‘Vận đen’ của VEAM chưa dứt

Thêm lãnh đạo VEAM vướng lao lý

Theo thông tin nhadautu.vn đã đưa, tối ngày 11/6, Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam – VEAM (mã: VEA) bất ngờ thông báo bãi nhiệm chức vụ Tổng Giám đốc đối với ông Phan Phạm Hà. Nguyên nhân là do ông Hà bị Cơ quan CSĐT Công an TP. Hà Nội ra quyết định khởi tố và lệnh tạm giam về tội “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thị hành công vụ” quy định tại khoản 3 Điều 356 Bộ luật Hình sự.

Cùng ngày, VEAM cũng thông báo miễn nhiệm chức vụ một nhân sự quan trọng khác là bà Nguyễn Thị Mai Hương, Kế toán trưởng. Nguyên nhân do vi phạm nội quy lao động tổng công ty.

Công ty đã công bố giao ông Vũ Phong Hải nhiệm vụ phụ trách kế toán thay bà Hương. Trước đó, ông Hải là Phó Giám đốc Chi nhánh Nhà máy Ôtô VEAM. Đối với ghế Tổng Giám đốc tổng công ty chưa công bố nhân sự thay thế.

Ông Phan Phạm Hà sinh năm 1975, có trình độ chuyên môn Cử nhân kinh tế, Thạc sỹ kinh tế. Cực CEO không sở hữu cá nhân tại VEAM nhưng là đại diện sở hữu vốn của Bộ Công Thương với 504,9 triệu đơn vị, chiếm 38% vốn điều lệ. Ông Hà gắn bó tổng công ty từ 1997 ở vị trí chuyên viên kế toán, kênh qua Kế toán trưởng, Phó Tổng Giám đốc rồi lên Tổng Giám đốc, Thành viên HĐQT từ 2020.

Bà Mai Hương sinh năm 1979, trình độ chuyên môi Thạc sỹ kế toán Quốc tế. Bà làm trợ lý Tổng Giám đốc VEAM từ 2020 đến tháng 4/2022 lên làm Kế toán trưởng. Từ 2002 đến 2020, bà Hương công tác tại phòng Kế toán Tài chính của Công ty Cơ khí Hà Nội – nơi ông Hà từng kênh qua Trưởng phòng kế toán, Phó Tổng Giám đốc, Tổng Giám đốc giai đoạn trước 2017.

Như vậy, “vận đen” của VEAM vẫn chưa dứt, danh sách lãnh đạo tổng công ty vướng vòng lao lý tiếp tục được kéo dài thêm kể từ 2019 đến nay. Tổng Giám đốc đời trước – ông Trần Ngọc Hà bị bãi nhiệm vào tháng 3/2019 do bị Cơ quan CSĐT Bộ Công an (C03) khởi tố về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí” tại VEAM và một số đơn vị thành viên.

Ông Lâm Chí Quang, cựu Tổng Giám đốc (giai đoạn 2014 trở về trước), cựu Chủ tịch HĐQT cùng loạt lãnh đạo khác như ông Vũ Từ Công, ông Nguyễn Mạnh Chung cũng bị khởi tố cùng tội danh và cùng thời điểm với ông Hà.

Lãnh đạo đời trước nữa của tổng công ty ông Nguyễn Thanh Giang (sinh năm 1949, nguyên Tổng Giám đốc VEAM) cùng thuộc cấp Hồ Mạnh Tuấn (sinh năm 1963, nguyên Trưởng Phòng kỹ thuật VEAM, Chủ tịch HĐQT VEAM Korea giai đoạn 2003 – 2020, Phóng Tổng Giám đốc VEAM giai đoạn 2010 – 2021) cũng bị Cơ quan CSĐT Công an TP. Hà Nội khởi tố vào tháng 10/2023.

VEAM kinh doanh ra sao?

Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam được thành lập từ 1990 là đơn vị 100% vốn nhà nước, thực thuộc Bộ Công Thương. Tổng công ty cổ phần hóa từ năm 2017 và đưa cổ phiếu lên sàn chứng khoán vào 2018. Hiện nay, Bộ Công Thương đang sở hữu 88,47% vốn tại VEAM.

Là “ông lớn” trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh máy móc, phụ tùng phục vụ cho sản xuất nông lâm ngư nghiệp và giao thông vận tải nhưng VEAM sống chủ yếu nhờ nguồn lợi nhuận “khủng” được chia từ các đơn vị liên doanh, liên kết và lãi tiền gửi.

VEAM đầu tư vào 8 đơn vị liên doanh, liên kết, trong đó 3 đơn vị lớn nhất là Honda Việt Nam, Ôtô Toyota Việt Nam và Ford Việt Nam. Mỗi năm, các công ty liên doanh, liên kết mang về cho tổng công ty 5.000 – 7.000 tỷ đồng, riêng Honda Việt Nam là 4.500 – 6.000 tỷ đồng. Trong năm 2023, VEAM ghi nhận lãi trong công ty liên doanh, liên kết 5.640 tỷ đồng, giảm 19% so với năm 2022.

Mảng tiếp theo đem lại lợi nhuận ổn định và lớn của VEAM là đầu tư tài chính. VEAM có gần 12.900 tỷ đồng tiền gửi ngân hàng. Môi trường lãi suất cao trong năm 2023 đã giúp tổng công ty đạt 1.194 tỷ đồng lãi tiền gửi, tiền cho vay, tăng 49% so với năm 2022.

Mảng kinh doanh chính ghi nhận kém khả quan trong bối cảnh nền kinh tế khó khăn. Doanh thu 2023 giảm 19% xuống 3.806 tỷ đồng và lợi nhuận gộp giảm 31% xuống 651 tỷ đồng. Doanh nghiệp cho biết bên cạnh yếu tố khách quan là kinh tế suy giảm chung thì nguyên nhân chính là do chưa tìm được giải pháp phù hợp trong khâu tiêu thụ hàng tồn kho lâu năm.

Ông Phan Phạm Hà, cựu CEO từng chia sẻ lĩnh vực ôtô tải có sự sụt giảm sâu từ 2019 do không bắt kịp sự thay đổi của chính sách buộc các xe sử dụng động cơ xăng hay diesel phải áp dụng tiêu chuẩn Euro 4 trở lên nên tổng công ty vẫn còn lượng xe tồn kho Euro 2 lớn. Từ 2019 đến nay, tổng công ty phải tập trung tiêu thu hàng tồn kho Euro 2 tại nhà máy ôtô VEAM. Trong năm 2022, tổng công ty đã tổ chức bán đấu giá 4 lần đối với xe tồn kho nhưng không có khách đăng ký mua do dòng xe đã lỗi mốt, giá khởi điểm đấu giá cao. Sang năm 2023, tình hình tiêu thụ xe tồn kho lâu năm (Euro 2, Euro 4) gần như không thực hiện được, tổ chức bán đấu giá 6 lần không thành công do không có khách tham gia.

Do phải tập trung cho việc xử lý hàng tồn kho nên việc sản xuất ở nhà máy ôtô VEAM, đưa sản phẩm mới ra bị hạn chế. Dù vậy, trong năm 2023, tổng công ty cho biết đã tích cực làm việc với một số đối tác như Foton, Dongfeng, T-King, Nanjing… để phát triển dòng sản phẩm mới, làm việc với đại lý trong nước về việc hợp tác kinh doanh dòng sản phẩm ôtô theo đơn đặt hàng và có một số tín hiệu tích cực.

Trong quý đầu năm nay, VEAM báo cáo lợi nhuận ròng tăng trưởng 4,5% lên 1.420 tỷ đồng. Đóng góp chính vẫn là mảng liên doanh liên kết 1.237 tỷ đồng, tăng 5% trong khi doanh thu tài chính và lợi nhuận gộp từ hoạt động kinh doanh chính đi ngang.

Bài liên quan

VEAM công bố thông tin bất thường: Tổng giám đốc Phan Phạm Hà bị khởi tố

VEAM gửi gần 13.000 nghìn tỷ đồng vào ngân hàng

Soi kho tiền của VEAM giữa 'bão' tố tụng

Nguyên Tổng giám đốc và Phó tổng giám đốc VEAM bị khởi tố