Muốn di dời các trạm BOT đặt sai vị trí, Nhà nước phải bỏ hàng chục nghìn tỷ đồng

Theo báo cáo của Bộ GTVT, hiện Bộ đang quản lý 73 trong tổng số 88 trạm BOT giao thông trên cả nước. Trong đó, có 56 trạm đặt trong phạm vi dự án và đảm bảo khoảng cách giữa các trạm phù hợp với quy định. Còn lại 17 trạm có bất cập về vị trí đặt trạm.

Nhiều lần đề nghị di dời trạm thu phí

Những bức xúc nhất phải kể đến Trạm BOT Bắc Thăng Long - Nội Bài để thu phí hoàn vốn cho Dự án tuyến tránh TP Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc. Trạm phí này được lập từ năm 2009, thu phí tất cả các xe dù không đi vào tuyến tránh Vĩnh Yên. Từ năm 2013 đến nay, Bộ GTVT, UBND Hà Nội đã nhiều lần kiến nghị di dời trạm thu phí trên nhưng đến nay trạm này vẫn “trơ gan cùng tuế nguyệt”.

Một trạm thu BOT có vị trí bất cập khác là cao tốc La Sơn - Túy Loan. Đây là dự án BOT song lại thu giá hoàn vốn bằng trạm BT. Về vấn đề này, lãnh đạo Bộ GTVT thừa nhận sự không hợp lý và đang phối hợp với nhà đầu tư tính toán lại hiệu quả tài chính, trên cơ sở đó sẽ báo cáo Thủ tướng Chính phủ theo hướng không lập trạm La Sơn - Túy Loan, nhà nước bố trí nguồn vốn để hỗ trợ nếu cần.

Bên cạnh đó, trạm BOT Tào Xuyên, thu phí hoàn vốn cho tuyến tránh Thanh Hoá, dự án này đã đặt sai vị trí nhiều năm tại cửa ngõ TP. Thanh Hoá. Vì thế, ban đầu trạm thu phí hoàn vốn là 27 năm 8 tháng và tạo thu phí lợi nhuận 3 năm. Tuy nhiên, chỉ sau 7 năm 2 tháng, trạm phí này đã thu lãi khủng, đủ sức hoàn vốn cho dự án. Vì thế, vào tháng 8/2017, Bộ GTVT đã kiên quyết xoá bỏ dự án này.

Cũng tại Báo cáo của Bộ GTVT, hiện còn trạm BOT Nam Hải Vân đang thu phí hoàn vốn cho Dự án hầm Đèo Cả (gồm hầm Đèo Cả, hầm Cổ Mã, hầm Cù Mông và hầm Hải Vân) và trạm thu phí BOT Bắc Hải Vân (đang thu phí Dự án hầm Phú Gia - Phước Tượng). Hai trạm BOT có cự ly đặt trạm quá gần khoảng 10km, đang gây bức xúc dư luận. Vì thế, Bộ GTVT quyết định gộp 2 trạm phí này thu chung để hoàn vốn cho 2 dự án.

Trình Chính phủ 5 phương án giải quyết

Hiện Bộ GTVT đã có 5 phương án trình Chính phủ, tuy nhiên, trong bối cảnh ngân sách hạn hẹp, việc ưu tiên phương án giữ nguyên vị trí trạm, thực hiện giảm giá chung cho tất cả các phương tiện. Như vậy, có thể nhận thấy, điểm nghẽn nhất tại các BOT là không thể di dời, vì nhà nước không đủ ngân sách đề bù cho các nhà đầu tư.

Vấn đề vướng mắc chính hiện nay tại các BOT đó là nếu không thu trên tuyến cũ và tuyến mới thì sẽ không đảm bảo hoàn vốn. Ví dụ như Dự án BOT cao tốc Thái Nguyên - Chợ Mới, BOT QL6 và cao tốc Hà Nội - Hải Phòng.

Trong nhóm này, đáng bàn nhất là cao tốc Thái Nguyên - Chợ Mới, nhà đầu tư đã kiến nghị trả lại dự án cho Bộ GTVT. Trước những khó khăn đó, Bộ GTVT đang thí điểm cho phép nhà đầu tư thu phí trên tuyến cao tốc trong 3 tháng. Sau đó, Bộ sẽ tính toán các phương án, thống nhất với UBND tỉnh Thái Nguyên để báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Còn đối với các dự án như BOT QL6, và cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, Bộ GTVT tính toán, nếu dỡ bỏ trạm thu phí trên các tuyến quốc lộ này, Nhà nước sẽ phải bố trí ngân sách để bù phần thiếu hụt lên đến khoảng 21.000 tỷ đồng (riêng QL5 từ Hà Nội đi Hải Phòng mất khoảng 16.000 tỷ đồng). Đây là phương án khó khả thi trong điều kiện ngân sách Nhà nước còn khó khăn.

Như vậy, trong tổng số 17 trạm BOT có bất cập về vị trí, Bộ GTVT đã xóa bỏ 1 trạm, tới đây sẽ bỏ tiếp 1 trạm nữa là BOT La Sơn - Túy Loan và gộp 2 trạm BOT Nam Hải Vân với Bắc Hải Vân. Như vậy, sẽ còn 14 trạm BOT chưa thể xử lý, gây bức xúc dư luận.

Theo Bộ GT-VT, triển khai Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16-5-2016 của Chính phủ, trên cơ sở rà soát sơ bộ chi phí đầu tư và phương án tài chính của các dự án BOT, Bộ GT-VT đã phối hợp với Bộ Tài chính có các văn bản triến khai việc rà soát, điều chỉnh mức thu phí đường bộ, đồng thời đàm phán thống nhất với các nhà đầu tư để giảm mức phí tại các trạm thu phí của các dự án BOT.

Tính đến thời điểm này, trong tổng số 73 trạm thu giá dịch vụ sử dụng đường bộ (bao gồm 55 trạm thuộc các dự án BOT đã hoàn thành đi vào khai thác và 18 trạm thuộc các dự án BOT đang thực hiện đầu tư, chưa thu giá dịch vụ), Bộ đã triển khai thực hiện giảm giá 38 trạm.

Cụ thể, đối với 55 dự án đã hoàn thành đưa vào khai thác, Bộ GT-VT đã thực hiện giảm giá đối với 31 trạm; 18 trạm hiện có mức thu thấp theo quy định, chưa thực hiện giảm giá; 6 trạm còn lại chưa giảm giá do nhà đầu tư chưa thống nhất điều chỉnh giá.

Bài liên quan

Đề xuất miễn phí 100% giá vé qua trạm BOT Cà Ná là không phù hợp chủ trương

Nhiều lần đối thoại, trạm BOT Ninh Lộc vẫn phải xả trạm

Tài xế kéo nhau đến Bộ GTVT để đối thoại bất cập tại trạm BOT Mỹ Lộc

Một số người dân chặn không cho thu phí, trạm BOT Bến Lức kẹt cứng