Miếng bánh thị phần xe công nghệ chia lại cho ai?

Grab sẽ độc chiếm thị trường?

Ngày 16/9 tới đây, Gojek chính thức chào tạm biệt thị trường Việt Nam, theo thông báo từ hãng này. Như vậy, hành trình 6 năm lăn bánh khắp đường phố Việt Nam của nền tảng gọi xe và đồ ăn đến từ Indonesia chính thức khép lại với rất nhiều thăng trầm.

Sự rút lui của Gojek khiến cán cân thị trường xe công nghệ Việt Nam nghiêng hẳn về Grab, với nhiều lo ngại về vị thế độc quyền của thương hiệu đến từ Malaysia trong bối cảnh thiếu đi sự cạnh tranh tương xứng.

Lo lắng trên là có cơ sở, khi vốn dĩ Grab đã là gã khổng lồ định hình nên ngành vận tải công nghệ của thị trường trăm triệu dân, kể từ lần đầu tiên cái tên này xuất hiện ở Việt Nam 10 năm trước.

Thậm chí, thương hiệu này từng thâu tóm cả thị trường Đông Nam Á của Uber, cái tên sừng sỏ của châu Âu và buộc GoViet (tên thương hiệu lúc Gojek mới vào Việt Nam) phải tái cấu trúc.

Grab sở hữu vị thế khó bị đánh bật với thị phần chiếm hơn 45% và vươn mình thành nền tảng đa dịch vụ. Những cái tên còn lại, hoặc, dựa vào tiềm lực công ty mẹ và tập trung phát triển một mảng để chiếm thị phần, như ShopeeFood (41%) hoặc, chỉ đang đóng vai trò của những kẻ thách thức, như Be, XanhSM và mới nhất là ToGo...

Chuyên gia Ricky Hồ của BSA Việt Nam trong một bài viết mới đây, cho rằng, vắng Gojek, Grab sẽ lớn mạnh hơn và sẽ thể hiện sức mạnh của kẻ chi phối thị trường.

"Cần nhắc lại rằng trong thương vụ Grab thâu tóm các mảng thị trường của Uber tại Việt Nam và rộng hơn là Đông Nam Á, thì kỳ lân công nghệ này đã bị Việt Nam, Singapore và Philippines điều tra. Grab và Uber bị phạt ở hai nước kia, còn tại Việt Nam thì không", ông Ricky Hồ thông tin.

Loạt doanh nghiệp nội đóng vai "kẻ thách thức"

Cách đây 2 tháng, dư luận trong nước xôn xao trước thương vụ chốt đơn 1.000 ô tô điện VinFast đến từ Công ty CP Tập đoàn ToGo (ToGo Group). Cái tên mới nhất gia nhập thị trường xe công nghệ Việt Nam cho thấy sự chịu chơi với hàng loạt động thái đáng chú ý chỉ sau thời gian ngắn thành lập.

Nên biết, ToGo Group chỉ mới thành lập vào ngày 6/6/2024, với vốn điều lệ là 36 tỷ đồng. Công ty này định hướng là doanh nghiệp cung cấp dịch vụ đưa đón số sử dụng xe điện xanh chuyên nghiệp.

Dữ liệu của Nhadautu.vn cho thấy, nhóm cổ đông của công ty này có 5 người. Trong đó, đại diện pháp luật là ông Trương Quang Hoài Phong, sinh năm 1995, nắm 15% cổ phần, tỷ lệ ngang bằng với các cổ đông khác là ông Thái Huy, ông Trần Anh Tuấn, và ông Lê Phan Hùng. Đáng chú ý, người nắm 40% cổ phần công ty này là ông Võ Quốc Bình.

Doanh nhân Võ Quốc Bình là cái tên "quen mặt" trong làng ô tô với hơn 20 năm kinh nghiệm trong nghề. Trước khi cùng góp vốn thành lập ToGo Group, ông Bình là Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn đầu tư Bình Minh chuyên doanh ô tô cũ. Địa chỉ tại số 25 Hoàng Diệu 2, TP. Thủ Đức, nơi cũng là địa chỉ ToGo Group. Trước đó, ông Bình từng có thời gian ngắn nằm trong đội ngũ lãnh đạo của Tập đoàn Phương Trang.

Hai ngày sau khi thành lập, ToGo công bố ký hợp đồng với Công ty cổ phần ô tô TMT (TMT Motors), đặt mua 2.000 xe ô tô điện Wuling Mini EV. Theo kế hoạch, những chiếc xe này sẽ được sử dụng cho dịch vụ đưa đón học sinh dự kiến khai trương vào tháng 8/2024.

Sự xuất hiện của ToGo Group với ông Võ Quốc Bình nắm vai trò chủ chốt, cùng chiến lược sử dụng xe điện di chuyển xanh được kỳ vọng sẽ cùng Be và XanhSM góp phần tạo nên cuộc cạnh tranh sòng phẳng với Grab.

Nên biết, ông Võ Quốc Bình là người từng lên tiếng ủng hộ chiến lược "bắt tay" của Xanh SM và Be, hai thương hiệu nội địa đối trọng chính của Grab.

Ngày 21/3/2023, Công ty Cổ phần Di chuyển Xanh và Thông minh (GSM) và Be Group đã ký kết thoả thuận hợp tác đầu tư, nhằm đưa ô tô điện và xe máy điện vào hoạt động dịch vụ vận tải đầu tiên tại Việt Nam.

Công ty CP Be Group là công ty công nghệ Việt Nam, đơn vị sở hữu phát triển nền tảng tiêu dùng đa dịch vụ "Be". Từ khi ra mắt vào năm 2019, ứng dụng Be đã được tải xuống hơn 20 triệu lượt, hiện đang phục vụ hơn 10 triệu giao dịch hàng tháng trên nền tảng. Be hiện đã mở rộng hoạt động đến 28 tỉnh thành và là ứng dụng phát triển nhất của Việt Nam trong lĩnh vực vận tải công nghệ.

Trong khi đó, XanhSM được biết đến là công ty trực thuộc VinFast, với tiềm lực tài chính và công nghệ đã được kiểm chứng.

Nghĩa là, đối trọng hiện tại của Grab tại thị trường Việt Nam, ngoài Be, còn có XanhSM và ToGo đều là những doanh nghiệp nội địa, sở hữu tiềm năng lớn bởi đội ngũ lãnh đạo có kinh nghiệm cũng như tiềm lực tài chính.

Tuy nhiên, cuộc chiến chia lại miếng bánh thị phần xe công nghệ trên thị trường Việt là rất khốc liệt và buộc các bên đều phải "đốt tiền" rất nhiều. Nếu không có một chiến lược lâu dài và căn cơ.

Chiến lược mà các thương hiệu Việt lựa chọn để đối đầu với tập đoàn đa quốc gia sở hữu đội ngũ tài xế hùng hậu chính là xe điện, giải pháp di chuyển xanh. Đây là chiến lược thông minh, giúp doanh nghiệp có thể tận dụng tối đa nguồn lực cũng như chiếm lợi thế về độ nhận diện.

Nhưng, về lâu dài, cần một chiến lược dài hơi hơn. Chẳng hạn, về giá cả và khuyến mãi. Đây là điều XanhSM và ToGo đang thực hiện, nhưng Be thì không, dù về mặt marketing, thương hiệu vàng, xanh dương đang làm rất tốt.

Một khảo sát nhỏ chỉ ra, Grab đang chiếm lợi thế về giá cả so với Be. Hãng này có nhiều chuyến xe có giá cao hơn so với Grab ở một số thời điểm. Đây, được xem là một điểm trừ của Be khi hãng này cũng rất ít tung ra chương trình khuyến mãi cho người dùng, trái ngược với Grab.