Chuyển động mới tại các 'đại gia' phân phối dược phẩm

Thị trường bán lẻ dược phẩm Việt Nam là miếng bánh béo bở với quy mô doanh số được dự đoán sẽ tăng từ 7,7 tỷ USD năm 2021 lên 16,1 tỷ USD vào năm 2026, tức hơn gấp đôi sau 5 năm, theo hãng nghiên cứu thị trường BMI. Đồng thời, thị trường này có tính phân mảnh cao là cơ hội cho các “ông lớn” bán lẻ nhảy vào chiếm lĩnh, định hình. Trong cuộc đua đó, nổi bật lên 3 chuỗi nhà thuốc Long Châu, Pharmacity và An Khang ở thành phố lớn; ngoài ra, Trung Sơn Pharma cũng đang phất lên ở vùng lân cận.

Pharmacity thay đổi chiến lược để trở lại

Ra đời sớm nhất từ 2011 và có được sự hậu thuẫn của nhà đầu tư ngoại như Mekong Capital, SK Group, Pharmacity đã liên tục bành trướng để trở thành lớn nhất với hơn 1.000 cửa hàng vào giữa năm 2022. Tuy nhiên, sai lầm về mặt chiến lược khi định hình chuỗi theo hướng cửa hàng tiện lợi cũng định giá sản phẩm đã khiến chuỗi dần thất thế, thua lỗ triền miên. Quy mô Pharmacity bị thu hẹp từ trên 1.100 cuối năm 2022 xuống khoảng 900 nhà thuốc hiện nay, đánh mất vị thế dẫn đầu vào tay chuỗi Long Châu.

Sau 2 lần thay đổi thượng tầng với sự ra đi của nhà sáng lập ông Chris Blank, Pharmacity đang cho thấy quyết tâm trở lại. Tân CEO của Pharmacity, ông Deephanshu Madan chia sẻ chuỗi đã thiếu sót trong dịch vụ cung cấp, từ việc định giá bán sản phẩm chưa cạnh tranh với thị trường, không đảm bảo lượng hàng hóa tại nhà thuốc để đáp ứng nhu cầu người dân. Để thay đổi tình trạng, chuỗi đã tìm nguồn cung ứng sản phẩm mới, đưa ra chiến lược lấy khách hàng làm trọng tâm, thay đổi nhận thức người tiêu dùng rằng Pharmacity chỉ là nhà thuốc tiện lợi, thiếu các loại thuốc kê đơn.

Đồng thời, nếu như Long Châu ưu tiên chọn chiến lược giá cạnh tranh thì Pharmacity được người tiêu dùng định hình với phân khúc giá cao hơn. Để xoay chuyển, Ông Deephanshu Madan cho biết đã điều chỉnh giá bán của hơn 1.000 mặt hàng thuốc, đưa ra mức giá ưu đãi hơn so với nhiều hiệu thuốc địa phương. Phương châm chuỗi đưa ra là giá tốt, hướng tới đa dạng hóa mức giá, tức đa dạng hóa sản phẩm với nhiều mức giá khác nhau phù hợp khả năng tài chính của người dân.

Những thay đổi của Pharmacity sẽ buộc các nhà thuốc phải nhìn lại định giá sản phẩm của mình, qua đó giúp người tiêu dùng hưởng lợi.

Long Châu thâm nhập hệ sinh thái sức khỏe

Sinh sau đẻ muộn nhưng chuỗi Long Châu do FPT Retail (mã: FRT) vận hành là đơn vị tìm ra mô hình kinh doanh có lãi sớm nhất và thành công nhất tính đến hiện tại với thị phần trên 20% (theo ước tính của KBVS).

Tính đến cuối quý II, chuỗi đã có 1.706 nhà thuốc, tăng thêm 209 điểm bán so với đầu năm. Theo kế hoạch, Long Châu sẽ tiếp tục mở rộng để đạt đến cột mốc 1.900 cửa hàng vào cuối năm nay, mục tiêu là giành thị phần từ những nhà thuốc quy mô nhỏ hơn, chủ yếu nhà thuốc tư nhân và nhà thuốc bệnh viện, hiện chiếm 85% tổng thị trường nhà thuốc. Dù liên tục mở rộng nhưng nhà thuốc Long Châu vẫn đạt doanh thu 1,2 tỷ cửa hàng/tháng, doanh thu nửa đầu năm 11.521 tỷ đồng, tăng 67%; lợi nhuận sau thuế hơn 200 tỷ đồng, gấp đôi cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, Long Châu cũng không thể tiếp tục mở rộng nhà thuốc mãi. Bà Nguyễn Đỗ Quyên, Giám đốc điều hành phân tích hiện thị trường có khoảng 45.000 nhà thuốc. Doanh thu Long Châu khoảng 1,2 tỷ đồng/tháng/cửa hàng, gấp 5 – 8 lần các đơn vị tư nhân. Nếu doanh nghiệp mở đến 3.000 cửa hàng thì tương đương 15.000 – 20.000 nhà thuốc tư nhân, chiếm phân nửa thị trường.

Do vậy, Long Châu đang có kế hoạch xa hơn về hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe từ phòng ngừa (tiêm phòng), chuẩn đoán, điều trị, nhà thuốc, đến theo dõi tại nhà và bảo hiểm. Bên cạnh nhà thuốc, Long Châu đang triển khai trung tâm tiêm chủng và đã đạt được con số 87 tính đến cuối quý II. Việc mở rộng này dù mang lại triển vọng tăng trưởng nhưng cũng thách thức không nhỏ về khâu vận hành, thiết lập mô hình kinh doanh hiệu quả.

An Khang tái cấu trúc, Trung Sơn Pharma tăng tốc

Chuỗi nhà thuốc An Khang được Đầu tư Thế Giới Di Động (mã: MWG) mua từ năm 2017 nhưng phải đến 2022 mới được đẩy mạnh đầu tư. Tham vọng của giới chủ thời điểm đó là có 800 cửa hàng vào cuối 2022 và 2.000 cửa hàng vào cuối năm 2023. Tuy nhiên, sau khi đạt được cột mốc 500 cửa hàng thì bắt đầu chững lại

Đồng thời, càng rót tiền mở rộng, số lỗ của chuỗi càng tăng mạnh. Năm 2022, chuỗi lỗ 306 tỷ đồng, năm 2023 lỗ tiếp 343 tỷ đồng và nửa đầu năm nay lỗ 172 tỷ đồng. Tổng lỗ lũy kế nâng lên 834 tỷ đồng.

Do vậy, ban lãnh đạo đã quyết định tái cấu trúc chuỗi, liên tục đóng cửa hàng kém hiệu quả. Tính đến hiện nay, chuỗi An Khang chỉ còn 343 cửa hàng, giảm so với con số 527 cửa hàng so với đầu năm. Ông Đoàn Văn Hiểu Em, Thành viên HĐQT MWG cho biết số lượng nhà thuốc An Khang sẽ thu hẹp xuống còn 300 cửa hàng vào cuối năm.

Lãnh đạo của MWG cũng bày tỏ mục tiêu chính hiện nay của chuỗi là đảm bảo đủ thuốc cho khách hàng và trình độ của dược sĩ. Về định hướng, chuỗi thu hẹp dần số lượng cửa hàng để vận hành với chi phí thấp nhất, tiếp đó hoàn thiện mô hình kinh doanh để đạt kết quả hòa vốn rồi mới tăng tốc mở rộng.

Một đai gia mới nổi trong thị trường bán lẻ dược phẩm là Trung Sơn Pharma - một chuỗi nhà thuốc có tiếng ở miền Tây. Vào tháng 8/2023, Tập đoàn Dongwha Pharm (Hàn Quốc) công bố mua 51% vốn của Trung Sơn Pharma. Đón đối tác ngoại, doanh nghiệp đang tăng tốc mạnh khi liên tục khai trương cửa hàng ở nhiều tỉnh thành miền Nam như Vĩnh Long, Đồng Tháp, Tiền Giang, Hậu Giang, Bến Tre….

Đến nay, số lượng nhà thuốc Trung Sơn đã vượt 200 cửa hàng, tăng 60 so với trước về tay đại gia ngoại. Chuỗi đặt mục tiêu nâng quy mô lên 460 cửa hàng vào năm 2026 và tiến quân vào thành phố lớn – nơi Pharmacity, Long Châu, An Khang đang cạnh tranh quyết liệt.

Nhìn chung, trừ Long Châu vẫn mở rộng, Pharmacity và An Khang chững lại nhưng là để thay đổi chiến lược về sản phẩm, giá cả đúng với mô hình nhà thuốc hơn và sẵn sáng mở rộng khi ổn định. Hay Trung Sơn Pharma cũng đáng gờm với 2 nhà sáng lập là bác sĩ kinh nghiệm hàng chục năm chăm sóc, điều trị bệnh nhân và hậu thuẫn từ Tập đoàn Dongwha Pharm. Tất cả cho thấy cuộc đua giành thị phần trong miếng bánh dược phẩm vẫn rất căng thẳng và sớm “nóng” trở lại.