Việt Nam tiếp tục 'lỡ hẹn' nâng hạng với MSCI

MSCI tiếp tục chờ Việt Nam

Rạng sáng 24/6, MSCI công bố kết quả Đánh giá phân loại thị trường năm 2026. Đúng như dự báo của nhiều tổ chức phân tích, Việt Nam chưa được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng từ thị trường cận biên (Frontier Market) lên thị trường mới nổi (Emerging Market).

Kết quả này phần nào gây tiếc nuối khi trong hai năm qua, cơ quan quản lý cùng các thành viên thị trường đã triển khai hàng loạt cải cách nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Nổi bật nhất là cơ chế Non-Prefunding được áp dụng từ cuối năm 2025, cho phép nhà đầu tư tổ chức nước ngoài không phải ký quỹ đủ tiền trước khi đặt lệnh mua cổ phiếu. Đây từng được xem là một trong những rào cản lớn nhất khiến thị trường chứng khoán Việt Nam nhiều năm chưa đáp ứng các tiêu chí tiếp cận của MSCI.

Bên cạnh đó, các quy định liên quan đến giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn; phạm vi công bố thông tin bằng tiếng Anh được mở rộng; tỷ lệ room ngoại thực tế tăng lên; hệ thống công nghệ giao dịch mới từng bước hoàn thiện.

Đáng chú ý, Việt Nam cũng đang đẩy nhanh lộ trình vận hành hệ thống đối tác bù trừ trung tâm (CCP) từ năm 2027, đồng thời cho phép nhà đầu tư quốc tế giao dịch thông qua các công ty môi giới toàn cầu (Global Broker).

Tuy nhiên, theo đánh giá của MSCI, một số rào cản quan trọng vẫn tồn tại, trong đó nổi bật là tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) thấp tại một số doanh nghiệp niêm yết và các hạn chế liên quan đến sở hữu nước ngoài.

Trước đó, như Nhadautu.vn đã thông tin, trong Báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường Toàn cầu 2026, MSCI ghi nhận nhiều nỗ lực cải cách của Việt Nam nhưng vẫn giữ nguyên toàn bộ 18 tiêu chí đánh giá. Trong đó, 8 tiêu chí tiếp tục bị xếp ở mức "cần cải thiện" (-), cho thấy các thay đổi mới chưa đủ thời gian để phản ánh vào hệ thống đánh giá.

Tổ chức này ghi nhận những bước tiến như triển khai mô hình Global Broker, thành lập CCP dự kiến vận hành từ đầu năm 2027, lộ trình tăng cường công bố thông tin bằng tiếng Anh và các điều chỉnh liên quan đến giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL). Tuy nhiên, MSCI cho biết sẽ tiếp tục theo dõi hiệu quả vận hành thực tế của các cải cách này trước khi đưa ra đánh giá mới.

Theo MSCI, giới hạn sở hữu nước ngoài tại các ngành nghề kinh doanh có điều kiện hiện vẫn dao động từ 0-75%, ảnh hưởng tới hơn 10% quy mô thị trường cổ phiếu Việt Nam. Ngoài ra, tình trạng "kín room" tại một số doanh nghiệp lớn tiếp tục hạn chế khả năng tiếp cận của nhà đầu tư ngoại.

Bên cạnh vấn đề sở hữu nước ngoài, các điểm nghẽn khác vẫn được lưu ý gồm quyền bình đẳng của nhà đầu tư nước ngoài, mức độ tự do hóa thị trường ngoại hối, thủ tục đăng ký đầu tư và mở tài khoản, khả năng tiếp cận thông tin thị trường, chất lượng luồng thông tin và cơ chế thanh toán bù trừ.

Đối với hoạt động thanh toán, MSCI đánh giá Non-Prefunding đã mang lại những cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, hệ thống vẫn chưa đáp ứng đầy đủ chuẩn mực quốc tế do chưa có cơ chế hỗ trợ thấu chi và chỉ có thể hoàn thiện sau khi CCP chính thức đi vào hoạt động.

Điều này cũng đồng nghĩa CCP đang trở thành "cửa ải cuối" trên hành trình nâng hạng của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Dù chưa được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng năm nay, triển vọng của Việt Nam vẫn được nhiều tổ chức đánh giá tích cực hơn đáng kể so với giai đoạn trước. Phần lớn các tiêu chí mà MSCI quan tâm đã được xử lý hoặc đang trong quá trình hoàn thiện.

Nếu hệ thống CCP được triển khai đúng tiến độ và vận hành ổn định, Việt Nam có thể được xem xét đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng trong các kỳ rà soát tiếp theo. Thông thường, các thị trường sẽ cần thêm từ 1-2 năm nằm trong Watch List trước khi được nâng hạng chính thức.

Kỳ vọng nâng hạng vào năm 2028
Tại một sự kiện đầu năm nay, ông Lê Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Dragon Capital Việt Nam nhận định nếu hệ thống CCP đi vào vận hành cùng với việc tiếp tục mở rộng dư địa cho nhà đầu tư nước ngoài, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể được MSCI nâng hạng lên thị trường mới nổi vào năm 2028.
Theo ông Tuấn, đây không chỉ là sự thay đổi về mặt phân loại thị trường mà còn là bước nâng cấp toàn diện của thị trường vốn Việt Nam, tạo điều kiện thu hút thêm các dòng vốn đầu tư quốc tế quy mô lớn trong những năm tới.