Kinh tế quý I TP.HCM bị tác động ra sao giữa bất ổn địa chính trị?

Trong bối cảnh địa chính trị thế giới đầu năm 2026 diễn biến phức tạp, đặc biệt là các xung đột tại Trung Đông, những tác động dây chuyền lên thương mại, năng lượng và logistics toàn cầu đã nhanh chóng lan tới Việt Nam. TP.HCM, nền kinh tế có độ mở cao hàng đầu cả nước là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng rõ nét.

Theo Sở Tài chính TP.HCM, những biến động bên ngoài đã phản ánh khá rõ trong bức tranh kinh tế - xã hội quý I.

Cụ thể, hoạt động xuất nhập khẩu chịu sức ép lớn khi chi phí vận tải quốc tế tăng cao, thời gian vận chuyển kéo dài do hạn chế không phận qua khu vực Trung Đông. Kim ngạch xuất khẩu ước đạt 22,06 tỷ USD, chỉ tăng 1,12% so với cùng kỳ. Không chỉ tăng trưởng chậm lại, rủi ro hư hỏng hàng hóa - đặc biệt với nhóm thực phẩm tươi sống, đông lạnh cũng gia tăng đáng kể.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu tăng 4,2%, đạt 23,91 tỷ USD, cho thấy áp lực lớn về chi phí đầu vào. Việc đứt gãy chuỗi cung ứng nguyên liệu khiến nhiều doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất, thích ứng với giá năng lượng và logistics biến động.

Tuy nhiên, Sở Tài chính cho biết, trong bối cảnh đó, điểm sáng đáng chú ý đến từ thị trường nội địa. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng quý I ước đạt 476.269 tỷ đồng, tăng 13,7%. Đặc biệt, du lịch tiếp tục đóng vai trò động lực với doanh thu khoảng 150.000 tỷ đồng, đạt gần một nửa kế hoạch năm.

FDI đạt gần 2,9 tỷ USD

Dù đối mặt với cú sốc từ bên ngoài, Sở Tài chính TP.HCM nêu rõ, thành phố vẫn đang cho thấy khả năng thích ứng mạnh mẽ.

Theo đó, dòng vốn đầu tư nước ngoài ghi nhận sự bứt phá khi đạt gần 2,9 tỷ USD trong quý I, tăng tới 219% so với cùng kỳ năm trước.

"Đây là tín hiệu quan trọng cho thấy niềm tin của nhà đầu tư quốc tế vẫn được duy trì, bất chấp bối cảnh bất định", đại diện Sở Tài chính nói.

Ở khu vực doanh nghiệp cũng khởi sắc rõ rệt với số doanh nghiệp thành lập mới tăng 47%, với tổng vốn đăng ký và bổ sung đạt hơn 253.958 tỷ đồng, phản ánh kỳ vọng phục hồi và mở rộng sản xuất.

Cùng với đó, hệ thống tài chính - tín dụng duy trì sự ổn định khi huy động vốn tăng 13,9% và dư nợ tín dụng tăng 16,3%, bảo đảm nguồn vốn cho nền kinh tế .

Đáng chú ý, công tác tháo gỡ điểm nghẽn cho các dự án được đẩy mạnh, với 738/838 dự án đã được xử lý vướng mắc, tương ứng hơn 166.000 tỷ đồng vốn đầu tư được "khơi thông".

"Các yếu tố này nguồn lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng trong các quý tiếp theo", đại diện Sở Tài chính cho hay.

Chủ động ứng phó, giữ nhịp tăng trưởng

Trước những thách thức, đại diện Sở Tài chính cũng thông tin, TP.HCM đang triển khai hàng loạt giải pháp nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10% trong năm nay.

Trọng tâm là đẩy mạnh giải ngân đầu tư công với quy mô khoảng 148.000 tỷ đồng, tập trung vào các dự án hạ tầng chiến lược như Metro số 2, Vành đai 3 hay Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Đầu tư công được xác định là "đầu kéo" dẫn dắt đầu tư xã hội.

Bên cạnh đó, thành phố chú trọng bảo đảm an ninh năng lượng, đáp ứng nhu cầu điện thương phẩm dự kiến tăng hơn 7% trong năm, đồng thời ổn định nguồn cung xăng dầu và khí đốt cho sản xuất.

Về thể chế, TP.HCM sẽ tận dụng Nghị quyết 260/2025 của Quốc hội để rút ngắn 50% thời gian xử lý thủ tục đầu tư, tạo "cú hích" lớn cho môi trường kinh doanh. Cùng với đó là các gói tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp, định hướng tăng trưởng tín dụng khoảng 15% và kiểm soát lạm phát dưới 4,5%.

Ở phía cầu, các chương trình kích thích tiêu dùng như "shopping season" với mức giảm giá lên tới 50% tiếp tục được đẩy mạnh nhằm giữ nhịp thị trường nội địa.

Đặc biệt, TP.HCM đặt mục tiêu thu hút khoảng 11 tỷ USD vốn FDI trong năm 2026, ưu tiên các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, trung tâm dữ liệu, logistics, tài chính quốc tế và khu công nghiệp sinh thái.

Dù tăng trưởng GRDP quý I chưa được công bố chính thức, song, Sở Tài chính đánh giá, những chỉ dấu ban đầu cho thấy nền kinh tế TP.HCM đang chịu tác động rõ rệt từ các yếu tố bên ngoài. Dẫu vậy, thành phố tiếp tục kiên định mục tiêu tăng trưởng trên 10%, không chỉ để hoàn thành kế hoạch năm mà còn tạo nền tảng cho giai đoạn 2026-2030.

Quan trọng hơn, cách tiếp cận điều hành cũng đang chuyển dịch từ "phản ứng tình huống" sang "chủ động kiến tạo", với trọng tâm là hỗ trợ doanh nghiệp, tháo gỡ dứt điểm các dự án tồn đọng và khơi thông nguồn lực.

"Thách thức từ bối cảnh quốc tế là rất lớn, nhưng thành phố sẽ biến bất định thành cơ hội, khẳng định vị thế đầu tàu của cả nước", đại diện Sở Tài chính nhấn mạnh.