Đại đô thị lấn biển cùng TOD tạo ra giá trị vượt trội

Chiều 9/12, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Bất động sản Việt Nam (VIRES) phối hợp cùng Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam (Reatimes) tổ chức buổi đối thoại chuyên gia với chủ đề: "Tiến biển bằng siêu đô thị ESG++: Đột phá bằng công nghệ xanh".

Báo cáo của VIRES chỉ ra, nhân loại bước vào thế kỷ 21 với nhiều thách thức bởi không gian phát triển đô thị ngày càng hạn hẹp trong khi kinh tế - dân số tăng mạnh. Bài toán này đã thúc đẩy nhiều quốc gia tiên tiến "tiến biển", nhằm mở rộng không gian đô thị ra đại dương bằng mô hình lấn biển quy mô lớn, với công nghệ hiện đại, quản trị đô thị thông minh.

Những đại đô thị hình thành từ biển đã trở thành biểu tượng phát triển, tạo ra chuỗi giá trị mới về kinh tế biển, dịch vụ, thương mại, du lịch và chất lượng sống. Có thể nói, mô hình đô thị biển kết hợp yếu tố TOD sẽ tạo giá trị gia tăng vượt trội.

Những thành phố, đại đô thị tiến biển cũng mang tới không gian sống, phát triển du lịch bền vững. Từ New York (Mỹ), Tokyo Bay (Nhật Bản), Singapore Marina Bay đến Dubai, Incheon (Hàn Quốc),… những câu chuyện thành công đều chung một thông điệp "tiến biển là kiến tạo tương lai".

Quay trở lại với Việt Nam, đất nước ta có hơn 3.260 km bờ biển là tài sản chiến lược quốc gia. Quy hoạch tổng thể quốc gia 2021-2030 đặt trọng tâm vào kinh tế biển và đô thị biển, trong đó TP.HCM đang định hình lại chiến lược phát triển không gian hướng biển, mở ra cơ hội cho Cần Giờ trở thành trung tâm mới. Đồng thời, Cần Giờ hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành siêu đô thị ESG++, dựa trên lợi thế rừng ngập mặn và vị trí đắc địa.

Tiến biển là con đường tất yếu nhưng nếu không có tầm nhìn và giải pháp phù hợp thì cũng có nguy cơ tạo ra những mặt trái như ô nhiễm biển, khai thác lãng phí hoặc thiếu tính bền vững.

Thực tế đã cho thấy sự lãng phí không gian ngầm ở Hà Nội và TP.HCM khi không chú ý quy hoạch không gian ngầm. Do đó, khi xây dựng đô thị lấn biển cần tầm nhìn và giải pháp phù hợp, bởi không phải mọi dự án lấn biển đều thành công.

PGS.TS.KTS Hoàng Mạnh Nguyên cho biết, với địa thế Việt Nam sở hữu đường biển dài và đã trải qua nhiều bối cảnh khác nhau, có thể thấy được tiềm năng của việc lấn biển.

Giai đoạn trước cũng đã có những dự án được triển khai theo hình thức lấn biển nhưng chưa thực sự thành công. Tuy nhiên, với thời điểm khoa học công nghệ phát triển từng ngày từng giờ như hiện nay, Việt Nam đã có đủ nguồn lực, kiến thức để tiến hành lấn biển.

"Nếu khai thác tốt được tiềm năng và lợi thế, đặc biệt là tại Cần Giờ, nơi đây sẽ đem lại những giá trị kinh tế lớn, trở thành biểu tượng không chỉ của TP.HCM mà của cả Việt Nam", ông Nguyên nói.

Bình luận về câu chuyện lấn biển, TS.KTS Trương Văn Quảng cho rằng, lấn biển không phải bây giờ mới đặt ra. Từ thời cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, ông đã từng gợi mở tại sao TP.HCM không mở cửa ra hướng biển Cần Giờ.

Trong giai đoạn mới, tư duy phát triển của TP.HCM phải thay đổi. Nếu muốn có một không gian biển thực sự, muốn tạo ra cực tăng trưởng đột phá, thì phải có một chiến lược bài bản và những dự án đủ tầm với tiêu chuẩn quốc tế, lựa chọn công nghệ tiên tiến nhất và ưu tiên những giải pháp tạo ra giá trị bền vững, theo tinh thần ESG++.

Bên cạnh đó, không gian phát triển của Cần Giờ cũng không dừng lại tại chỗ. Từ đây, đô thị hoàn toàn có thể mở rộng xuống Vũng Tàu, kết nối thông qua các tuyến hạ tầng hiện đại, thậm chí bằng các tuyến ngầm và đặc biệt là hệ thống TOD.

"Nếu được phát triển nhất quán theo đúng triết lý quy hoạch sẽ tạo nên hấp lực rất lớn, định hình một hành lang đô thị - kinh tế hoàn toàn mới. Với cách tiếp cận này, Việt Nam hoàn toàn có thể kiến tạo một khu đô thị biển đẳng cấp quốc tế, không thua kém Dubai hay bất kỳ đô thị lấn biển nào trên thế giới", ông Quảng nhấn mạnh.

Hệ thống giao thông đô thị, đường sắt đô thị là xương sống của mọi quốc gia

Ngoài các yếu tố xanh, môi trường… để hình thành một siêu đô thị, hạ tầng giao thông vẫn là yếu tố mang tính quyết định, nhất là các tuyến đường sắt theo mô hình TOD. Ở Việt Nam, mô hình TOD vẫn còn mới mẻ, nhưng lại là chìa khóa để mở ra không gian phát triển mới.

Liên quan tới nội dung này, ông Okori Katsumi, Quản lý bộ phận quốc tế Công ty TNHH Xây dựng AOMI đã có những chia sẻ về sự phát triển của Nhật Bản.

Theo ông, Tokyo là một trong những đô thị đông đúc, chi phí sinh hoạt và không gian sống đều rất đắt đỏ. Vì vậy, rất nhiều người không sống trong nội đô mà chọn các khu vực lân cận, là những nơi có hệ thống giao thông phát triển hoàn chỉnh, từ đường sắt tốc độ cao, tàu điện ngầm, tàu siêu tốc tới đường cao tốc vành đai.

"Bản thân tôi làm việc tại Tokyo nhưng sinh sống ở một địa phương bên cạnh, hoàn toàn di chuyển bằng đường sắt mỗi ngày. Khi người dân thấy rõ lợi ích của giao thông công cộng, nhanh, tiện lợi thì dọc theo các tuyến đường sắt sẽ hình thành trường học, bệnh viện, trung tâm thương mại và các khu dân cư phát triển", ông Okori Katsumi phân tích và nêu đó là lý do phát triển hệ thống giao thông đường sắt luôn được xem là yếu tố quan trọng để hình thành và nuôi dưỡng các đô thị TOD.

Đồng quan điểm, ông Trần Thành Trung, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tư vấn Đầu tư Công trình Hàng hải Việt Nam nhận định, hệ thống đường sắt đô thị và giao thông đô thị chính là xương sống của bất kỳ quốc gia hiện đại nào. Khi có TOD, giao thông công cộng tiện lợi, thói quen và hành vi của cư dân sẽ thay đổi hoàn toàn.

Ví dụ ở Nhật Bản, nhiều người sống cách Tokyo 100-200 km nhưng vẫn làm việc ở trung tâm thành phố nhờ mạng lưới đường sắt tốc độ cao và tàu điện ngầm siêu hiệu quả. Họ có thể sống ở nơi yên tĩnh, chi phí hợp lý, nhưng cơ hội việc làm thì không hề thua kém và đó là giá trị cốt lõi mà TOD mang lại.

"Tuyến đường sắt đô thị nối Cần Giờ với trung tâm TP.HCM được khởi công ngày 19/12 tới đây sẽ tạo nên một bước đột phá. Dự án này không chỉ thay đổi triển vọng của Cần Giờ, mà còn mở rộng động lực phát triển cho cả Vũng Tàu và TP.HCM cũ", ông Trung nhìn nhận.