Chủ đầu tư Usilk City dùng 5.300 tỷ sai mục đích, chuyển hồ sơ cơ quan điều tra

Ngày 20/4, Thanh tra Chính phủ đã công bố kết luận thanh tra về việc chấp hành pháp luật trong quản lý, sử dụng đất đai, quy hoạch xây dựng và cấp phép xây dựng trên địa bàn TP. Hà Nội, qua đó chỉ ra hàng loạt tồn tại, sai phạm kéo dài trong giai đoạn 2011–2022, đặc biệt tại các dự án đô thị, nhà ở.

Thu hơn 8.400 tỷ, sử dụng hơn 5.300 tỷ cho mục đích khác

Theo đó, cơ quan thanh tra cho rằng, dù Hà Nội đã có nhiều chuyển biến trong công tác quản lý quy hoạch và trật tự xây dựng, song thực tế vẫn tồn tại nhiều vi phạm mang tính hệ thống, từ khâu quy hoạch, cấp giấy chứng nhận, giao đất đến cấp phép xây dựng và xử lý vi phạm.

Thanh tra Chính phủ chỉ rõ, UBND TP. Hà Nội chưa xây dựng kế hoạch thực hiện các nghị quyết của Chính phủ về sắp xếp, xử lý nhà đất; chưa rà soát đầy đủ việc sử dụng đất tại các doanh nghiệp sau cổ phần hóa; đồng thời chậm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhất là tại các dự án nhà ở thương mại.

Nổi bật trong số các dự án sai phạm là Khu đô thị Văn Khê mở rộng (Usilk City). Dự án được UBND tỉnh Hà Tây (cũ) giao CTCP Sông Đà Thăng Long làm chủ đầu tư khi không đảm bảo năng lực tài chính theo quy định.

Mặt khác, chủ đầu tư đã ký các hợp đồng chuyển nhượng, bán nhà, vay vốn, phát hành trái phiếu... chủ đầu tư đã huy động tới 8.456 tỷ đồng, nhưng sử dụng sai mục đích 5.302 tỷ đồng, khiến dự án chậm tiến độ, chưa bàn giao hơn 750 căn hộ, phát sinh khiếu kiện, gây lãng phí đất đai.

Do đó, Thanh tra Chính phủ chuyển hồ sơ vụ việc liên quan dự án này đến Bộ Công an để xem xét điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật.

Ngoài dự án nói trên, thanh tra còn phát hiện chính quyền TP. Hà Nội cũ bộc lộ nhiều sai phạm trong quy hoạch, quản lý đất đai, dự án. Qua thanh tra trực tiếp 23 dự án, cơ quan thanh tra phát hiện sai phạm ở hầu hết các khâu.

Đơn cử, việc quản lý quỹ đất 20% dành cho nhà ở xã hội bộc lộ nhiều sai phạm nghiêm trọng. Trong giai đoạn thanh tra, có 8 dự án quy mô trên 10 ha không bố trí quỹ đất 20%, 4 dự án được phép nộp tiền thay thế nhưng chưa thực hiện, và 3 dự án bố trí thiếu diện tích theo quy định...

Không chỉ vậy, thành phố còn chưa theo dõi riêng nguồn thu từ quỹ đất này, chưa bố trí vốn để phát triển nhà ở xã hội, trong khi số tiền thu được là “rất lớn”, dẫn tới nguy cơ lãng phí nguồn lực đất đai. Đáng nói, có tới 10 dự án đã có quỹ đất nhưng chưa được đầu tư xây dựng nhà ở xã hội bằng ngân sách.

Trong công tác quy hoạch, nhiều đồ án chậm triển khai, chất lượng thấp, phải điều chỉnh nhiều lần. Tình trạng điều chỉnh cục bộ quy hoạch diễn ra phổ biến, thậm chí chuyển đất công cộng sang đất ở tại các khu vực đã quá tải dân số, gây áp lực lớn lên hạ tầng đô thị.

Một số sai phạm nghiêm trọng còn được chỉ rõ như việc lựa chọn chủ đầu tư không qua đấu thầu, giao đất không qua đấu giá, hay quyết định chủ trương đầu tư không đúng thẩm quyền.

Kết luận thanh tra cũng chỉ ra nhiều bất cập trong cấp phép xây dựng. Một số công trình được cấp phép không phù hợp quy hoạch, hồ sơ thiếu thành phần, thậm chí có trường hợp điều chỉnh giấy phép sau khi công trình đã xây sai.

Trong quản lý trật tự xây dựng, nhiều công trình vi phạm không được phát hiện, xử lý kịp thời; việc cưỡng chế tháo dỡ thiếu quyết liệt, dẫn đến hợp thức hóa sai phạm.

Tình trạng xây dựng không phép, sai phép, tăng mật độ dân cư vượt quy hoạch diễn ra phổ biến, gây áp lực lớn lên hạ tầng giao thông, trường học và môi trường đô thị.

Có dấu hiệu hình sự sẽ chuyển cơ quan điều tra

Từ các sai phạm nêu trên, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo UBND TP. Hà Nội thực hiện hàng loạt biện pháp khắc phục.

Trước hết, thành phố phải rà soát toàn bộ các dự án, xử lý dứt điểm vi phạm về đất đai, quy hoạch và xây dựng, đặc biệt tại các doanh nghiệp sau cổ phần hóa. Đồng thời, đẩy nhanh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để bảo đảm quyền lợi người dân.

Đối với quỹ đất nhà ở xã hội, Hà Nội phải bố trí đủ quỹ đất tại các dự án vi phạm, yêu cầu chủ đầu tư triển khai đúng tiến độ, hoặc thu hồi để giao đơn vị khác thực hiện. Trường hợp không triển khai, cần sử dụng nguồn thu từ quỹ đất 20% để đầu tư bằng ngân sách.

Thanh tra cũng yêu cầu rà soát, điều chỉnh quy hoạch theo hướng kiểm soát chặt dân số, không hợp thức hóa các sai phạm; đồng thời xác định lại tiền sử dụng đất đối với các dự án có điều chỉnh quy hoạch.

Trong lĩnh vực xây dựng, thành phố cần hoàn thiện quy chế quản lý kiến trúc, siết chặt cấp phép và xử lý nghiêm các công trình vi phạm.

Đối với các sai phạm có dấu hiệu hình sự, Thanh tra Chính phủ kiến nghị chuyển cơ quan điều tra để xử lý theo quy định pháp luật.