Đà Nẵng hướng đến mô hình 'thành phố 15 - 20 phút'

Tái cấu trúc đô thị sau hợp nhất

Tại Hội thảo về ý tưởng Quy hoạch chung TP. Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn 2075 ngày 15/5, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Lê Quang Nam cho biết, sau hợp nhất, Đà Nẵng không chỉ mở rộng về quy mô không gian mà còn hội tụ nhiều điều kiện khác biệt để định vị vai trò mới trong khu vực và quốc gia.

Theo ông Nam, Đà Nẵng hiện là thành phố đầu tiên của Việt Nam sở hữu cùng lúc hai di sản văn hóa thế giới được UNESCO công nhận gồm Phố cổ Hội An và Thánh địa Mỹ Sơn, cùng khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm.

Thành phố có hệ sinh thái liên hoàn từ núi, trung du, đồng bằng đến ven biển với rừng, sông, biển và đường bờ biển dài, tạo nền tảng để phát triển mô hình đô thị sinh thái, thân thiện và nâng cao chất lượng sống cho người dân...

Trong tương lai, thành phố sẽ sở hữu hai cảng hàng không quốc tế cùng hệ thống cảng biển quy mô lớn, trong đó Cảng Liên Chiểu được kỳ vọng trở thành cảng biển lớn của khu vực. Đồng thời, Đà Nẵng tiếp tục được lựa chọn là một trong hai trung tâm tài chính quốc tế của cả nước...

Đặc biệt, sau hợp nhất, không gian phát triển của Đà Nẵng được mở rộng gấp 10 lần trước đây, phần lớn là không gian sinh thái tự nhiên giàu bản sắc văn hóa. Đây được xem là điều kiện quan trọng để tái cấu trúc mô hình phát triển đô thị theo hướng hiện đại, bền vững và lâu dài.

Tuy nhiên, lãnh đạo thành phố cũng nhìn nhận nhiều thách thức còn tồn tại. Cấu trúc đô thị hiện nay phát triển chưa cân đối khi khu đô thị lõi ven biển tập trung mạnh về hạ tầng, dịch vụ và dân cư, trong khi khu vực phía Tây, Tây Nam và vùng trung du, miền núi còn chậm phát triển, hạ tầng thiếu đồng bộ.

Bên cạnh đó, nhiều dự án động lực như cảng biển, sân bay, đường ven biển, khu thương mại tự do, không gian sáng tạo hay các khu lấn biển vẫn đang trong quá trình nghiên cứu, chưa tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh cho phát triển đô thị và kinh tế vùng...

Theo ông Lê Quang Nam, quy hoạch mới cần xây dựng tư duy dài hạn, vượt khỏi giới hạn nhiệm kỳ; hoàn thiện mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm với sự phân vai rõ ràng giữa cực lõi trung tâm, cực Nam giáp biển và vùng phía Tây thành phố.

Đặc biệt, quy hoạch giao thông cần chuyển mạnh từ tư duy ưu tiên lưu lượng sang khả năng tiếp cận, phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng TOD và TAD với mô hình thành phố 15 phút nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống, đảm bảo hiệu quả vận hành của đô thị.

Tại hội thảo, đơn vị tư vấn cho rằng Đà Nẵng cần xây dựng mô hình "thành phố 20 phút", thay vì 30 phút như ở Australia, phù hợp hơn với điều kiện tại đây. Đây là mô hình đã thành công tại Thượng Hải, Paris và Singapore, nơi người dân có thể tiếp cận đầy đủ dịch vụ trong khoảng cách ngắn.

Theo đó, mô hình này đề xuất xây dựng các tiện ích để người dân có thể tiếp cận trường học, y tế, thương mại, công viên và giao thông công cộng trong bán kính khoảng 20 phút đi bộ, đi xe đạp hoặc sử dụng phương tiện giao thông công cộng.

Trong khi đó, ông Vũ Quang Hùng, Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao và các Khu công nghiệp Đà Nẵng đồng tình với mô hình "thành phố 20 phút".

Ông cho rằng, thậm chí có thể hướng tới mô hình 15 phút. Tuy nhiên với Đà Nẵng, cần có độ linh hoạt nhất định vì không thể áp đặt cứng nhắc rằng mọi thứ đều trong bán kính đi bộ 20 phút.

Theo ông Hùng, mục tiêu đến năm 2050, Đà Nẵng không chỉ là một thành phố trên bản đồ mà phải trở thành biểu tượng của hạnh phúc và bản sắc.

Để đạt được điều đó, thành phố cần tạo ra sự khác biệt bằng mô hình đô thị sống cùng thiên nhiên, phát triển công nghệ cao nhưng vẫn gìn giữ bản sắc và di sản; phát triển nhanh nhưng con người vẫn có thể đi bộ, sống chậm và cảm nhận thiên nhiên.

Cần phát huy lợi thế riêng từng vùng đô thị

Còn ông Lê Trí Thanh, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Đà Nẵng cho rằng, dù không gian TP. Đà Nẵng sau sáp nhập được mở rộng đáng kể nhưng quỹ đất thực tế có thể phát triển đô thị vẫn khá hạn chế, chủ yếu tập trung ở dải đồng bằng ven biển.

Theo ông Thanh, khu vực miền núi và trung du có địa hình dốc, thường xuyên chịu tác động của thiên tai, sạt lở nên cần được nghiên cứu kỹ trong định hướng phát triển dài hạn.

Ông cho rằng, quy hoạch đô thị Đà Nẵng mới cần gắn với các cực phát triển kinh tế theo chức năng. Trong đó, khu vực phía Nam gắn với Chu Lai, Dung Quất sẽ hình thành chuỗi đô thị công nghiệp - cảng biển - logistics - sân bay.

Riêng sân bay Chu Lai không chỉ đóng vai trò vận tải hành khách mà cần được định vị là trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế, bảo dưỡng tàu bay và phát triển hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao.

Đồng quan điểm, Tiến sĩ khoa học, Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn cho rằng quỹ đất ven biển phía Đông không còn nhiều, do đó việc tổ chức hạ tầng cần được tính toán hiệu quả để tránh chia cắt không gian phát triển đô thị.

Theo ông Sơn, thay vì "kéo Đà Nẵng xuống" hay "kéo Tam Kỳ lên", điều quan trọng là tổ chức hệ thống hạ tầng tích hợp, phát triển thuận theo tự nhiên và phát huy lợi thế riêng của từng khu vực. Khi có hệ thống giao thông kết nối hiệu quả, toàn bộ đô thị sẽ cùng được hưởng lợi từ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.

Về mô hình phát triển đô thị, ông Sơn cho rằng Đà Nẵng nên phát triển theo cấu trúc hai cực gồm cực phía Bắc là Đà Nẵng và cực phía Nam là cụm Tam Kỳ - Chu Lai, thay vì phát triển dàn trải. Hai cực này cần được kết nối chặt chẽ bằng hệ thống hạ tầng liên hoàn, hình thành trục đô thị tuyến tính hiệu quả.