'Của để dành' của mỗi quốc gia

TẠ DUY ANH
07:00 13/10/2021

Doanh nhân là những người không sợ thất bại, dám đương đầu với thất bại, dám lao vào con đường khó để làm ra tiền của, cho mình và cho xã hội. Động lực lớn nhất của doanh nhân là kiếm tiền làm giầu. Không có mục tiêu rõ ràng ấy, sẽ không thể có tầng lớp người gọi là doanh nhân.

ngay-doanh-nhan

Ngày 12/10, Thủ tướng gửi lời cảm ơn, tri ân tới các doanh nhân Việt Nam nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10 - Ảnh: VGP

Tôi tiếp tục giữ nguyên ý kiến ấy, trong mọi trường hợp. Chỉ những kẻ đạo đức giả mới tránh nói đến tiền, vờ vịt che giấu giấc mơ trở thành đại gia.

Nhưng nếu tách riêng ra khỏi ngữ cảnh cụ thể, không ít người dễ dàng lái sang cách hiểu rằng doanh nhân là những người chỉ biết sống chết vì tiền.

Tuy thế tôi không cần phải đính chính, không cần phải “nói lại cho rõ”, bởi thực tế cuộc sống đã làm giúp tôi điều đó. Giờ đây, sau khi vật vã vượt qua đại dịch thế kỷ, chúng ta không thể không nhận ra để công nhận với nhau rằng, đội ngũ doanh nhân chính là thứ “của để dành” của mỗi quốc gia.

Khi Chính phủ phát động quỹ mua vacinne, ai là người hưởng ứng đầu tiên? Họ, là những doanh nhân!.

Có vô số sáng kiến trợ giúp người bị mất thu nhập làm an lòng xã hội, mà phần lớn số đó thuộc về các doanh nhân.

Những bệnh nhân từng rơi vào cảnh tuyệt vọng vì thiếu máy thở, thiếu ô xy, thiếu các phương tiện y tế đặc biệt, thiếu phương tiện chuyên chở… chắc chắn sẽ là những người cảm nhận rõ nhất hạnh phúc họ nhận được từ cộng đồng, trong đó sức mạnh vật chất chủ yếu đến từ các doanh nhân.

Không chỉ đơn thuần “một miếng khi đói bằng một gói khi no”, mà phải gọi chính xác là sự “chia sẻ gánh nặng” với đất nước.

Nói dại, vào những phút giây nguy hiểm ấy mà tất cả cùng nghèo, chỉ biết nhìn nhau bằng sự thương cảm suông, thì không biết chuyện gì sẽ xảy ra?

ta-duy-anh

Thời điểm khó khăn hiện nay chính là lúc đất nước, nhân dân cần đến “của để dành”. Bởi cái gánh nặng trời giáng này chỉ có tầng lớp doanh nhân là có thể cáng đáng tốt nhất, hiệu quả thực tế nhất và ít mầu mè nhất.

Nhà văn Tạ Duy Anh

Của để dành tính đếm được đã quý, nhưng đây tôi đang nói đến thứ của để dành không thể định lượng. Chính là đội ngũ doanh nhân ấy cùng với sự sáng tạo của họ, thậm chí còn có thể trở thành hình ảnh của một đất nước để có thể nhận diện và coi là niềm tự hào.

Nước Mỹ không có dăm bảy hãng xe hơi mà nhiều ông chủ ban đầu cũng đồng thời là những vị “Cha lập quốc”, không có Boeing, không có Coca Cola, không có Apple hay Microsoft… thì người ta sẽ chỉ biết đến nước Mỹ như một quốc gia lớn, chứ không phải là phần cốt lõi sáng tạo của thế giới.

Tương tự như vậy với Nhật Bản, Thụy Sỹ, Anh Quốc, Pháp, Đức hay một nước mới nổi là Hàn Quốc. Và nếu lấy ví dụ theo hướng này, tôi sẽ không đủ sức để mà liệt kê.

Chúng ta, vì nhiều lý do lịch sử, khiến đội ngũ doanh nhân hiện vẫn còn nhỏ bé. Càng thế càng phải tìm cách làm cho đội ngũ ấy lớn mạnh. Đó là công việc của cả xã hội, chứ không chỉ của riêng Chính phủ.

Đừng nuôi mãi giấc mơ nhỏ bé khi khuyến khích sự kì thị người giầu. Thay vào đó, hãy khuyến khích họ làm giầu một cách lương thiện và đúng pháp luật.

Một tầm nhìn dài hạn cho tương lai của một quốc gia, là phải thấy vai trò không thể thay thế của những “đầu tầu”. Phải tạo cơ hội để có nhiều “đầu tầu”.

Doanh nhân chính là những người đảm nhận vai trò ấy. Nói thẳng ra, doanh nhân có sứ mệnh tạo ra lực đẩy ở mọi nơi và sẵn sàng nhảy xuống biển để kéo con tầu nếu chẳng may nó mắc cạn.

Dịch COVID-19 thực sự cũng đang tạo ra hiện tượng “mắc cạn” cho nền kinh tế. Chúng ta không thể né tránh thực tế này. Hàng chục vạn doanh nghiệp đóng cửa. Hàng chục ngành nghề then chốt được coi là máy cái trong việc thu về ngoại tệ đang phải sản xuất cầm chừng hoặc chết lâm sàng. Lưu thông hàng hóa ách tắc. Chuỗi cung ứng bị gián đoạn, thậm chí nhiều khâu có nguy cơ đứt đoạn.

Chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo: Đầu tiên và ngay lập tức hàng triệu người mất việc làm khiến hàng vạn gia đình chắc chắn lâm vào cảnh nghèo khó. Gánh nặng an sinh bị chất lên lưng xã hội ở mức quá tải, là điều không cần phải có trí tưởng tượng mới hình dung thấy.

Trong khi đó sự bình yên của mỗi gia đình là gốc cho sự bình yên của cả quốc gia. Đáng lo hơn là mỗi năm chúng ta có hàng trăm nghìn sinh viên ra trường cần được làm việc?

Họ sẽ làm gì khi không tìm thấy cơ hội lao động để không chỉ kiếm sống như một quyền đương nhiên, mà còn để cống hiến như một nghĩa vụ đạo đức? Họ sẽ thế nào nếu biểu tượng cho tương lai lại chỉ thấy tương lai mờ mịt?

Những lời khuyên đầy tâm huyết về lẽ sống, về trách nhiệm công dân, về tư cách này kia… chắc chắn sẽ chỉ khiến họ thêm bi quan, thậm chí bức xúc, bởi như các cụ đã nói “Có thực thì mới vực được đạo”.

Tôi không có ý định vẽ ra bức tranh xã hội u ám. Tôi không cần phải làm thế, bởi bức tranh đó đang hiện ra trước mắt mỗi chúng ta, sinh động và đủ để những người có trách nhiệm phải lo lắng.

Nhưng những người vừa tha hương trở về, cùng với con cái họ, đang hưởng trợ cấp xã hội, trợ cấp thất nghiệp, duy trì cuộc sống đạm bạc bằng lòng tốt của cộng đồng, chắc chắn thuộc về số rất đông, hơn cả con số hàng triệu, có thể làm gì?

Không còn chút của cải nào, nhiều người thậm chí đang kiệt cả sức, họ đành chỉ biết chờ đợi.

Việc làm tử tế nhất với họ bây giờ là cố gắng tự xoay xở để duy trì cuộc sống tối thiểu và bình tĩnh chờ đợi.

Nhưng nếu vì thực tế đó mà chỉ thấy người nghèo, người làm công ăn lương bị tổn thương, thì mới chỉ thấy một phần bức tranh cuộc sống bị con COVID-19 làm cho nham nhở. Hàng vạn doanh nhân cũng đang cùng cảnh ngộ tương tự. Họ cũng có những thứ cần gìn giữ, không thể đánh đổi như muôn vạn chúng ta. Chỉ khác là họ không có quyền nản chí, không được phép thoái lui, không cho phép mình sợ hãi. Họ phải tiếp tục sống, tiếp tục làm việc, tiếp tục mạo hiểm hy sinh sự bình yên gia đình để đạt được thứ không chỉ cho riêng họ.

Nhưng còn lúc nào khác chúng ta cần đến họ hơn lúc này. Còn lúc nào khác giới doanh nhân cần chứng tỏ trách nhiệm với đất nước hơn lúc này. Bản lĩnh của họ là niềm an ủi lớn nhất cho những người sắp bị rơi vào cảnh thiếu đói.

Vâng, thời điểm khó khăn hiện nay chính là lúc đất nước, nhân dân cần đến “của để dành”. Bởi cái gánh nặng trời giáng này chỉ có tầng lớp doanh nhân là có thể cáng đáng tốt nhất, hiệu quả thực tế nhất và ít mầu mè nhất.

Nói hay không bằng làm hay.

Làm hay không bằng lo hay.

Lo hay chính là tầm nhìn kinh doanh cộng với đạo đức. Hai thứ đó sẽ tạo ra sức bật và niềm hy vọng. Xưa đã thế, nay vẫn thế, mai sau cũng sẽ như vậy.

Bởi vì rõ ràng doanh nhân không chỉ là những người truyền cảm hứng phát triển, mà họ còn là những lao động thực thụ, lao động ở cường độ cao đến mức phần lớn chúng ta không kham nổi.

  • Cùng chuyên mục
Thách thức mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030

Thách thức mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030

Để đạt mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động vào năm 2030 theo Nghị quyết 68-NQ/TW, trong 5 năm tới, mỗi năm Việt Nam phải tăng thêm khoảng 200.000 doanh nghiệp. Đây là mục tiêu rất thách thức khi 10 năm qua chưa năm nào số doanh nghiệp tăng ròng vượt 100.000.

Đầu tư - 16/07/2026 15:04

BCI đảo chiều tăng mạnh, Việt Nam giữ vị trí chiến lược với doanh nghiệp châu Âu

BCI đảo chiều tăng mạnh, Việt Nam giữ vị trí chiến lược với doanh nghiệp châu Âu

Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam lấy lại sự lạc quan trong quý II/2026, đưa chỉ số BCI gần chạm đỉnh bảy năm bất chấp những biến động của thương mại toàn cầu.

Đầu tư - 16/07/2026 13:45

Đất nền Đà Nẵng hạ nhiệt sau cơn sốt, giá có thể giảm thêm

Đất nền Đà Nẵng hạ nhiệt sau cơn sốt, giá có thể giảm thêm

Sau giai đoạn tăng nóng, thị trường đất nền Đà Nẵng đang bước vào nhịp giảm giá ở nhiều khu vực. Nhiều doanh nghiệp bất động sản nhận định phân khúc này vẫn có thể tiếp tục giảm để tìm mặt bằng cân bằng mới.

Đầu tư - 16/07/2026 08:22

Tập đoàn nam châm Hàn Quốc Novatech quan tâm đầu tư tại Hưng Yên

Tập đoàn nam châm Hàn Quốc Novatech quan tâm đầu tư tại Hưng Yên

Chủ tịch Tập đoàn Novatech cho biết sẽ sớm sang Việt Nam làm việc với lãnh đạo tỉnh Hưng Yên và Khu kinh tế Thái Bình nhằm thúc đẩy việc triển khai một dự án của doanh nghiệp.

Đầu tư - 16/07/2026 08:21

Nghệ An bứt tốc thu hút FDI, quyết tâm tăng trưởng hai con số năm 2026

Nghệ An bứt tốc thu hút FDI, quyết tâm tăng trưởng hai con số năm 2026

Thu hút hơn 74.440 tỷ đồng vốn đầu tư, trong đó vốn FDI đạt 2,32 tỷ USD, xếp thứ 3 cả nước, Nghệ An ghi nhận bức tranh đầu tư khởi sắc trong 6 tháng đầu năm 2026, tạo nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Đầu tư - 15/07/2026 16:28

Quảng Trị điều chỉnh dự án điện gió SCI Tân Thành

Quảng Trị điều chỉnh dự án điện gió SCI Tân Thành

Dự án Nhà máy điện gió SCI Tân Thành vừa được nâng tổng mức đầu tư lên thành 1.831 tỷ đồng, đồng thời nâng công suất từ 30 MW lên 42 MW và lùi thời điểm đưa vào vận hành đến cuối năm 2027.

Đầu tư - 15/07/2026 06:45

Đạt Phương khởi công dự án nhà ở xã hội 700 tỷ tại Đà Nẵng

Đạt Phương khởi công dự án nhà ở xã hội 700 tỷ tại Đà Nẵng

Tập đoàn Đạt Phương chính thức triển khai dự án Nhà ở xã hội tại Khu đô thị Cồn Tiến với tổng vốn đầu tư khoảng 700 tỷ đồng, góp phần tăng nguồn cung nhà ở xã hội tại Đà Nẵng.

Đầu tư - 14/07/2026 11:44

Sân bay Long Thành hướng tới mốc vận hành 1/12, nỗi lo hạ tầng kết nối

Sân bay Long Thành hướng tới mốc vận hành 1/12, nỗi lo hạ tầng kết nối

Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đặt mục tiêu đưa sân bay Long Thành (giai đoạn 1) vào khai thác thương mại từ ngày 1/12. Để bảo đảm tiến độ, doanh nghiệp đang đẩy nhanh hoàn thiện hạ tầng, vận hành thử theo tiêu chuẩn quốc tế, chuẩn bị nguồn nhân lực và kiến nghị sớm hoàn thiện các tuyến giao thông kết nối.

Đầu tư - 14/07/2026 06:45

Doanh nghiệp FDI tăng gần 34% về số lượng, 83% về nguồn vốn sau 5 năm

Doanh nghiệp FDI tăng gần 34% về số lượng, 83% về nguồn vốn sau 5 năm

Kết quả sơ bộ Tổng điều tra kinh tế năm 2026 cho thấy khu vực doanh nghiệp tiếp tục là động lực tăng trưởng của nền kinh tế. Đến cuối năm 2025, số doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tăng gần 34% so với cách đây 5 năm, trong khi quy mô nguồn vốn của khu vực này tăng hơn 83% - mức tăng cao nhất trong các thành phần kinh tế.

Đầu tư - 13/07/2026 19:06

TP.HCM: Áp lực 'thoát hàng' khiến giá căn hộ thứ cấp giảm tới 6%

TP.HCM: Áp lực 'thoát hàng' khiến giá căn hộ thứ cấp giảm tới 6%

Trong khi giá căn hộ sơ cấp ở TP.HCM vẫn neo cao, thị trường thứ cấp đang xuất hiện làn sóng giảm giá từ 2-6% khi nhiều nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính quá đà, buộc phải "cắt lỗ" để giải tỏa áp lực lãi vay và dư nợ.

Đầu tư - 13/07/2026 14:50

TP.HCM: Căn hộ bán gần hết nhưng người mua vẫn khó tìm nhà vừa túi tiền

TP.HCM: Căn hộ bán gần hết nhưng người mua vẫn khó tìm nhà vừa túi tiền

Thị trường căn hộ TP.HCM đang ghi nhận tỷ lệ hấp thụ trên 99%, trong khi giá sơ cấp tăng hơn 10% so với cùng kỳ. Theo bà Lê Thị Huyền Trang, Tổng Giám đốc JLL Việt Nam, điểm nghẽn hiện nay không nằm ở sức cầu mà ở sự mất cân đối nguồn cung, khi phần lớn dự án mới vẫn thuộc phân khúc cao cấp.

Đầu tư - 12/07/2026 07:16

Quy hoạch Hà Nội 100 năm: Dòng tiền bất động sản sẽ chảy về đâu?

Quy hoạch Hà Nội 100 năm: Dòng tiền bất động sản sẽ chảy về đâu?

Quy hoạch Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn thế kỷ đang kích hoạt một cuộc đại dịch chuyển của dòng vốn bất động sản ra khỏi khu vực lõi lịch sử. Khi mô hình đô thị đa cực hình thành cùng sự phát triển mạnh mẽ của hạ tầng kết nối, quy luật định giá của thị trường sẽ được viết lại.

Đầu tư - 12/07/2026 06:45

Khu công nghiệp TP.HCM đổi 'DNA' để hút FDI công nghệ cao

Khu công nghiệp TP.HCM đổi 'DNA' để hút FDI công nghệ cao

TP.HCM đang tái định hình hệ thống khu công nghiệp với một 'DNA' hoàn toàn mới. Mô hình xanh, thông minh cùng các trụ cột AI, bán dẫn sẽ là luật chơi mới để thành phố giữ chân các tập đoàn đa quốc gia.

Đầu tư - 12/07/2026 06:45

Đà Nẵng đánh thức những dự án ngủ quên

Đà Nẵng đánh thức những dự án ngủ quên

Đà Nẵng đang từng bước tháo gỡ những "điểm nghẽn" pháp lý tồn tại nhiều năm, đưa hàng loạt dự án lớn trở lại quỹ đạo triển khai. Không chỉ khơi thông nguồn lực đầu tư, động thái này còn góp phần củng cố niềm tin của doanh nghiệp, tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới của thành phố.

Đầu tư - 11/07/2026 16:45

Bên trong 'siêu' nhà máy 300 triệu USD của Suntory PepsiCo có gì?

Bên trong 'siêu' nhà máy 300 triệu USD của Suntory PepsiCo có gì?

Không dừng lại ở một dự án nâng cao năng lực sản xuất thuần túy, "siêu" nhà máy mới trị giá hơn 300 triệu USD của Suntory PepsiCo tại Tây Ninh đang đặt ra những chuẩn mực mới cho kỷ nguyên sản xuất thông minh.

Đầu tư - 11/07/2026 16:44

Khu công nghiệp không chỉ là 'cho thuê đất'

Khu công nghiệp không chỉ là 'cho thuê đất'

Khoảng 70-80% vốn FDI vào Việt Nam đang chảy vào các khu công nghiệp (KCN), nhưng trong gần 500 KCN hiện nay chỉ khoảng 1-2% đang chuyển đổi theo mô hình sinh thái. Khi cuộc cạnh tranh thu hút FDI ngày càng khốc liệt, chuyển đổi KCN không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện để Việt Nam đón dòng vốn chất lượng cao và tạo động lực tăng trưởng mới.

Đầu tư - 11/07/2026 16:17