Hàng không Việt Nam trước làn sóng 'đổ bộ' của doanh nghiệp tư nhân

Thị trường hàng không Việt Nam năm 2025 đã chứng kiến bước chuyển mình mạnh mẽ. Theo đó, ngành hàng không Việt Nam vận chuyển 83,5 triệu lượt hành khách, tăng 10,7% so với năm trước, mức cao nhất từ trước đến nay. Về cơ cấu vận chuyển, vận tải hàng không quốc tế tiếp tục là điểm sáng với lượng hành khách quốc tế đạt khoảng 46,6 triệu lượt, tăng 12%.

Bước sang năm 2026, ngành hàng không đặt mục tiêu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng hai con số. Theo kế hoạch, tổng sản lượng vận chuyển dự kiến đạt khoảng 95 triệu lượt hành khách và hơn 1,6 triệu tấn hàng hóa, tăng tương ứng khoảng 13% và 15% so với năm 2025.

Theo đánh giá của các chuyên gia MBS, ngành hàng không Việt Nam năm 2026 sẽ tiếp tục duy trì đà tăng mạnh mẽ nhờ lực đẩy chính từ gia tăng lượng khách quốc tế; hỗ trợ từ chính sách miễn thị thực, cũng như lợi thế về môi trường chính trị ổn định và chi phí sinh hoạt hợp lý.

Ngoài ra, giới phân tích nhìn nhận một động lực khác với ngành hàng không còn đến từ việc phát triển cơ sở vận tải hàng không. Theo chuyên gia Chứng khoán SHS, với mạng lưới sân bay vượt mức trung bình toàn cầu, các sân bay của Việt Nam sẽ cung cấp khả năng tiếp cận tốt hơn theo quy hoạch tổng thể đã được phê duyệt.

Đáng chú ý, SHS nhấn mạnh môi trường pháp lý thuận lợi đã mở ra cơ hội cho nhà đầu tư tư nhân tham gia phát triển sân bay tại Việt Nam. Trong đó, Sân bay Vân Đồn là sân bay tư nhân đầu tiên của Việt Nam, được đầu tư theo hình thức BOT và hoàn toàn do đơn vị tư nhân là Tập đoàn Sun Group đầu tư xây dựng, thay vì Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV).

Với nhiều yếu tố thuận lợi hội tụ, hàng loạt doanh nghiệp tư nhân thời gian qua đã đổ vốn vào đầu tư xây dựng cảng hàng không hoặc lập hãng hàng không mới.

Trước hết, CTCP Tập đoàn Masterise (Masterise Group) đã thành lập và nắm 100% vốn Công ty TNHH Cảng hàng không Masterise (Masterise Aviation Infrastructure) với vốn điều lệ 29.300 tỷ đồng. Masterise Aviation Infrastructure đặt trụ sở tại phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh. Tổng Giám đốc kiêm người đại diện pháp luật là ông Vũ Hoàng Long (sinh năm 1982).

Động thái diễn ra trong bối cảnh Tập đoàn Masterise được Quốc hội giao làm chủ đầu tư sân bay Gia Bình. Như Nhadautu.vn đã đưa tin, dự án sân bay Gia Bình đã được Quốc hội thông qua, với tổng mức đầu tư là khoảng 196.378 tỷ đồng. Thời gian hoạt động của dự án là 70 năm. Nhu cầu sử dụng đất là khoảng 1.884,9 ha, trong đó nhu cầu đất để chuyển đổi trồng lúa hai vụ sang đất sân bay là 922,25 ha.

Đầu năm 2025, Sun Group đã thành lập Công ty TNHH Hàng không Mặt trời Phú Quốc. Vốn điều lệ công ty ban đầu là 1.000 tỷ đồng. Chỉ 4 tháng sau ngày thành lập, công ty được chấp thuận chủ trương đầu tư, nhà đầu tư thực hiện dự án Hãng hàng không Sun PhuQuoc Airways (SPA) (theo Quyết định số 979/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 20/5/2025).

Theo Quyết định, SPA sẽ có tổng quy mô đội bay dự kiến đến năm 2030 là 31 tàu bay. Tổng vốn đầu tư của dự án là 2.500 tỷ đồng (tương đương khoảng 98,81 triệu USD).

Đầu năm 2026, công ty tăng mạnh vốn lên 7.000 tỷ đồng với 5 cổ đông là Công ty TNHH Đầu tư Tập đoàn Mặt Trời (19,5%), Công ty TNHH Mặt Trời Phú Quốc (1,342%), và 3 cá nhân là Trịnh Hải Đông (18,5%), Huỳnh Phan Hoàng Nhật Thiên (27%), Nguyễn Xuân Hậu (33,658%).

Ngoài ra, Sun Group đầu năm 2026 cũng thành lập Công ty TNHH Cảng hàng không Mặt Trời Phan Thiết. Trong đó, 3 pháp nhân góp vốn gồm: CTCP Cảng hàng không Mặt Trời (55%), ông Trần Văn Hải (15%), ông Trịnh Quang Minh (30%). Trong đó, CTCP Cảng hàng không Mặt Trời được biết đến là doanh nghiệp vận hành Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc.

Động thái thành lập Công ty TNHH Cảng hàng không Mặt Trời Phan Thiết diễn ra gần thời điểm UBND tỉnh Lâm Đồng chấp thuận chủ trương đầu tư hạng mục hàng không dân dụng dự án Cảng hàng không Phan Thiết vào giữa tháng 12/2025. Theo quy hoạch, hạng mục hàng không dân dụng của sân bay Phan Thiết có quy mô sử dụng đất khoảng 74,6 ha, tổng vốn đầu tư 3.797 tỷ đồng.

Bên cạnh Masterise Group và Sun Group, Tập đoàn Du lịch Crystal Bay cũng có tham vọng trong lĩnh vực hàng không khi thành lập CTCP Crystal Bay Airlines vào tháng 11/2025, trụ sở nằm tại phường Nam Nha Trang, tỉnh Khánh Hoà. Doanh nghiệp đăng ký hoạt động trong 51 ngành nghề, trong đó vận tải hành khách hàng không được xác định là lĩnh vực kinh doanh chính.

Công ty đăng ký số vốn điều lệ là 300 tỷ đồng. Cổ đông sáng lập gồm: Công ty cổ phần Tập đoàn Du lịch Crystal Bay (94%); ông Nguyễn Đức Chi (5%); ông Bùi Tường Chi (1%). Hiện ông Bùi Tường Chi đảm nhiệm vị trí Tổng giám đốc và ông Nguyễn Đức Chi là Chủ tịch HĐQT của Crystal Bay Airlines.

Ngoài ra, một cái tên mới nhất muốn gia nhập thị trường hàng không Việt Nam là CTCP Hàng không LOTHA (Lotha Airlines). Doanh nghiệp này có vốn điều lệ thấp nhất trong số các cái tên đề cập, với mức 10 tỷ đồng. 5 cổ đông góp vốn Lotha Airlines gồm: ông Nguyễn Ngọc Sơn (96%), ông Nguyễn Sơn Bình (2,5%), ông Nguyễn Văn Thiện, ông Nguyễn Trung Phước và ông Nguyễn Văn Sỹ cùng có tỷ lệ sở hữu là 0,5%.

Gia tăng áp lực cạnh tranh trong ngành

Như vậy, có thể thấy từ những cái tên đã đề cập, thị trường sẽ đón nhận những hãng bay mới là Hãng hàng không Sun PhuQuoc Airways, Crystal Bay Airlines; còn hoạt động của Masterise Aviation Infrastructure và Lotha Airlines tập trung chính vào cung cấp dịch vụ hỗ trợ trực tiếp cho vận tải hàng không.

Do đó, sự gia nhập của 3 tân binh mới được kỳ vọng sẽ khiến cuộc cạnh tranh giữa hãng hàng không sẽ càng trở nên khốc liệt hơn.

Thị phần hàng không Việt Nam hiện do Vietnam Airlines và VietJet Air chi phối, chiếm hơn 86% thị phần nội địa. Các hãng như Bamboo Airways, Pacific Airlines và Vietravel Airlines đang nỗ lực mở rộng thị phần thông qua tái cấu trúc, đổi mới chiến lược và mở rộng mạng bay. Chưa kể, chính tân binh Sun PhuQuoc Airways cũng là cái tên đáng chú ý khi tăng quy mô đội tàu bay từ 0 lên 9 chiếc trong vòng 6 tháng (từ 10/8/2025 đến tháng 2/2026).

Đối với Bamboo Airways, hãng hàng không này trong năm nay được kỳ vọng sẽ quay trở lại sau quá trình tái cơ cấu. Ngay sau khi về lại Tập đoàn FLC, Bamboo Airways đã công bố kế hoạch tuyển dụng 1.000 tiếp viên hàng không từ năm 2026, song song với mục tiêu mở rộng quy mô đội bay thêm 8-10 chiếc mỗi năm đến 2030.

Sau hơn 2 năm tái cấu trúc, Bamboo Airways hiện chỉ khai thác 8 máy bay Airbus A320/A321, vận hành 12 đường bay nội địa có nhu cầu cao và tạm dừng các chuyến bay quốc tế thường lệ, chỉ duy trì các chuyến thuê chuyến. Mạng bay chủ yếu tập trung trên các tuyến Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM và các điểm du lịch như Quy Nhơn, Nha Trang, Đà Lạt.

Trong khi đó, Vietravel Airlines và Sun PhuQuoc Airways lại được kỳ vọng hưởng lợi từ hệ sinh thái đứng sau.

Vietravel Airlines, với cổ đông chiến lược là T&T Group, sẽ trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi các dự án hạ tầng – logistics – hàng không đã và đang được triển khai của T&T Group. Điều này mở ra cơ hội cho hãng tham gia sâu hơn vào chuỗi dịch vụ vận tải nội địa và quốc tế, đặc biệt là logistics hàng hóa – một lĩnh vực T&T Group đang tập trung.

Cùng với đó, Vietravel Airlines vào tháng 12/2025 đã tăng vốn từ 1.300 tỷ lên 2.250 tỷ đồng. Trước đó, tại ĐHĐCĐ thường niên năm 2025, cổ đông công ty thông qua việc tăng vốn lên 2.600 tỷ đồng. Theo Vietravel Airlines, quyết định này nhằm mục đích tăng cường năng lực tài chính để đáp ứng yêu cầu mở rộng mạnh mẽ đội tàu bay và quy mô hoạt động trong thời gian tới. Đồng thời, việc tăng vốn cũng đảm bảo khả năng thanh toán, duy trì các chỉ số tài chính lành mạnh và nâng cao uy tín với các đối tác chiến lược, nhà cung ứng, tổ chức tín dụng.

Chủ tịch HĐQT Vietravel Airlines Đỗ Vinh Quang cho biết kế hoạch này được đặt ra trên cơ sở có sự tham gia và cam kết đồng hành của Ngân hàng SHB (đơn vị nằm trong hệ sinh thái của T&T Group).

Còn với Sun PhuQuoc Airways, lợi thế rất lớn của hãng nằm ở việc các đơn vị trong hệ sinh thái của Sun Group cũng là nhà đầu tư, vận hành các cảng hàng không như Sân bay Vân Đồn, Dự án mở rộng sân bay Phú Quốc. Từ tháng 11/2025, Sun PhuQuoc Airways đã mở bán vé với mô hình kết hợp giữa dịch vụ đầy đủ và chuyến bay thuê bao.

Chứng khoán SHS dự báo đội bay tại Việt Nam ước đạt 193 chiếc cuối 2025 (tăng 12% so với 2024), tăng lên 228 chiếc năm 2026 (tăng 18% so với năm 2025) và 260 chiếc năm 2027 (tăng 14% so với năm 2026). Trong bối cảnh lưu lượng hành khách dự kiến tăng khoảng 10%/năm, tốc độ mở rộng đội bay có thể tạo áp lực cạnh tranh và ảnh hưởng đến sản lượng từ nửa cuối 2025.

Còn ở góc nhìn của mình, MBS cho rằng mức độ cạnh tranh ảnh hưởng với 2 hãng bay lớn (Vietnam Airlines và VietJet Air) là không nhiều do 2 đơn vị này có xu hướng khai thác các đường bay quốc tế với mức sinh lời cao hơn, mở đường bay mới tới các thị trường quốc tế như Ấn Độ, Hàn Quốc,… (các thị trường tiềm năng với nhu cầu du lịch lớn) để gia tăng thị phần. "Hoạt động kinh doanh của Vietnam Airlines và VietJet Air vẫn tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ trong giai đoạn 2026-2027", theo MBS.

Dù vậy, theo các chuyên gia, kể cả trên đường bay quốc tế, Vietnam Airlines, VietJet Air cũng gặp áp lực không nhỏ từ các hãng hàng không quốc tế. Trong đó, các tập đoàn lớn như Emirates, Singapore Airlines, Qatar Airways, Korean Air hay Turkish Airlines… đều thể hiện bước đi rõ ràng khi đánh giá Việt Nam là thị trường giàu tiềm năng.

Hiện tại, ở mảng quốc tế, hàng không Việt Nam chiếm khoảng 40-45% thị phần vận tải hành khách. Trong đó VietJet Air nắm giữ 56% thị phần, xếp sau là Vietnam Airlines (42%).

Rõ ràng, trước áp lực cạnh tranh song hành từ cả thị trường trong nước và quốc tế, các hãng hàng không buộc phải không ngừng tái cơ cấu và tối ưu hóa đội bay, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ nhằm duy trì và mở rộng tệp khách hàng.