MSCI ghi nhận loạt cải cách của Việt Nam, vẫn giữ nguyên 8 tiêu chí cần cải thiện

Sáng 19/6 (theo giờ Việt Nam), MSCI đã công bố Báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường Toàn cầu năm 2026 (Global Market Accessibility Review 2026).

Theo đó, MSCI đánh giá cao loạt cải cách gần đây của chứng khoán Việt Nam như triển khai mô hình giao dịch qua nhà môi giới toàn cầu (global broker), việc thành lập công ty đối tác bù trừ trung tâm (CCP), lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh và các điều chỉnh liên quan đến giới hạn sở hữu nước ngoài. Tuy nhiên, MSCI cho biết sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ việc triển khai các cải cách này.

MSCI vẫn giữ nguyên toàn bộ 18 tiêu chí trong bộ đánh giá khả năng tiếp cận thị trường của Việt Nam. Trong đó, có 8 tiêu chí tiếp tục ở mức "-" (cần cải thiện).

MSCI cũng chỉ ra nhiều rào cản quan trọng cần được giải quyết. Đầu tiên, với tiêu chí giới hạn sở hữu nước ngoài, MSCI lưu ý nhiều doanh nghiệp hoạt động trong các ngành nghề có điều kiện vẫn áp dụng mức giới hạn sở hữu nước ngoài từ 0% đến 75%. Những hạn chế này hiện ảnh hưởng tới hơn 10% quy mô thị trường cổ phiếu Việt Nam. Các quy định gần đây nghiêm cấm các công ty tự áp đặt giới hạn sở hữu nước ngoài thấp hơn mức tối đa pháp luật quy định, đồng thời yêu cầu các công ty đại chúng phải công bố công khai các giới hạn áp dụng trước tháng 9/2026.

Bên cạnh đó, thị trường cổ phiếu bị ảnh hưởng đáng kể bởi các vấn đề liên quan đến "room" ngoại. Hơn 1% chỉ số MSCI Vietnam IMI đang chịu tác động do tỷ lệ "room" ngoại còn lại ở mức thấp.

Về quyền bình đẳng của các nhà đầu tư nước ngoài, một số thông tin liên quan đến doanh nghiệp không phải lúc nào cũng có sẵn bằng tiếng Anh. Bên cạnh đó, quyền lợi của các nhà đầu tư nước ngoài còn bị hạn chế do các giới hạn nghiêm ngặt về tỷ lệ sở hữu nước ngoài.

Mức độ tự do hóa thị trường ngoại hối cũng được MSCI lưu ý. Tổ chức này cho rằng VIệt Nam hiện không có thị trường ngoại tệ offshore và tồn tại nhiều hạn chế với thị trường ngoại tệ trong nước, chẳng hạn các giao dịch ngoại hối bắt buộc phải gắn liền với các giao dịch chứng khoán.

Đối với thủ tục đăng ký và mở tài khoản, MSCI cho biết nhà đầu tư nước ngoài vẫn phải thực hiện quy trình đăng ký bắt buộc và cần được Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) phê duyệt.

Về dòng chảy thông tin, MSCI cho rằng thông tin trên thị trường chứng khoán Việt Nam không phải lúc nào cũng được công bố bằng tiếng Anh và đôi khi chưa đủ chi tiết. Báo cáo cũng nhắc đến lộ trình của Bộ Tài chính về yêu cầu công bố thông tin bằng tiếng Anh, thực hiện theo từng giai đoạn từ ngày 1/1/2025 đến ngày 1/1/2028. MSCI cho biết sẽ theo dõi quá trình triển khai thay đổi này.

Ở hạ tầng thanh toán và bù trừ, Việt Nam hiện chưa có cơ chế thấu chi. MSCI ghi nhận thị trường đã triển khai giải pháp ngắn hạn về không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch, thường gọi là non-prefunding. Tuy nhiên, khuôn khổ đầy đủ và dài hạn được tổ chức này gắn với việc triển khai hoàn chỉnh mô hình CCP, hiện được đặt mục tiêu vào năm 2027.

Đối với khả năng chuyển nhượng, MSCI ghi nhận sau các thay đổi về quy định, nhiều loại giao dịch ngoài sàn và chuyển nhượng bằng tài sản có thể thực hiện mà không cần chấp thuận trước từ cơ quan quản lý. Khối lượng các giao dịch này đã tăng đáng kể trong những năm gần đây, dù VSDC thường vẫn cần vài ngày để rà soát hồ sơ trước khi giao dịch được thực hiện...

Có thể thấy, báo cáo của MSCI đã đưa ra những đánh giá cao quyết tâm cải cách của Việt Nam, song các thay đổi vẫn đang trong quá trình triển khai. Như vậy, TTCK Việt Nam sẽ cần thêm thời gian để chứng minh hiệu quả thực tế.