Quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán sẽ như thế nào?

Theo Đề án “Chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế đối với hộ kinh doanh (HKD) khi xóa bỏ thuế khoán” ban hành theo Quyết định 3389/QĐ-BTC, Bộ Tài chính xác định rõ ba nhóm hộ, cá nhân kinh doanh, tương ứng với phương pháp quản lý thuế khác nhau.

Trong đó, Nhóm 1: HKD có doanh thu dưới hoặc bằng 200 triệu đồng/năm. Nhóm này được quản lý theo phương thức đơn giản, không phải nộp thuế GTGT và thuế thu nhập cá nhân, nhưng vẫn phải kê khai 2 lần/năm (đầu/giữa năm và cuối năm) để xác định nghĩa vụ thuế.

Nhóm này, HKD được khuyến khích sử dụng hóa đơn điện tử có mã khi giao dịch với người tiêu dùng. Sổ kế toán được giản lược tối đa và được hỗ trợ phần mềm miễn phí. Việc mở tài khoản ngân hàng hay chuyển đổi phương pháp tính thuế là không bắt buộc.

Với HKD qua nền tảng thương mại điện tử, nếu sàn có chức năng thanh toán, sàn sẽ khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế GTGT, thu nhập cá nhân theo tỷ lệ phần trăm doanh thu. Trường hợp doanh thu cuối năm dưới 200 triệu đồng, hộ sẽ được hoàn thuế nộp thừa. Nếu sàn không có chức năng thanh toán, cá nhân phải tự kê khai, nộp thuế theo từng lần phát sinh, tháng hoặc quý.

Việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai sẽ không quá phức tạp. Tiểu thương, HKD chỉ cần làm quen với việc ghi chép sổ sách theo chế độ quy định đầy đủ, đăng ký và sử dụng hóa đơn điện tử nếu thuộc đối tượng theo quy định; đồng thời làm quen với các ứng dụng hỗ trợ khai, nộp thuế điện tử như eTax Mobile…

Nhóm 2: Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ trên 200 triệu đồng đến dưới hoặc bằng 3 tỷ đồng/năm. Nhóm này bắt buộc nộp thuế theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu, đồng thời có thể tự nguyện đăng ký phương pháp khấu trừ nếu đủ điều kiện.

Trong đó: Thuế GTGT phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ %; Thuế thu nhập cá nhân phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ %.

Hộ, cá nhân nhóm này thực hiện kê khai theo quý và quyết toán cuối năm. Nếu có doanh thu trên 1 tỷ đồng và bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng, bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. HKD nhóm này phải mở tài khoản riêng phục vụ kinh doanh, được hỗ trợ phần mềm kế toán miễn phí, tư vấn pháp lý và hướng dẫn sử dụng hóa đơn điện tử.

Trường hợp doanh thu trên 3 tỷ đồng trong 2 năm liên tiếp, hộ sẽ chuyển sang quản lý theo nhóm 3 từ năm kế tiếp.

Nhóm 3: Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm. Đây là nhóm áp dụng phương pháp khấu trừ, quản lý tương tự doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc vừa.

Trong đó: Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ. Thuế thu nhập cá nhân phải nộp = Thu nhập tính thuế x 17%, trong đó thu nhập tính thuế = Doanh thu – Chi phí hợp lý.

Hộ, cá nhân kê khai theo tháng hoặc quý, tùy quy mô, và quyết toán năm. Bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, mở tài khoản riêng và thực hiện chế độ kế toán như doanh nghiệp.

Đề án cũng khuyến khích các hộ nhóm này chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp để được hưởng ưu đãi theo Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 198/2025/QH15.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết, ngay sau khi Nghị quyết số 68-NQ/TW được ban hành, dưới sự chỉ đạo của Bộ Tài chính, ngành Thuế đã triển khai đồng bộ công tác chuẩn bị và triển khai thông qua một loạt các hoạt động như: tổ chức rà soát toàn bộ dữ liệu HKD hiện có để làm cơ sở chuyển đổi, bảo đảm chính xác, không bỏ sót...

Tại Công văn 4948/CT-NVT ngày 5/11, Cục Thuế yêu cầu Trưởng Thuế các tỉnh, thành phố tổ chức khảo sát và đối chiếu cơ sở dữ liệu HKD, Thuế các tỉnh, thành phố và Thuế cơ sở phân công thực hiện ngay để hoàn thành cơ sở dữ liệu chung về HKD xong trước 15/11/2025, làm cơ sở cho triển khai thực hiện các công việc tiếp theo.