Chính phủ Mỹ đóng cửa tác động ra sao đến kinh tế, thị trường chứng khoán?

Trước thời hạn chót là ngày 30/9 kết thúc, Tổng thống Mỹ Donald Trump và lãnh đạo chủ chốt của cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa đang nỗ lực đạt được thỏa thuận để tránh cho chính phủ nước này đóng cửa – điều vốn không hiếm từ trước đến nay.

Tuy nhiên, ngày 30/9/2025, Thượng viện bác bỏ cả hai dự luật chi tiêu ngắn hạn. Trong đó, đảng Cộng hòa nhận 55 phiếu thuận – không đạt đủ 60 phiếu cần thiết để vượt qua "thủ tục tranh luận không giới hạn" (filibuster). Điều này đồng nghĩa với việc chính phủ Mỹ hết ngân sách hoạt động từ 0h01 ngày 1/10 (tức 11h cùng ngày giờ Hà Nội).

Trong lịch sử nước Mỹ kể từ năm 1976 đến nay, đã nhiều lần chính phủ nước này phải đóng cửa tạm thời do bất đồng giữa hai đảng, với thời gian gián đoạn từ 1 đến hơn 30 ngày. Lần cuối chính phủ Mỹ đóng cửa là các đây 7 năm khi ông Trump cầm quyền ở nhiệm kỳ đầu.

Tác động đến nền kinh tế Mỹ và quyết định của Fed

Do hai đảng Dân chủ và Cộng hòa không đạt được đủ số phiếu cần thiết để thông qua dự luật Nghị quyết Tiếp tục (Continuing Resolution - CR) nhằm ngăn chính phủ đóng cửa, các cơ quan liên bang trong chính phủ Mỹ sẽ phải dừng những hoạt động không thiết yếu, chỉ duy trì những hoạt động cần thiết nhất.

Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), ước tính khoảng 750.000 nhân viên liên bang có thể phải nghỉ việc tạm thời và sẽ được trả lương bù sau khi chính phủ mở cửa trở lại.

Cơ quan này lưu ý, tác động của việc chính phủ đóng cửa "phụ thuộc vào thời gian kéo dài và vào cách thức mà chính quyền quyết định ứng phó".

Các nhà phân tích từ một số ngân hàng lớn dự đoán rằng việc đóng cửa có thể khiến 800.000 hoặc 900.000 người tạm thời mất việc.

Những lần chính phủ "tạm ngưng" trước đây thường gây hậu quả không đáng kể cho thị trường và nền kinh tế. Những lần chính phủ đóng cửa trước đây hầu như chỉ gây ra thiệt hại chính trị cho đảng bị coi là có lỗi. Thị trường đôi khi bị bán tháo nhưng sau đó nhanh chóng phục hồi.

Về tăng trưởng, Bank of America (BofA) cho rằng mỗi tuần đóng cửa có thể làm giảm 0,1 điểm phần trăm tăng trưởng GDP, trong khi ước tính tương tự của Goldman Sachs và Deutsche Bank lần lượt là 0,15 và 0,2 điểm phần trăm. Theo BofA, những mất mát ngắn hạn thường dễ dàng được bù đắp trong các quý tiếp theo.

Tuy nhiên, lần này có thể sẽ khác. Tổng thống Trump mới đây đe dọa cho một số nhân viên chính phủ liên bang nghỉ vĩnh viễn và việc này có thể gây ra những tác động lâu dài hơn đến thị trường việc làm của Mỹ.

Thủ đô Washington, nơi phần lớn nhân viên chính phủ liên bang làm việc, đã bị ảnh hưởng bởi các đợt sa thải hồi đầu năm nay do Bộ Hiệu quả Chính phủ của tỷ phú Elon Musk đề xuất.

Tác động lên báo cáo bảng lương phi nông nghiệp hàng tháng sẽ không xuất hiện cho đến khi số liệu tháng 10 được công bố vào tháng 11, khi mà lời đe dọa sa thải của ông Trump "có thể gây ra tác động nghiêm trọng hơn trong ngắn hạn" so với thông thường, theo nhà kinh tế David Seif của Nomura.

Điều này lại dẫn đến một vấn đề khác: Nếu việc đóng cửa chính phủ kéo dài đáng kể, Cục Thống kê Lao động (BLS) thuộc Bộ Lao động có thể trì hoãn việc công bố các dữ liệu kinh tế quan trọng và chất lượng dữ liệu cũng bị ảnh hưởng.

Việc chậm công bố chỉ số lạm phát giá tiêu dùng có thể ảnh hưởng đến Cục Dự trữ Liên bang (Fed), vốn dựa vào dữ liệu của BLS khi đưa ra quyết định về lãi suất và các vấn đề khác liên quan đến chính sách tiền tệ.

Mark Cabana, giám đốc chiến lược lãi suất tại BofA, nhận định: "Dù chính phủ Mỹ có thể bị đóng cửa, nhưng chúng tôi dự đoán tác động kinh tế sẽ không đáng kể". "Việc đóng cửa sẽ tạm dừng việc công bố dữ liệu kinh tế, khiến Fed phải phụ thuộc vào dữ liệu tư nhân cho các quyết định chính sách của mình nếu việc đóng cửa kéo dài".

Biên tập viên Jim Cramer của đài CNBC cho biết, cần phân biệt giữa việc đóng cửa chính phủ với việc chạm trần nợ công, vốn sẽ gây nguy hại đối với việc thanh toán lãi suất trái phiếu kho bạc Mỹ. Ông lưu ý rằng các nhà lập pháp vừa nâng trần nợ, vì vậy ngay cả trong trường hợp đóng cửa, Mỹ vẫn có thể trả cho các chủ nợ trái phiếu.

Theo Cramer, những người tạm thời mất việc sẽ không được trả lương và sẽ không muốn mua sắm. Mặc dù ông cho rằng một tuần đóng cửa có thể không gây ra nhiều tác động, nhưng nền kinh tế nói chung có thể bị ảnh hưởng nặng nề nếu việc đóng cửa kéo dài ba hoặc bốn tuần.

Tác động đến thị trường tài chính ra sao?

Đề cập đến tác động lên thị trường chứng khoán Mỹ, biên tập viên Jim Cramer cho rằng tác động sẽ không lớn, nếu xét đến những số liệu trong quá khứ.

Điều ông Cramer quan ngại nhất là việc đóng cửa chính phủ sẽ làm chậm việc công bố các số liệu kinh tế chủ chốt, vốn là đầu vào quan trọng cho các quyết định về lãi suất của Fed.

"Khi chính phủ đóng cửa, thông điệp của tôi rất đơn giản: hãy bình tĩnh và tiếp tục như thường, vì thị trường chứng khoán có xu hướng hoạt động tốt trong những tình huống này", ông Cramer nói.

Dẫn nghiên cứu từ các nhà phân tích tại BofA, ông Cramer cho rằng thị trường đã tăng sau hai trong ba lần đóng cửa hoàn toàn gần đây nhất và không có xu hướng rõ ràng nào về diễn biến của cổ phiếu khi chính phủ ngừng hoạt động.

Theo BofA, thị trường có thể sẽ biến động mạnh nếu chính phủ đóng cửa vào tuần tới. Ngân hàng này nhận thấy rằng S&P 500 giảm trung bình 5% giữa tuần trước và tuần sau khi chính phủ đóng cửa, dựa trên dữ liệu từ năm 1990. Tuy nhiên, khi xem xét cùng kỳ đóng cửa chính phủ từ cuối năm 2018 đến năm 2019, chỉ số này đã tăng 6%.

Dưới đây là phân tích của BofA về biến động thị trường xung quanh việc chính phủ đóng cửa: