Phát triển kinh tế không chỉ là câu chuyện giữa các 'ông lớn'

Nội dung được các chuyên gia đề cập tại Tọa đàm "Để kinh tế Nhà nước dẫn dắt, mở đường trong kỷ nguyên mới" do Báo Tiền Phong tổ chức sáng 6/2.

Tham gia ý kiến, ông Doãn Thanh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp Nhà nước (Bộ Tài chính), cho biết, Nghị quyết 79 đặt ra các mục tiêu rất cụ thể và tham vọng đối với khu vực doanh nghiệp Nhà nước. Đây là những mục tiêu ở mức cao, đòi hỏi sự nỗ lực lớn từ phía các doanh nghiệp.

Cụ thể, đến năm 2030, phấn đấu có khoảng 50 doanh nghiệp Nhà nước quy mô lớn nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất khu vực, trong đó có 1-3 doanh nghiệp lọt vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Đến năm 2045, mục tiêu có khoảng 60 doanh nghiệp trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn của khu vực và khoảng 5 doanh nghiệp nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất toàn cầu.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Nghị quyết 79 đã đề ra 14 nhóm giải pháp lớn. Trong đó, giải pháp đặc biệt quan trọng là tập trung đầu tư phát triển một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp Nhà nước mạnh, quy mô lớn, đóng vai trò dẫn dắt các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược.

Ông Tuấn cho rằng, để có cơ sở lựa chọn đúng lĩnh vực trọng điểm thì các ngành, lĩnh vực được lựa chọn phải thực sự là "mạch máu" của nền kinh tế, có vai trò bảo đảm an ninh quốc gia, an ninh kinh tế và an sinh xã hội, đồng thời là những lĩnh vực mà khu vực tư nhân không muốn hoặc chưa đủ điều kiện tham gia.

Bên cạnh đó, các lĩnh vực phải có tính chiến lược đối với phát triển quốc gia, nơi khu vực tư nhân chưa đủ năng lực triển khai, do đó doanh nghiệp Nhà nước cần đóng vai trò mở đường, tạo nền tảng ban đầu. Đồng thời đây cũng là những ngành có khả năng dẫn dắt chuỗi công nghiệp, tạo nền tảng để Việt Nam hình thành các ngành công nghiệp cốt lõi, có năng lực cạnh tranh.

Đối với doanh nghiệp, việc lựa chọn cần dựa trên các tiêu chí: Doanh nghiệp hoạt động trong các ngành, lĩnh vực then chốt nêu trên; có quy mô đủ lớn, hoạt động hiệu quả, và đặc biệt có năng lực phát triển, làm chủ công nghệ nền tảng; có khả năng định hướng và dẫn dắt hoạt động của toàn ngành; có khả năng làm chủ chuỗi giá trị, đồng thời kết nối, dẫn dắt các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác cùng tham gia.

"Doanh nghiệp Nhà nước phải đóng vai trò như "vốn mồi", kích hoạt và dẫn dắt nguồn lực đầu tư của toàn xã hội, từ đó góp phần hoàn thành các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới", ông Tuấn nói.

Nhà nước phải phân định "sân chơi" cho khu vực nhà nước và tư nhân

GS-TS. Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội nhìn nhận, Nghị quyết 68 coi kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Hiện nay, chúng ta lại có Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước với vai trò dẫn dắt, tiên phong, dẫn đường.

Vậy, 2 khu vực này có xung đột với nhau không? Nếu không giải quyết mối quan hệ này sẽ tiềm ẩn cạnh tranh giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân. Sự cạnh tranh này có 2 sắc thái: cùng phát triển hoặc gây tổn hại cho nhau. Nếu khu vực nhà nước nếu không đủ sức vươn lên, làm sao có thể dẫn dắt, mở đường.

Ông Cường cho rằng, Nghị quyết 79 rất đúng, mục tiêu đúng, định hướng đúng. Nhưng quá trình chưa chỉ rõ, có thể bị "lạc đường, đi chậm". Một số chính sách chưa rõ đường đi. Do đó, chúng ta cần tìm cách đi để kinh tế tư nhân giữ vai trò động lực quan trọng nhất, kinh tế nhà nước dẫn dắt, mở đường.

"Chương trình hành động của Nghị quyết 79 cần xác định cách đi rõ ràng. Nhà nước phải đảm nhận vai trò phân định "sân chơi" cho khu vực nhà nước và tư nhân. Một số lĩnh vực chủ chốt, nhà nước cần nắm giữ như quản lý hàng không, hàng hải liên quan chủ quyền an ninh. Nhưng với lĩnh vực khác, cần phân định rõ vai trò của từng khu vực.

Trong khu vực nhà nước, cần chỉ rõ nhiệm vụ của từng doanh nghiệp, tập trung đầu tư nguồn vốn và việc phân bổ đầu tư phải có chiến lược thực hiện, tránh việc gì cũng cần nguồn lực đầu tư", ông phân tích.

Trong khi đó, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan bày tỏ, việc ban hành Nghị quyết 79 là mảnh ghép quan trọng giúp hoàn thiện bức tranh về các động lực của nền kinh tế. Nếu chỉ có Nghị quyết 68 mà không có Nghị quyết 79, thì vai trò của các khu vực kinh tế khác, đặc biệt là kinh tế nhà nước, vẫn chưa được làm rõ.

"Tôi vui mừng vì Nghị quyết 79 nhấn mạnh quản trị tài sản công, chứ không chỉ nói về doanh nghiệp nhà nước. Tài sản thuộc sở hữu toàn dân không có nghĩa chỉ khu vực nhà nước được ưu tiên sử dụng, mà phải được phân bổ hiệu quả cho toàn xã hội, kể cả khu vực tư nhân và cộng đồng", bà cho hay.

Theo bà Lan, phát triển kinh tế không thể chỉ là câu chuyện cạnh tranh giữa các "ông lớn". 2 khu vực kinh tế quan trọng nhất hiện nay là kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân cần sát cánh để sử dụng hiệu quả nhất nguồn lực quốc gia, vì lợi ích của đông đảo người dân Việt Nam.

"Mục tiêu cuối cùng không phải là lợi ích của khu vực này hay khu vực kia, mà là sự phát triển bền vững của nền kinh tế, sự thịnh vượng của đất nước và của người dân. Thay vì đầu tư dàn trải, cần ngồi lại với nhau để phân công rõ ràng: ai làm tốt khâu nào thì tập trung làm khâu đó, tránh lãng phí, để mất cơ hội", bà nhấn mạnh và nêu quan điểm kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân không phải là cuộc chơi "ai thắng - ai thua", họ có thể cùng thắng, cùng phát triển trên nền tảng hợp tác và phân công hợp lý.