Doanh nghiệp cần lợi ích kinh tế khi huy động tài chính xanh

Trên toàn cầu, ESG (môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp) đã vượt khỏi phạm vi xu hướng để trở thành trụ cột trong chiến lược kinh doanh của các tập đoàn lớn. Báo cáo từ McKinsey năm 2023 cho thấy, 83% trong số 2.000 giám đốc điều hành toàn cầu được khảo sát khẳng định đã tích hợp ESG vào chiến lược doanh nghiệp, không chỉ để tuân thủ pháp lý mà còn hướng đến gia tăng giá trị dài hạn.

Tại Việt Nam, dù còn là khái niệm mới, đã ghi nhận những bước tiến đáng kể, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế và các cam kết quốc tế như Net Zero 2050 tại COP26. Theo PwC Việt Nam, năm 2022, chỉ 35% doanh nghiệp niêm yết trên HoSE có kế hoạch ESG cụ thể. Tuy nhiên, đến năm 2023, con số này đã tăng vọt lên 66%, phản ánh sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của doanh nghiệp Việt.

Để thúc đẩy hành trình xanh hóa nền kinh tế, tài chính xanh là một phương thức đặc biệt mà các quốc gia trên thế giới đều coi trọng, chìa khóa để hiện thực hóa chiến lược tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Trong Hội thảo “Tài chính xanh Việt Nam 2025” do Công ty cổ phần Xếp hạng tín nhiệm S&I Ratings phối hợp tổ chức cùng Fitch Ratings Inc. chiều ngày 28/8, bà Hoàng Việt Phương, Tổng Giám đốc S&I Ratings cho biết tài chính xanh, trái phiếu xanh tại Việt Nam trong những năm qua tăng trưởng rõ rệt, đặc biệt là năm 2024 tăng 170%. Điều này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam dành sự quan tâm nhiều đến lĩnh vực này.

Đồng thời, các ngân hàng trong nước cũng đưa ra nguồn vốn lớn cho tài chính xanh với lãi suất ưu đãi, lĩnh vực mở rộng ra không chỉ năng lượng mà thêm nhiều ngành khác như cơ sở hạ tầng, nông nghiệp, logistics,…

Song, Việt Nam vẫn đang trong quá trình xây dựng, hoàn thiện quy chuẩn pháp lý cho lĩnh vực tài chính xanh, để giúp doanh nghiệp tiếp cận dễ dàng. Trong tháng 7 vừa qua, Việt Nam lần đầu tiên công bố danh mục phân loại xanh - bước tiến quan trọng đưa ra hướng dẫn rõ ràng cho bên vay lẫn bên cho vay. Song, đây mới là bước đầu tiên và vẫn cần nhiều quy định, hướng dẫn cụ thể hơn như trong quá trình vay áp dụng quy chuẩn nào, trong quá trình giải ngân vốn vay việc tuân thủ quy trình hay báo cáo đưa ra… Thêm nữa, CEO S&I Ratings chỉ ra Việt Nam cũng cần chuẩn bị hạ tầng tốt cho tài chính xanh về cơ sở dữ liệu, nguồn thông tin minh bạch…

Thêm nữa, để tiếp cận nguồn vốn xanh, doanh nghiệp gặp nhiều vấn đề, đặc biệt là chi phí cho việc tuân thủ điều kiện, cần bên thứ 3 xác nhận việc tuân thủ tiêu chí, cam kết… Chính vì thế, ở nước ngoài, chi phí huy động vốn xanh thấp hơn nhiều so với huy động thông thường, nhưng tại Việt Nam, do phải cộng thêm chi phí đầu tư ban đầu cho việc tuân thủ ESG nên mức độ chênh lệch lãi suất không nhiều.

Theo bà Phương, bên cạnh lợi ích dài hạn về phát triển bền vững, doanh nghiệp cũng cần chi phí huy động vốn tài chính xanh thấp hơn để đảm bảo mang lại lợi ích kinh tế. Để hài hòa và khuyến khích tài chính xanh phát triển, Chính phủ, cơ quan ban ngành nên có chính sách ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp, thuế là một công cụ.

“Việt Nam hiện có ưu đãi để doanh nghiệp tiếp cận tài chính xanh nhưng cần mạnh mẽ hơn nữa để lĩnh vực này phát triển”, bà Phương nhấn mạnh.

Ông Trần Tuấn Linh, Thành viên HĐQT Petrolimex (mã: PLX) bày tỏ trong khi chênh lệch lãi suất giữa tài chính xanh với tín dụng thông thường không lớn nhưng chi phí để đáp ứng được tiêu chí cao là rào cản cho doanh nghiệp tiếp cận được tài chính xanh.

Dù vậy, lãnh đạo Petrolimex bày tỏ chuyển dịch xanh, năng lượng xanh là xu thế toàn cầu, Việt Nam cũng không nằm ngoài. Điều quan trọng là cách thức chuyển dịch sao cho phù hợp với từng quốc gia, từng doanh nghiệp, có thể chuyển dịch từ từ, ban đầu là giảm khí phát thải, tương lai sẽ là nghiên cứu năng lượng mới. Đó là quá trình cần có thời gian, đầu tư tài chính, nhân sự…