[Cafe Cuối tuần] Nghị quyết phát triển kinh tế tư nhân: Khơi thông điểm nghẽn từ tâm thế 'không dám lớn'

Ngày 7/3/2025, tại Hà Nội, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chủ trì buổi làm việc với Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, đặt nền móng cho một bước ngoặt quan trọng: Dự kiến ban hành Nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân.

Theo đánh giá của Tổng Bí thư Tô Lâm, cụm từ "không muốn lớn" và "không chịu lớn" không chỉ phản ánh quy mô khiêm tốn của phần lớn doanh nghiệp tư nhân, mà còn bộc lộ một tâm lý e dè, thậm chí sợ hãi trước những rủi ro không thể kiểm soát.

Suốt chiều dài lịch sử, kinh tế tư nhân ở Việt Nam từng đối diện với những vết thương khó lành. Giai đoạn cải tạo công thương nghiệp thập niên 1950-1960 tại miền Bắc, hay chiến dịch Z30 sau năm 1975 tại Hải Phòng và Nam Định, đã để lại dấu ấn nặng nề: Tài sản bị quốc hữu hóa, doanh nhân bị nghi kỵ, và tư duy kinh doanh bị kìm hãm.

Dẫu thời thế đã đổi thay, bóng ma ấy vẫn len lỏi trong tâm thức, khiến nhiều doanh nghiệp chọn cách "nằm im" thay vì vươn lên.

Nguyên nhân sâu xa của tình trạng "không dám lớn" nằm ở chính rủi ro thể chế – điểm nghẽn lớn nhất mà kinh tế tư nhân đối mặt.

Luật pháp, dù đã cải thiện, vẫn đầy khoảng trống: Luật Doanh nghiệp 2020 chưa giải quyết triệt để vấn đề bảo vệ tài sản tư nhân trước các quyết định hành chính tùy tiện, còn Bộ Luật Hình sự 2015 lại dễ bị lạm dụng để xử lý các vấn đề kinh tế bằng biện pháp hình sự.

Chính sự bất định này tạo ra vòng luẩn quẩn: Doanh nghiệp không dám đầu tư lớn, không dám mở rộng quy mô, dẫn đến năng lực cạnh tranh yếu, và cuối cùng là tự giới hạn mình trong vòng an toàn nhỏ bé.

Khi rủi ro thể chế không được hóa giải, mọi chính sách khuyến khích kinh tế tư nhân – từ ưu đãi thuế đến hỗ trợ vốn – đều chỉ như mưa rào trên sa mạc, không thấm sâu để nuôi dưỡng khát vọng "lớn".

Cam kết từ Đảng để khơi thông

Trong lịch sử, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều Nghị quyết liên quan đến kinh tế tư nhân, trong đó đáng chú ý nhất là Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 3/6/2017 về "Phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa". Song, sự thiếu vắng một văn kiện tập trung, mang tính cam kết mạnh mẽ từ Trung ương, khiến doanh nghiệp tư nhân vẫn cảm thấy mình như "đứa con ghẻ" trong hệ thống kinh tế.

Trước thực trạng ấy, dự kiến ban hành Nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân từ buổi làm việc ngày 7/3/2025 là một tín hiệu đáng trân trọng. Đây không chỉ là sự thừa nhận vai trò của kinh tế tư nhân, mà còn là lời cam kết cần thiết để xử lý "điểm nghẽn của điểm nghẽn" – thể chế.

Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh rằng, để doanh nghiệp "muốn lớn" và "dám lớn", cần một khung pháp lý minh bạch, ổn định, và quan trọng hơn là sự bảo đảm từ cấp cao nhất của Đảng. Một Nghị quyết từ Bộ Chính trị, với tầm nhìn dài hạn và các giải pháp cụ thể, sẽ là "kim chỉ nam" để Quốc hội xây dựng các luật liên quan – từ Luật Bảo vệ tài sản tư nhân đến cải cách Bộ Luật Hình sự, nhằm giảm thiểu tình trạng "hình sự hóa" các quan hệ kinh tế, dân sự.

Hơn thế, Nghị quyết cần đi kèm cam kết cụ thể: Không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các sai sót kinh doanh thông thường, bảo vệ doanh nhân trước các quyết định hành chính bất công, và xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp minh bạch.

Chỉ khi ấy, doanh nghiệp mới thoát khỏi nỗi sợ "không dám lớn", dám đầu tư vào những dự án lớn, dám cạnh tranh trên trường quốc tế, và góp phần đưa Việt Nam vươn mình thành "con rồng" thực sự.