Cầm giấy hẹn mua vàng: Tài sản hay chỉ là lời hứa?

Xung quanh vấn đề đang "nóng" này, Nhadautu.vn đã có cuộc phỏng vấn nhanh Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên VIAC.

Cầm giấy hẹn vàng: Chờ đợi hay đối mặt nguy cơ mất trắng?

Thưa Luật sư, mặc dù Bảo tín Minh Châu vừa thông báo mở cửa trở lại vào chiều nay, nhưng người mua vàng đang cầm giấy hẹn của Bảo Tín Minh Châu vẫn chưa thể yên tâm. Theo Luật sư, người mua giờ nên như nào?

Luật sư Trương Thanh Đức: Với một doanh nghiệp uy tín thì người mua tạm thời yên tâm đợi đến hẹn. Trong trường hợp họ không thực hiện đúng cam kết, có thể do khó khăn tạm thời, không quá lo ngại. Tuy nhiên nếu doanh nghiệp không đủ vàng hay đủ tiền để trả, thì nguy cơ lớn, bởi giá trị giao dịch lớn của nhiều người.

Trong trường hợp đó, nếu bị trì hoãn nhiều lần thì người mua đành phải nhờ cơ quan chức năng can thiệp, như khởi kiện đòi lại tiền hoặc yêu cầu thực hiện nghĩa vụ. Nếu có dấu hiệu hình sự thì yêu cầu cơ quan chức năng xử lý.

Không đỡ được thì sẽ vỡ trận”: Giao dịch hợp pháp nhưng rủi ro cực lớn

Việc bán hàng theo giấy hẹn, thậm chí hẹn 3 tháng sau lấy vàng có đúng PL không, thưa Luật sư?

Luật sư Trương Thanh Đức: Theo tôi, việc này không vi phạm điều cấm của luật, mà chỉ là giao dịch dân sự quá rủi ro, mạo hiểm đến mức "không đỡ được thì sẽ vỡ trận". Nếu nhận tiền, hứa hẹn giao vàng mà không có cơ sở, có gian dối, đến lúc không thể thực hiện được, thì có thể bị quy vào hành vi lạm dụng tín nhiệm hoặc lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Trong trường hợp Bảo Tín Minh Châu không còn vàng để trả cho người mua, vậy nếu trả bằng tiền, theo Luật sư, trả như thế nào? Theo giá thời điểm mua hay thời điểm trả?

Luật sư Trương Thanh Đức: Về nguyên tắc, phải thực hiện theo đúng cam kết trả vàng, nếu không trả được bằng hiện vật thì quy đổi tương đương để trả. Nhưng nếu rơi vào tình thế không thể thực hiện được, thì nên tính đến việc trả theo số tiền đã nhận, trả ngay hoặc trong một thời hạn nhất định. Trả tiền cũng là quá tốt rồi, chỉ sợ không có tiền để trả, chứ phải trả tiền theo giá vàng thì chẳng khác gì vẫn phải trả vàng. Khi cơ quan công an vào cuộc thì sẽ thúc đẩy nhanh chóng việc trả tiền, khắc phục hậu quả.

Vậy theo Luật sư, bài học cho vụ việc này là gì? Với người mua, doanh nghiệp cũng như cơ quan quản lý?

Luật sư Trương Thanh Đức: Bài học với người dân là việc mua chịu vàng cũng như việc mua bán vàng nói chung hay cho nhau vay mượn vàng nói riêng, là tự đưa mình vào tình thế rủi ro rất cao, khó lường, không thể kiểm soát, nếu giá cả xảy ra biến động lớn.

Bài học với doanh nghiệp kinh doanh vàng là không vì lợi nhuận mà thực hiện phương án kinh doanh mang tính chất đặt cược, không có gì bảo đảm, hoàn hoàn thiếu cơ sở, không có căn cứ, nên không thể thoát ra được khi tình huống xấu xảy ra.

Bài học với cơ quan quản lý là phải định hình lại chính sách kinh tế vĩ mô và hoạch định lại thị trường vàng phi sản xuất, để giảm thiểu tâm lý mê say ham nghiện vàng, giảm bớt sự ảnh hưởng đến dòng tiền và nguồn lực phát triển kinh tế.

Cần điều tiết việc này bằng chính sách thuế và lợi ích, dùng giải pháp kinh tế để xử lý vấn đề kinh tế, chứ không phải là cấm đoán việc kinh doanh, vay mượn hay mua bán chịu. Tuy nhiên thuế thu nhập 0,1% trên giá bán vàng hiện nay hầu như không có tác dụng. Hiện nay pháp luật chỉ cấm mua bán vàng miếng không có giấy phép và cấm thanh toán bằng vàng. Còn nếu nhanh nhạy, kịp thời hơn nữa thì cơ quan quản lý cần lên tiếng cảnh báo sớm cho người dân cũng như doanh nghiệp về rủi ro rất cao nếu chấp nhận việc mua bán giao vàng chậm hay thanh toán chậm, kiểu mua bán kỳ hạn như vừa xảy ra.

Theo Luật sư, hướng hoàn thiện pháp luật nên như thế nào? Có nên quy định không được bán vàng thông qua giấy hẹn hoặc quy định thời điểm hẹn không? Rõ ràng việc này rất rủi ro…

Luật sư Trương Thanh Đức: Rủi ro là một trong những đặc tính tất yếu của thị trường, thậm chỉ cần phải khuyến khích chấp nhận rủi ro thì thị trường mới phát triển được.

Chỉ xử lý nghiêm minh việc gian dối, lừa đảo, chứ trong việc tự nguyện mua bán vàng như thế này không có triết lý, nguyên tắc hay lý do gì phải cấm đoán. Thậm chí còn cần khuyến khích việc chấp nhận rủi ro thì thị trường mới phát triển được. Tư duy quản lý cần phải rất rạch ròi, sòng phẳng, cái này cũng rủi ro như trăm ngàn sự việc khác, không phải là sức khỏe, đạo đức, dân nghèo,... cần ưu tiên bảo vệ.

Thậm chí, vàng không phải mặt hàng thiết yếu, nên không cần khuyến khích việc mua bán, đầu cơ, tích trữ, do đó không cần tăng cung, không nên bình ổn giá vàng. Cứ để giá tăng thật cao, thả cửa cho lên xuống bất thường, để người dân thấy rủi ro và tự quyết định…

Cũng theo hướng đó, việc hoàn thiện pháp luật về thị trường vàng, cần nhằm đến mục tiêu ổn định vĩ mô và phát triển kinh tế, do đó dùng những giải pháp kinh tế thay vì giải pháp hành chính. Để người dân tự mình, vì tâm lý và lợi ích, hạn chế dần việc mua vàng đầu cơ, tích trữ, thì phải bằng những chính sách dài lâu, từ việc ổn định giá trị đồng tiền.

Theo đó, cần nới lỏng điều kiện kinh doanh để tránh độc quyền, nhưng đồng thời phải thắt chặt chế độ hóa đơn, chứng từ, nguồn gốc và thu thuế. Trước mắt, cần sửa luật thuế, thu đủ 10% VAT trên giá bán vàng, giống với hàng ngàn hàng hóa khác, kể cả mặt hàng thiết yếu như xăng, rau, gạo, thịt,.. để buộc người mua phải cân nhắc lợi hại mà tự nguyện hành động, cũng như để cho doanh nghiệp thấy ít lợi lộc thì cũng bớt hăng say lao vào vàng miếng.

Xin cám ơn Luật sư!