Xử lý tài sản công khi sắp xếp, tinh gọn bộ máy như thế nào?

Ngày 14/3, ông Nguyễn Tân Thịnh, Cục trưởng Cục quản lý công sản (QLCS) (Bộ Tài chính) cho biết, việc xử lý tài sản công khi sắp xếp, tinh gọn bộ máy là vấn đề rất lớn. Theo đó khi tổ chức sắp xếp lại bộ máy, hệ thống chức danh chức vụ, danh mục cơ quan đơn vị có sự thay đổi, dẫn tới thay đổi trong quản lý, sử dụng tài sản công.

Về phía Bộ Tài chính, thời gian qua đã chủ động báo cáo, tham mưu trình các cấp có thẩm quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về vấn đề nêu trên. Chính phủ đã ban hành các Nghị định114/2024/NĐ-CP ngày 15/9/2024 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 151/2017/NĐ-CP ngày 26/12/2017 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công.

Mới đây nhất là Nghị định 50/2025/NĐ-CP ngày 28/2/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công.

Các văn bản này đã hướng dẫn cụ thể việc xử lý đối với tài sản công khi thực hiện sắp xếp, tổ chức lại hệ thống tổ chức bộ máy. Quy định rõ các trường hợp hợp nhất, sáp nhập, chia tách, giải thể, chấm dứt hoạt động…. thì tài sản sẽ thực hiện thế nào.

Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng đã có 2 văn bản, 1 văn bản ban hành cuối năm 2024 hướng dẫn về sắp xếp, xử lý tài sản công khi sắp xếp, tinh gọn bộ máy. Mới đây nhất, căn cứ Nghị quyết190/2025/QH15 ngày 19/02/2025 của Quốc hội và Công điện 20/CĐ-TTg ngày 26/2/2025 của Thủ tướng Chính phủ, ngày 28/2/2025, Bộ Tài chính tiếp tục ban hành văn bản hướng dẫn xử lý tài sản khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy nghĩa vụ của các đơn vị trước đây. Đồng thời có trách nhiệm sắp xếp, bố trí tài sản được kế thừa để sử dụng phù hợp, đúng quy định.

Ông Nguyễn Tân Thịnh cho biết, với các tài sản có thể di chuyển, tiếp tục sử dụng sẽ thực hiện di chuyển tài sản đến chỗ mới. Có những tài sản không thể di chuyển như trụ sở làm việc phải chấp nhận thực trạng khi các đơn vị hợp nhất, gộp lại thành khu vực như vậy thì có những nơi trụ sở bị thiếu, cơ sở vật chất khác có thể thiếu.

Hiện pháp luật cũng có quy định cụ thể về xử lý cơ sở nhà đất ở nơi cũ mà không còn nhu cầu sử dụng thì có thể thu hồi, điều chuyển cho đơn vị khác chuyển giao về địa phương để quản lý, xử lý, có thể chuyển cho tổ chức có chức năng kinh doanh nhà của địa phương để quản lý, khai thác đối với quỹ nhà đất đó.

"Đợt này chúng tôi đề nghị trong phương án tổ chức lại các cơ quan, đơn vị, phải có phương án về xử lý tài sản. Ví dụ bây giờ 1 huyện không còn nữa thì tài sản của huyện đó chuyển giao cho xã nào, ai quản lý thì trong phương án về sắp xếp bộ máy phải có phương án về xử lý tài sản, để chúng ta chủ động hơn trong xử lý tài sản", Cục trưởng Cục QLCS cho biết thêm.

Song song đó, Bộ Tài chính cũng đang chuẩn bị điều chỉnh các văn bản quy phạm pháp luật về tài sản công cho phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới và hệ thống chức danh chức vụ mới như về hệ thống tiêu chuẩn định mức về quản lý, sử dụng tài sản công.

"Bộ Tài chính đang theo dõi sát tình hình, tiến độ sắp xếp lại các cơ quan đơn vị, để chuẩn bị các văn bản và sẽ báo cáo các cấp có thẩm quyền ban hành ngay sau khi chính thức các phương án về tổ chức bộ máy được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Qua đó làm căn cứ cho các bộ ngành địa phương, các cơ quan đơn vị thực hiện việc bố trí, sử dụng tài sản, sắp xếp xử lý tài sản dôi dư", ông Nguyễn Tân Thịnh thông tin.

Đẩy mạnh xử lý nhà đất dôi dư

Liên quan đến chống lãng phí trong quản lý, sử dụng tài sản công, trên cơ sở tổng hợp từ các địa phương, Bộ Tài chính đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về kết quả rà soát, các tài sản công không sử dụng, sử dụng kém hiệu quả, sử dụng không đúng mục đích, trong đó tập trung vào khối nhà đất, trụ sở của các cơ quan, đơn vị.

Theo thống kê đến cuối năm 2024, có 11.034 cơ sở nhà đất không sử dụng, sử dụng kém hiệu quả, sử dụng không đúng mục đích. Trong đó có 3.780 cơ sở nhà đất có quyết định xử lý của cấp có thẩm quyền, còn lại 7.249 cơ sở nhà, đất chưa có quyết định xử lý của cấp có thẩm quyền.

Mới đây, ngày 11/3/2025, Bộ Tài chính tiếp tục có Văn bản 2950/BTC-QLCS về đẩy mạnh việc rà soát, xử lý trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp không sử dụng, sử dụng kém hiệu quả, sử dụng không đúng mục đích, trong đó đề nghị các bộ, ngành, địa phương thực hiện một số giải pháp quyết liệt.

Cụ thể, các bộ, ngành, địa phương có nhà đất dôi dư phải xây dựng và ban hành Kế hoạch xử lý tài sản dôi dư. Mặt khác, trong quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy phải cập nhật thường xuyên các cơ sở nhà đất phát sinh mới vào Kế hoạch. Trong Kế hoạch đó đề nghị các Bộ ngành, địa phương xác định rõ nội dung công việc, trách nhiệm của các tổ chức cá nhân trong từng khâu. Bên cạnh đó ấn định tiến độ thực hiện.

Tại văn bản 2950/BTC-QLCS, Bộ Tài chính cũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương, đánh giá xác định nguyên nhân trong việc để các cơ sở nhà đất không sử dụng, sử dụng kém hiệu quả, sử dụng không đúng mục đích. Xác định cụ thể nguyên nhân của từng cơ sở chưa thể xử lý được do cơ chế chính sách hay do khâu tổ chức thực hiện, công tác quy hoạch… từ nguyên nhân đó để kiến nghị, tìm ra giải pháp cụ thể.

"Các bộ, ngành, địa phương cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra xử lý vi phạm đối với trường hợp chậm, không thực hiện theo đúng kế hoạch và đề nghị các bộ, ngành địa phương trước ngày 5/4/2025 có báo cáo về Bộ Tài chính bước 1. Sau này sẽ báo cáo định kỳ hàng quý để có giải pháp hướng dẫn Bộ ngành, địa phương thực hiện quyết liệt, để giải quyết dứt điểm các vấn đề về nhà đất dôi dư…" Cục trưởng Nguyễn Tân Thịnh lưu ý.

Báo cáo của Cục QLCS cho hay, tính đến 22h ngày 13/3 vẫn có 21 bộ, cơ quan Trung ương và địa phương vẫn chưa đăng ký đối tượng kiểm kê trong khi yêu cầu của Bộ Tài chính là chậm nhất ngày 20/2. (9 bộ, ngành cơ quan Trung ương gồm: Văn phòng Quốc hội, Bộ Công Thương, Bộ Giao thông vận tải (đã hợp nhất với Bộ Xây dựng), Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ( đã hợp nhất với Bộ Nội vụ và chuyển nhiệm vụ sang Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế, Bộ Công an); Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Cơ quan Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Liên hiệp các Tổ chức Hữu Nghị Việt Nam, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam;
12 địa phương gồm: Hà Nội, Cần Thơ, Bình Dương, Bình Phước, Bình Thuận, Điện Biên, Hà Nam, Hậu Giang, Kiên Giang, Quảng Trị, Sóc Trăng, Thanh Hóa.
Ngoài ra, nhiều bộ ngành, địa phương thực hiện việc gửi và duyệt báo cáo kết quả kiểm kê chậm so với tiến độ chung của cả nước.
Theo Cục QLCS, tình trạng chậm trễ này gây áp lực lớn lên tiến độ chung của cả nước, khi thời gian hoàn thành tổng kiểm kê còn nửa tháng (ngày 31/3). Hiện, Bộ Tài chính đang đốc thúc các đơn vị này khẩn trương hoàn thành nhiệm vụ đồng thời xem xét trách nhiệm của các tập thể, cá nhân liên quan nếu không đảm bảo tiến độ.