chi phí vay dài hạn lên cao và làm suy yếu niềm tin vào khả năng ổn định giá cả của Fed.

Bài học lịch sử và những tiền lệ đáng lo ngại

Các chuyên gia kinh tế cho rằng lo ngại về một cuộc khủng hoảng là có căn cứ khi Mỹ từng chứng kiến bài học cay đắng trong thập niên 1970. Tại thời điểm đó, Tổng thống Richard Nixon gây áp lực lên Fed, góp phần châm ngòi cho lạm phát phi mã, buộc ngân hàng trung ương sau đó phải tăng lãi suất lên mức "đau đớn" trong những năm 1980.

Nhiều quốc gia khác, như Argentina, Thổ Nhĩ Kỳ hay Zimbabwe, đều từng trả giá nặng nề khi quyền lực hành pháp can thiệp sâu vào ngân hàng trung ương. Theo bà Gimbel, đây đều là những ví dụ cảnh báo cho nền kinh tế Mỹ.

Gimbel cho rằng việc làm suy yếu tính độc lập của Fed có thể dẫn đến kết quả ngược lại với mục tiêu của việc hạ lãi suất. Lãi suất vay mua nhà, chẳng hạn, phụ thuộc nhiều hơn vào lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm - vốn rất nhạy cảm với kỳ vọng lạm phát.

Nếu thị trường chứng khoán Mỹ tin rằng lạm phát đang trở lại thì lợi suất trái phiếu sẽ tăng, kéo theo lãi suất thế chấp cao hơn - làm vô hiệu hóa mọi nỗ lực can thiệp ngắn hạn. "Chúng tôi lo ngại thị trường sẽ ngờ vực khả năng phản ứng của Fed trước lạm phát. Điều này có thể phá hỏng các nỗ lực kéo giảm lãi suất thế chấp của Tổng thống Trump", một chuyên gia của TD Cowen nhận định.

Theo Zandi, nếu nhà đầu tư bắt đầu tin rằng lạm phát cao là điều khó tránh khỏi, cổ phiếu sẽ chịu áp lực giảm giá. "Nếu tiếp tục đi theo định hướng này", ông kết luận, "nền kinh tế Mỹ trong tương lai sẽ suy yếu đáng kể".