Quảng Ninh cần làm gì để đảo chiều đà sụt giảm của dòng vốn FDI?

Bức tranh FDI nửa đầu năm nhiều gam trầm

Theo báo cáo của Sở Tài chính tỉnh Quảng Ninh, tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thu hút được trên địa bàn trong 6 tháng đầu năm 2025 chỉ đạt 292,01 triệu USD. Con số này chỉ bằng 18,8% so với cùng kỳ năm 2024 (cùng kỳ năm 2024 đạt hơn 1,5 tỷ USD).

Trong đó, tỉnh cấp mới 12 dự án với tổng vốn đăng ký 173,64 triệu USD, chỉ bằng 12,8% vốn cấp mới cùng kỳ. 10 dự án được điều chỉnh tăng vốn thêm 116,47 triệu USD. Các KCN, KKT trên địa bản tỉnh vẫn là điểm đến chủ đạo của dòng vốn ngoại, khi chiếm tới 85,1% tổng vốn FDI toàn tỉnh.

Không chỉ sụt giảm về lượng, dòng vốn FDI vào Quảng Ninh còn gặp khó ở khâu giải ngân. Số vốn giải ngân thực tế đạt 557,32 triệu USD, giảm gần 16% so với cùng kỳ, cho thấy tốc độ giải nhân đang có xu hướng chậm lại.

Có thể thấy rõ, so với năm 2024, “bức tranh” thu hút FDI của Quảng Ninh năm nay kém sắc rõ rệt, khi tổng vốn thu hút FDI chỉ đạt chưa đến 1/5 cùng kỳ; số dự án cấp mới giảm 50%; vốn giải ngân và số lượng dự án triển khai thực tế đều giảm tốc.

Theo ông Trương Mạnh Hùng, Trưởng ban Ban Quản lý KKT Quảng Ninh (QEZA), sự sụt giảm này đến từ cả yếu tố bên ngoài và nội tại.

Với yếu tố bên ngoài, tác động lớn nhất chính là tình hình kinh tế - chính trị toàn cầu diễn biến phức tạp, đặc biệt là căng thẳng thương mại và các biện pháp kiểm soát thuế từ Hoa Kỳ. Điều này đã khiến nhà đầu tư quốc tế thận trọng hơn khi quyết định mở rộng hoặc khởi động dự án mới, với dự án đã khởi công thì nhà đầu tư có xu hướng chậm giải ngân. Trong nửa đầu năm, đã có 3 dự án FDI thực hiện thủ tục chấm dứt hoạt động với tổng vốn đăng ký khoảng hơn 10 triệu USD.

Tiếp đó, xu hướng tái cơ cấu chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục khiến các tập đoàn đa quốc gia phân tán đầu tư sang nhiều khu vực mới nổi.

Với yếu tố nội tại, sau khi trung ương thực hiện sắp xếp lại các đơn vị hành chính cấp tỉnh, sức hút dòng vốn FDI vào Quảng Ninh có sự giảm, đặc biệt là sức hút đến từ chính sách, cơ chế đặc thù cho Quảng Ninh.

Tuy vậy, khu vực FDI vẫn có một số điểm sáng tích cực. Tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 1,585 tỷ USD, tăng 16,5%; nộp ngân sách đạt hơn 77 triệu USD, tăng gần 10% so với cùng kỳ năm trước.

Giải pháp đảo chiều đà sụt giảm của dòng vốn FDI

Trước đà giảm tốc của dòng vốn ngoại, QEZA đã đưa ra loạt giải pháp mang tính tổng lực trong 6 tháng cuối năm.

Trao đổi với báo chí, ông Trương Mạnh Hùng, Trưởng ban QEZA cho biết: “Mục tiêu từ nay đến cuối năm là thu hút tối thiểu 500 triệu USD FDI vào các KCN, KKT của tỉnh, hướng tới hoàn thành mục tiêu 1 tỷ USD vốn FDI vào tỉnh trong cả năm. Để đạt được điều đó, chúng tôi sẽ tập trung vào thu hút có chọn lọc, đẩy nhanh tiến độ, cải thiện môi trường đầu tư và đồng hành với nhà đầu tư xuyên suốt.”

Theo ông Hùng, Ban sẽ tập trung thực hiện ngay một số giải pháp trọng tâm để đạt được chỉ tiêu thu hút đến cuối năm. Trong đó, ưu tiên các dự án công nghiệp công nghệ cao, thân thiện môi trường như bán dẫn, công nghệ số, thiết bị điện tử – những lĩnh vực có tiềm năng lan tỏa và tạo chuỗi giá trị nội địa. Đẩy nhanh tiến độ các dự án lớn như Foxconn, nhằm đưa vào vận hành các dây chuyền sản xuất mới ngay trong năm 2025.

Bên cạnh đó, Ban sẽ tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, nhất là những ngành bị ảnh hưởng bởi rào cản thương mại, như điện tử, dệt may. Tập trung hỗ trợ phát triển ngành công nghiệp ô tô, hướng tới sản xuất ít nhất 4.500 xe trong năm nay tại KCN Việt Hưng; đồng thời thu hút doanh nghiệp phụ trợ để hình thành chuỗi ngành. Công tác cải cách hành chính, số hóa quản lý đầu tư, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và tăng tính minh bạch tiếp tục được đẩy mạnh.

Ở góc độ xúc tiến đầu tư, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Xúc tiến và Hỗ trợ Đầu tư tỉnh Quảng Ninh (IPA) cho biết: “IPA đang đẩy mạnh đổi mới phương thức xúc tiến đầu tư theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI)”.

Theo đó, IPA sẽ triển khai mô hình đối thoại trực tuyến ứng dụng AI, cho phép tương tác trực tiếp với các nhà đầu tư quốc tế mà không cần họ đến Quảng Ninh. AI cũng sẽ kết nối với lãnh đạo và các bộ phận chuyên môn của IPA để hỗ trợ giải đáp thắc mắc, cung cấp thông tin tiến độ dự án một cách nhanh chóng. Hệ thống AI có khả năng tự động lựa chọn ngôn ngữ phù hợp với từng nhà đầu tư. Đặc biệt, các nhà đầu tư có thể trải nghiệm không gian khu vực dự kiến đầu tư thông qua công nghệ thực tế ảo 360 độ (VR 360) tích hợp trên cổng thông tin điện tử của IPA.

Hoạt động xúc tiến quốc tế cũng sẽ được IPA tham mưu với tỉnh theo hướng mở rộng trường sang các quốc gia có trình độ khoa học công nghệ vượt trội như Trung Quốc, Hàn Quốc hoặc một số nước như Vương quốc Bỉ và các khối EU phát triển công nghệ bảo vệ môi trường bền vững hoặc năng lượng tái tạo, tuần hoàn.

“Nếu các giải pháp được triển khai quyết liệt và linh hoạt, Quảng Ninh hoàn toàn có thể đảo chiều xu hướng FDI, tăng tốc trở lại và tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những địa phương dẫn đầu về thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.” – ông Trương Mạnh Hùng nhận định.

Song hành với những giải pháp cấp tỉnh, Quảng Ninh cũng đang chờ đợi những cú hích chính sách từ Trung ương như: ưu đãi đầu tư linh hoạt, hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu sang thị trường mới, và nâng cao năng lực phòng vệ thương mại.

Ông Phạm Hồng Biên, Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Quảng Ninh cho biết: Sở đang tham mưu với tỉnh để đề xuất với Bộ Tài chính xây dựng cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đột phá với một số lĩnh vực cần thu hút đầu tư (như hydrogen, chip bán dẫn, pin xe điện, pin lithium....); lĩnh vực công nghiệp xanh trọng điểm, năng lượng tái tạo; tiếp tục nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ đầu tư linh hoạt, cạnh tranh hơn về tốc độ giải ngân và điều kiện hỗ trợ, đồng thời mở rộng phạm vi đối tượng được ưu tiên hỗ trợ từ lĩnh vực công nghệ cao sang các lĩnh vực chiến lược khác, gắn với yêu cầu tất yếu về chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng.

Việc dòng vốn FDI sụt giảm trong 6 tháng đầu năm là tín hiệu cần lưu ý, nhưng không đồng nghĩa với việc Quảng Ninh đánh mất vị thế. Với nền tảng hạ tầng tốt, định hướng phát triển rõ ràng và tinh thần cải cách mạnh mẽ, Quảng Ninh sẽ vẫn là điểm đến tiềm năng với các nhà đầu tư chiến lược.

Luỹ kế đến ngày 30/6/2025, trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh có 221 dự án FDI đến từ 20 quốc gia, vùng lãnh thổ còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư đã đăng ký đạt gần 16,84 tỷ USD.
Trong đó, có 154 dự án thực hiện tại địa bàn KCN, KKT của tỉnh, với tổng vốn đăng ký đạt 10,26 tỷ USD; 67 dự án ngoài KCN, KKT với tổng vốn đăng ký đạt 6,58 tỷ USD.
Luỹ kế vốn đầu tư đã giải ngân của các dự án ước đạt 9,5 tỷ USD, bằng 56,4% tổng vốn đầu tư đăng ký.