Sàn thương mại điện tử nộp thuế thay người bán: Sẽ quy định trách nhiệm cụ thể các bên

Tạo thuận lợi cho người nộp thuế, cơ quan thuế

Sau nhiều tranh luận về việc các sàn thương mại điện tử (TMĐT) phải khấu trừ, khai, nộp thuế thay người bán, tại kỳ họp Quốc hội tháng 11/2024 vừa qua, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi 9 luật, trong đó có Luật Quản lý thuế.

Theo đó, từ 1/4/2025, nhà quản lý sàn giao dịch sàn thương mại điện tử, nhà quản lý nền tảng số có chức năng thanh toán và các tổ chức có hoạt động kinh tế số khác theo phải khấu trừ, khai, nộp thuế thay người bán (hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh).

Theo Bộ Tài chính, quy định này được Bộ Tài chính nghiên cứu, áp dụng từ khuyến nghị của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), các tổ chức quốc tế khác (IMF, ADB…) và kinh nghiệm thực tiễn triển khai hiệu quả tại các nước tiên tiến trên thế giới và trong khu vực (Anh, EU, Australia, Thái Lan, Đài Loan (Trung Quốc)…).

Bộ Tài chính khẳng định, quy định mới giúp nâng cao hiệu quả công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh TMĐT đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

Bên cạnh đó, góp phần giảm đầu mối kê khai thuế, đồng thời xét về tổng thể sẽ làm giảm chi phí tuân thủ thủ tục hành chính cho toàn xã hội do chỉ cần một đầu mối là sàn giao dịch TMĐT khấu trừ, nộp thuế thay, kê khai số thuế nộp thay cho hàng chục, hàng trăm nghìn hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trên sàn.

Hơn nữa, việc thu thuế tại nguồn sẽ giúp giải quyết vấn đề thất thu thuế từ các giao dịch xuyên biên giới, ngay cả khi người bán không hiện diện tại quốc gia tiêu thụ.

Hiện, cả nước có gần 725.000 tổ chức, cá nhân kinh doanh trên sàn TMĐT, với quy mô giao dịch lên tới 75.000 tỷ đồng. Với số lượng lớn như vậy, việc quy định các sàn TMĐT khấu trừ, khai, nộp thuế thay người bán được kỳ vọng sẽ giúp hỗ trợ tối đa cho người nộp thuế, nhằm giảm thiểu thủ tục hành chính, tạo động lực cho TMĐT phát triển.

Sàn thương mại điện tử "thêm việc, thêm lo"

Trước khi quy định này được luật hóa, nhiều sàn TMĐT đã bày tỏ sự không đồng tình. Không những phải "thêm việc", các sàn có lý do lo ngại rủi ro pháp lý và tài chính.

Để chế độ này có thể hoạt động hiệu quả và bền vững, OECD lưu ý các nền tảng TMĐT cần được bảo vệ trước các rủi ro khi khấu trừ, khai, nộp thuế thay người bán. Cụ thể, OECD khuyến nghị cơ quan thuế cần thiết lập các quy định nhằm miễn trách nhiệm cho các sàn TMĐT trong trường hợp họ đã thực hiện đầy đủ các nỗ lực hợp lý để tuân thủ quy định thuế, ví dụ như trường hợp người bán cố tình cung cấp sai thông tin định danh, thông tin giao dịch. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro cho các sàn TMĐT khi phải đối mặt với các tình huống mà họ không thể hoàn toàn kiểm soát được.

OECD cũng khuyến nghị đơn giản hóa quy trình thu thuế giá trị gia tăng (GTGT) và khuyến khích sự tuân thủ bằng cách xây dựng các hệ thống đăng ký và kê khai thuế đơn giản, đặc biệt là đối với các sàn TMĐT. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng hành chính, đặc biệt khi các sàn TMĐT phải tuân thủ các nghĩa vụ thuế tại nhiều quốc gia khác nhau. Để làm tốt công tác này, các quy trình quản lý thuế phải được điện tử hóa để giúp DN đăng ký, kê khai và nộp thuế dễ dàng hơn mà không cần hiện diện tại quốc gia thu thuế.

Rà soát 120 website và 44 ứng dụng TMĐT ngừng hoạt động
Thực hiện Chỉ thị số 18/CT-TTg ngày 30/5/ 2023 của Thủ tướng Chính phủ, Cục Thương mại Điện tử và Kinh tế số (TMĐT&KTS) - Bộ Công Thương đang phối hợp với Tổng cục Thuế - Bộ Tài chính chia sẻ thông tin về việc tăng cường công tác quản lý thuế đối với các mô hình tổ chức và hoạt động TMĐT.
Căn cứ theo dữ liệu do Tổng cục Thuế - Bộ Tài chính cung cấp, Cục TMĐT&KTS yêu cầu các thương nhân, tổ chức sở hữu 120 Website và 44 ứng dụng TMĐT có giải trình về việc đã dừng hoạt động cung cấp dịch vụ TMĐT hoặc đã giải thể hoặc ngừng hoạt động hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Trường hợp quá 30 ngày, doanh nghiệp không có phản hồi thông tin, Cục TMĐT&KTS sẽ chấm dứt đăng ký website, ứng dụng TMĐT theo quy định tại điểm c khoản 3 Điều 56 Nghị định 52/2013/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 85/2021/NĐ-CP).

Sẽ quy định cụ thể trách nhiệm của các bên

Dự thảo Nghị định quy định quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng TMĐT và nền tảng số của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đã quy định trách nhiệm cụ thể của tổ chức quản lý nền tảng TMĐT đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.

Cụ thể, dự thảo Nghị định xác định trách nhiệm và đưa ra các quy định cụ thể về phạm vi trách nhiệm khấu trừ và nộp thuế thay của tổ chức quản lý nền tảng TMĐT đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.

Đồng thời, dự thảo Nghị định cũng hướng dẫn cách thức thực hiện việc khấu trừ, nộp thuế thay, kê khai số thuế đã khấu trừ đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.

Bên cạnh đó, dự thảo còn quy định hồ sơ, thủ tục khai thuế, nộp thuế và hoàn thuế đối với những hộ kinh doanh và cá nhân không thuộc đối tượng được khấu trừ, nộp thuế thay.

Thời điểm thực hiện khấu trừ thuế được xác định trước khi tổ chức quản lý nền tảng TMĐT chuyển tiền thanh toán từ người mua đến hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Việc xác định số thuế khấu trừ sẽ dựa trên tỷ lệ phần trăm doanh thu của mỗi giao dịch được hoàn tất.

Theo dự thảo Nghị định, tỷ lệ Thuế GTGT áp dụng cho hàng hóa là 1%, đối với dịch vụ là 5%, và đối với vận tải hoặc dịch vụ gắn với hàng hóa là 3%. Về Thuế Thu nhập cá nhân, cá nhân cư trú phải chịu mức thuế 0,5% đối với hàng hóa, 2% đối với dịch vụ và 1,5% đối với vận tải hoặc dịch vụ gắn với hàng hóa. Trong khi đó, cá nhân không cư trú sẽ phải chịu mức thuế lần lượt là 1%, 5% và 2% cho các loại hình kinh doanh tương ứng.

Bên cạnh đó, dự thảo Nghị định cũng nhấn mạnh trách nhiệm của tổ chức quản lý nền tảng TMĐT trong việc cung cấp thông tin của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo yêu cầu của cơ quan thuế. Các tổ chức này cũng phải đăng ký sử dụng chứng từ khấu trừ thuế điện tử, cấp chứng từ khấu trừ thuế cho hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh theo phương thức điện tử, đồng thời lưu giữ dữ liệu giao dịch kinh doanh theo quy định của pháp luật quản lý thuế…

Dự thảo Nghị định này đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến góp ý trước khi trình Chính phủ ban hành. Nếu được thông qua, Nghị định sẽ tác động mạnh mẽ đến việc quản lý thuế trong lĩnh vực TMĐT, góp phần tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong công tác thu thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.

Theo Luật Thuế GTGT 2024, khoản 25 Điều 5 quy định về đối tượng không chịu thuế GTGT và khoản 2 Điều 18 quy định về hiệu lực thi hành, từ 1/1/2026, hộ, cá nhân có doanh thu trên 200 triệu đồng/năm mới phải nộp thuế GTGT.
Nguyên Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh lo ngại sẽ có hiện tượng tách doanh thu để né thuế. Cụ thể thay vì một cửa hàng hộ kinh doanh có thể lập 3-4 cửa hàng kinh doanh trên sàn để né thuế.
Từ thực tế hiện nay, việc mua bán trên sàn TMĐT không phải tất cả đều thanh toán điện tử mà vẫn còn tình trạng người mua thanh toán bằng tiền mặt khi nhận hàng nên các sàn TMĐT cũng không thể nắm được doanh thu thực của người bán….