Phân biệt rõ hơn giữa đặc khu và đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt

Chiều 3/6, tại phiên họp 46, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về báo cáo tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi)

"Địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách trách nhiệm"

Trình bày báo cáo, Bộ trưởng Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà cho biết, trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉnh lý và hoàn thiện các quy định nhằm bảo đảm xác lập rõ mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp (cấp tỉnh và cấp xã).

Đồng thời bổ sung một số tiêu chí để làm rõ hơn các quy định về đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt để phân biệt với đặc khu.

Dự thảo bổ sung một số nguyên tắc trong việc tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân, thực hiện triệt để nguyên tắc "địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách trách nhiệm", phát huy vai trò tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương.

Về phân định thẩm quyền, phân quyền, phân cấp, ủy quyền, dự thảo bổ sung nguyên tắc thực hiện cơ chế theo dõi, đánh giá, kiểm tra và giám sát nhằm kịp thời điều chỉnh nội dung phân cấp, phân quyền phù hợp với thực tiễn.

Cùng với đó trao quyền chủ động cho chính quyền địa phương trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến từ 2 đơn vị hành chính trở lên, nhằm giảm thiểu tình trạng đùn đẩy trách nhiệm lên cấp trên, nâng cao hiệu quả điều hành ở cấp xã.

Ngoài ra, bổ sung quy định về chủ thể được phân cấp là HĐND cấp tỉnh được phân cấp cho UBND cùng cấp và HĐND cấp xã, nhằm bảo đảm sự phù hợp với quy định tại các luật hiện hành và thực tiễn của các địa phương hiện nay.

Bổ sung thẩm quyền phân cấp của Chủ tịch UBND cấp tỉnh để phù hợp với nhiệm vụ, quyền hạn đã được phân định, qua đó tăng cường vai trò và trách nhiệm của người đứng đầu UBND cấp tỉnh trong chỉ đạo, điều hành hoạt động trên toàn địa bàn cấp tỉnh.

Liên quan đến việc bổ sung thẩm quyền phân cấp của Chủ tịch UBND cấp tỉnh, Chính phủ đã rà soát, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật bảo đảm đồng bộ, thống nhất.

Nhằm tăng cường vai trò và trách nhiệm của người đứng đầu theo góp ý của các đại biểu Quốc hội, dự thảo luật đã hoàn thiện nội dung phân định giữa nhiệm vụ, quyền hạn chung của UBND và nhiệm vụ, quyền hạn riêng của Chủ tịch UBND theo hướng tăng nhiều hơn thẩm quyền của Chủ tịch UBND.

Theo đó, dự thảo luật đã chuyển nhiều nhiệm vụ, quyền hạn của UBND cho Chủ tịch UBND thực hiện để bảo đảm việc xử lý nhanh chóng, kịp thời trong chỉ đạo, điều hành các hoạt động quản lý hành chính ở địa phương.

Cụ thể, UBND cấp tỉnh có 12 nhiệm vụ, quyền hạn; Chủ tịch UBND cấp tỉnh có 23 nhiệm vụ, quyền hạn; UBND cấp xã có 10 nhiệm vụ, quyền hạn; Chủ tịch UBND cấp xã có 17 nhiệm vụ, quyền hạn.

Bên cạnh đó, để đề cao vai trò, trách nhiệm cá nhân của Chủ tịch UBND, dự thảo luật bổ sung quy định Chủ tịch UBND được thay mặt UBND quyết định những vấn đề thuộc thẩm quyền của UBND và báo cáo UBND tại phiên họp gần nhất, trừ những nội dung mà luật quy định UBND phải thảo luận tập thể và quyết định.

Cần rõ hơn giữa đặc khu và đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt

Trình bày thẩm tra báo cáo, Chủ nhiệm Hoàng Thanh Tùng cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tán thành với việc chỉnh lý các quy định về phân định đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương ở các đơn vị hành chính theo hướng giữ quy định về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp gồm cấp tỉnh (gồm có tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương) và cấp xã (gồm có xã, phường, đặc khu) để thực hiện thống nhất trong cả nước, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

"Đối với đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, dự thảo luật đã bổ sung một số tiêu chí cụ thể làm định hướng cho việc thành lập đơn vị này, đồng thời giúp phân biệt rõ hơn giữa đặc khu và đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt", ông Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh.

Chủ nhiệm Tùng cũng thông tin, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng tán thành với đề xuất của Chính phủ về việc tiếp thu và bổ sung vào cuối khoản 3 Điều 11 dự thảo luật yêu cầu "không để việc giải quyết công việc, thủ tục hành chính đối với người dân, doanh nghiệp bị đình trệ, ùn tắc, kém hiệu quả” khi giao UBND, Chủ tịch UBND cấp tỉnh trực tiếp chỉ đạo, điều hành việc giải quyết công việc thuộc thẩm quyền của cơ quan chuyên môn, Chủ tịch UBND cấp xã để bảo đảm xác định rõ hơn trách nhiệm của cấp tỉnh đối với việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của UBND, Chủ tịch UBND cấp xã.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với việc chỉnh lý các quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương các cấp theo hướng phân định rõ hơn thẩm quyền giữa Chủ tịch UBND và tập thể UBND như đề xuất của Chính phủ.

Một nội dung nữa nhận được sự tán thành của cơ quan thẩm tra là việc quy định Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thể phân cấp cho cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác thuộc UBND cấp mình, UBND, Chủ tịch UBND cấp xã, đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện liên tục, thường xuyên một hoặc một số nhiệm vụ, quyền hạn để tạo sự linh hoạt cho chính quyền địa phương trong việc triển khai thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn cho phù hợp với tình hình, điều kiện thực tiễn.

Tuy nhiên, do việc phân cấp phải được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan, cá nhân phân cấp nên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị bổ sung vào Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật thẩm quyền của Chủ tịch UBND tỉnh được ban hành văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm tính thống nhất và khả thi.