Hà Tĩnh: Formosa vận hành lò cao, sắt Thạch Khê “nhăm nhe” khai thác

Formosa vận hành thử nghiệm lò cao

Tại họp báo thường kỳ tháng 5 diễn ra chiều 29/5, ông Hoàng Dương Tùng, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường cho biết, chiều cùng ngày, việc vận hành lò cao số 1 của Formosa đã bắt đầu.

Sau 24h thử nghiệm sẽ có những kết quả bước đầu. Ông Tùng cũng cho biết, đoàn giám sát của các bộ, ngành, nhà khoa học, địa phương đã có mặt ở Formosa từ tuần trước để thực hiện giám sát vận hành thử nghiệm.

Việc vận hành thử nghiệm được cho phép bởi Hội đồng giám sát liên ngành của Chính phủ tại cuộc họp do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (TNMT) Trần Hồng Hà chủ trì ngày 10/5.

Thông tin từ cuộc họp hội đồng liên ngành ngày 10/5, đến nay Công ty TNHH Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh (FHS) đã khắc phục xong 52/53 lỗi, riêng lỗi chuyển đổi phương pháp làm nguội cốc từ ướt sang khô sẽ hoàn thành vào tháng 6/2019 theo như cam kết.

Báo cáo của Chính phủ trước Quốc hội về công tác bảo vệ môi trường để chuẩn bị cho kỳ họp thứ 3 cho thấy, doanh nghiệp đã đầu tư hơn 1 tỷ USD vào các hạng mục cải thiện, bổ sung các công trình bảo vệ môi trường theo yêu cầu của Bộ TNMT. Các công trình của Formosa, theo đó, đã cơ bản đáp ứng điều kiện để đưa lò cao số 1 vào vận hành thử nghiệm.

Formosa vận hành sẽ phát thải như thế nào? Ông Thức cho biết, về nước thải, việc vận hành lò cao số 1 sẽ phát sinh thêm 300-500 m3 nước thải sinh hóa một ngày đêm. Trạm xử lý nước thải sinh hóa hiện được thiết kế với 2 đơn nguyên, công suất xử tối đa của 2 đơn nguyên là 4.800 m3 một ngày đêm, hiện nay đã xử lý 1900 m3 một ngày đêm, với 300-500 m3 phát sinh khi lò cao số 1 đi vào vận hành thì vẫn nằm trong giới hạn công suất xử lý của trạm. Tổ giám sát liên ngành đánh giá với hệ thống, quy trình công nghệ, thiết bị, kỹ thuật xử lý nước thải của FHS đã được đầu tư bổ sung và hoàn thiện như hiện nay cùng với sự giám sát chặt chẽ, nghiêm ngặt của Bộ TNMT phối hợp với tỉnh Hà Tĩnh, Viện Hàn lâm và KHCN Việt Nam cùng các các nhà khoa học thì việc kiểm soát nước thải của FHS hoàn toàn đáp ứng an toàn về bảo vệ môi trường.

Về khí thải, khi vận hành lò cao sẽ phát sinh khí thải từ công đoạn lò cao và lò thép. Vừa rồi Fomrosa đã lắp đặt đủ 15 trạm quan trắc khí thải cùng với thiết bị quan trắc online tự động được kết nối về Sở TNMT và Bộ TNMT. Hệ thống này cho phép quan trắc, giám sát 24/24h. Trước đó, các ống khói đã được vận hành của lò cốc hay nhà máy nhiệt điện đều đạt tiêu chuẩn. Sắp tới, ống khói lò cao hay lò luyện thép sẽ được quan trắc, lấy mẫu phân tích. Việc quan trắc tự động sẽ theo 8 thông số trong đó có CO, SOx, NOx. Riêng với công đoạn thiêu kết có khả năng phát sinh dioxin và furan sẽ quan trắc đủ 11 thông số theo quy chuẩn 51, trong đó có thông số về tổng dioxin và furan.

Về chất thải rắn, toàn bộ chất thải sinh hoạt, chất thải rắn công nghiệp và chất thải nguy hại đã được Formosa thu gom và chuyển cho đơn vị chức năng xử lý. Hà Tĩnh có Công ty TNHH MTV xử lý chất thải Hà Tĩnh có đủ năng lực đáp ứng việc này.

Rậm rịch tái khởi động Thạch Khê

Trong khi đó, sáng qua – 29/5 tại TP.Hà Tĩnh, Bí thư Tỉnh uỷ Hà Tĩnh Lê Đình Sơn cùng các lãnh đạo tỉnh này đã có cuộc làm việc về Dự án khai thác và tuyển quặng mỏ sắt Thạch Khê với Đoàn công tác liên ngành TƯ do ông Nguyễn Văn Hiếu, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch Đầu tư dẫn đầu.

Tại buổi làm việc, thay mặt UBND tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Dương Tất Thắng đã nêu một số nội dung mà tỉnh Hà Tĩnh còn băn khoăn, cần thảo luận, làm rõ như: kỹ thuật, công nghệ, thiết bị khai thác; phương án vận tải, tiêu thụ quặng sắt; năng lực tài chính của các nhà đầu tư, hiệu quả kinh tế. Đặc biệt, tỉnh Hà Tĩnh quan tâm đến vấn đề bảo vệ môi trường (tụt nước ngầm, xâm nhập mặn, xử lý chất thải, đổ thải lấn biển…) và các tác động về mặt xã hội khi dự án triển khai.

Theo lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh, nếu dự án tiếp tục triển khai, về lợi ích trước mắt là tăng thu ngân sách từ các nguồn thu thuế, phí; đẩy nhanh tiến độ bồi thường, tái định cư, tạo việc làm, thu nhập cho lao động địa phương… Tuy nhiên, về lâu dài, dự án sẽ có những tác động, có thể phát sinh các hệ lụy nghiêm trọng.

“Quy mô và phạm vi dự án rất lớn, nên vấn đề ô nhiễm môi trường, sa mạc hóa, bão cát, sụt giảm nguồn nước ngầm, moong mỏ tạo thành hồ lớn sâu -550m nằm ngay bờ biển và thành phố Hà Tĩnh… có thể gây ra những hậu quả khó lường”, - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Dương Tất Thắng quan ngại.

Ngoài ra, dự án đi vào khai thác sẽ mất cả khu du lịch Thạch Hải, tiềm ẩn rủi ro lớn đến cả dải du lịch ven biển Hà Tĩnh. Về mặt xã hội, sẽ ảnh hưởng đến tâm lý, ổn định đời sống nhân dân, phát triển đô thị của khu vực Thạch Hà, Cẩm Xuyên, TP. Hà Tĩnh.

Với quy mô, phạm vi ảnh hưởng rất lớn của mỏ sắt Thạch Khê, tính chất phức tạp khi khai thác (nằm sát biển, trong khu vực khu dân cư), yêu cầu cao về công nghệ luyện quặng, khai thác gắn với chế biến, đòi hỏi phải hết sức thận trọng, kỹ lưỡng khi lựa chọn nhà đầu tư; cần phải có nhà đầu tư mạnh, có đầy đủ năng lực về quản lý, kỹ thuật và tài chính.

Trên cơ sở đánh giá nghiêm túc, cân nhắc về nhiều mặt, xét thấy lợi ích lâu dài là cơ bản, xuyên suốt, còn lợi ích trước mắt chỉ là tạm thời, Hà Tĩnh đề nghị xem xét dừng dự án, khi nào có đủ điều kiện mới thực hiện.

Trước những băn khoăn của lãnh đạo Hà Tĩnh, đại diện các bộ ngành, nhà khoa học và chủ đầu tư (TKV và TIC) cho rằng, việc triển khai dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê có thể đảm bảo tính khả thi. Việc lựa chọn giải pháp kỹ thuật, công nghệ và thiết bị khai thác mỏ đã được Hội đồng thẩm định Bộ Công Thương thẩm định kỹ lưỡng, đủ độ tin cậy để tiếp tục triển khai đầu tư dự án.

Tuy nhiên, các đại biểu cũng đề nghị, một số nội dung của đánh giá tác động môi trường (DTM), phương án vận chuyển quặng, cam kết về vốn… cần được tính toán, khảo sát, đánh giá kỹ hơn để bổ sung hoàn thiện dự án.

Phát biểu tại buổi làm việc, Bí thư Tỉnh ủy Lê Đình Sơn bày tỏ những trăn trở khi hàng nghìn người dân của 6 xã vùng bị ảnh hưởng từ dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê đã phải gánh chịu những hệ lụy khó khăn trong gần 9 năm qua.

“Đây là bài học sâu sắc cần nghiêm túc nhìn nhận. Việc tiếp tục khai thác hay dừng cần cân nhắc kỹ lưỡng, toàn diện, gắn phát triển KT-XH với môi trường bền vững”, – Bí thư Tỉnh ủy nói.

“Với quy mô, phạm vi ảnh hưởng rất lớn của mỏ sắt Thạch khê, tính chất phức tạp khi khai thác, chủ đầu tư cần trả lời thỏa đáng tính khả thi của dự án từ thiết kế kỹ thuật, công nghệ khai thác, khả năng thu xếp vốn đến hiệu quả kinh tế dự án” – Bí thư Tỉnh ủy đề nghị.

Kết thúc buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ KHĐT Nguyễn Văn Hiếu ghi nhận những băn khoăn, ý kiến đề xuất, tổng hợp các ý kiến của địa phương và đại diện các bộ, ngành, chủ đầu tư để báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.

(Tổng hợp)