Các tỉnh miền Trung chạy nước rút để hoàn thành kế hoạch nhà ở xã hội

Vẫn còn nhiều rào cản

Là những địa phương có lực lượng lao động rất lớn, song Quảng Nam và Quảng Ngãi vẫn đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc phát triển nhà ở xã hội. 

Tại Quảng Ngãi, hiện Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh đã thu hút khoảng 50.000 lao động ở các địa phương đến làm việc. Do nhu cầu cấp thiết về chỗ ở, trong hoàn cảnh thu nhập có hạn, hầu hết những lao động nhập cư hiện phải sống trong các khu nhà trọ tự phát được xây dựng tạm bợ, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn.

Theo đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021- 2030, tỉnh Quảng Ngãi sẽ triển khai đầu tư xây dựng 6.300 căn hộ nhà ở xã hội, trong đó giai đoạn 2022-2025 là 1.500 căn, giai đoạn 2026-2030 là 4.800 căn. Tuy nhiên đến cuối năm 2024, trên địa bàn tỉnh chưa có dự án nhà ở xã hội triển khai hoàn thành.

Sở Xây dựng Quảng Ngãi cho biết, trong thời gian qua, tỉnh chưa ban hành các chính sách hỗ trợ đầu tư đối với lĩnh vực này nên chưa đủ sức hấp dẫn thu hút các nhà đầu tư triển khai các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh.

Tương tự, tại Quảng Nam, địa phương này hiện có 4 dự án đang triển khai nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu. Theo Sở Xây dựng Quảng Nam, một trong những trở ngại lớn là các quy định về tỷ lệ quỹ đất và diện tích căn hộ cho thuê. Việc yêu cầu tất cả các dự án nhà ở thương mại tại đô thị loại III trở lên phải dành 20% quỹ đất cho nhà ở xã hội chưa phù hợp với thực tế.

Bên cạnh đó, các quy định về lựa chọn chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội còn chưa thống nhất với quy định của pháp luật về đầu tư công, đầu tư, xây dựng, đấu thầu, đất đai, kinh doanh bất động sản... khiến rất ít dự án được triển khai từ khi Luật Nhà ở 2014 có hiệu lực.

Ngoài ra, Quảng Nam vẫn còn quỹ đất lớn với giá đất tương đối thấp. Do đó, người dân thường thích sở hữu đất nền hơn là căn hộ chung cư, dẫn đến nhu cầu thực tế về nhà ở xã hội chưa cao.

Trong khi đó, tại Đà Nẵng, thành phố này đang quan tâm và dành nguồn lực để đầu tư phát triển ở xã hội. Theo Sở Xây dựng Đà Nẵng, giai đoạn 2021-2024, thành phố triển khai 11 dự án với 8.771 căn. Đến hết năm 2023, đã hoàn thành đưa vào sử dụng 1.774 căn.

Đáng chú ý, trong năm 2024, đã cơ bản hoàn thành 3 dự án với 1.880 căn, đang thực hiện thủ tục nghiệm thu đưa vào sử dụng trong tháng 1/2025; tiếp tục triển khai 3 dự án với 1.598 căn và hoàn thành công tác lựa chọn chủ đầu tư 1 dự án với 1.564 căn.

Mặc dù vậy, Sở Xây dựng Đà Nẵng vẫn nhìn nhận, việc triển khai các dự án nhà ở xã hội mặc dù mang lại một số kết quả khả quan nhưng còn chậm so với tiến độ đề ra. Nguyên nhân là do thủ tục lựa chọn chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội chậm, từ năm 2021 đến nay, mới lựa chọn chủ đầu tư 1 dự án, đang lựa chọn chủ đầu tư 2 dự án (dự kiến hoàn thành trong tháng 4/2025). 

Ngoài ra, năng lực chủ đầu tư nhà ở xã hội còn hạn chế, dẫn đến chậm tiến độ dự án. Việc tiếp cận vốn vay vốn ưu đãi theo Chương trình 120.000 tỷ còn nhiều khó khăn, khó khăn; đến nay đã công bố danh mục đủ điều kiện pháp lý để vay vốn đối với 4 dự án, nhưng chỉ có 1 dự án được vay vốn. 

Xây dựng chính sách để hỗ trợ nhà đầu tư

Để phát triển nhà ở xã hội tại Quảng Ngãi, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Phước Hiền đã giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương có liên quan rà soát lại các quỹ đất, vị trí dự kiến phát triển nhà ở xã hội, nhất là các quỹ đất có vị trí thuận lợi (thu hút được nhà đầu tư, có thể triển khai được ngay), các quỹ đất nhà ở xã hội tại các dự án xây dựng nhà ở thương mại.

Đồng thời, chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội theo kế hoạch của tỉnh và tham khảo cơ chế hỗ trợ của các tỉnh (nhất là các tỉnh lân cận) để xây dựng lại dự thảo Nghị quyết của HĐND tỉnh quy định cơ chế hỗ trợ thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh.

Trong đó, địa phương này dự kiến sẽ hỗ trợ giải phóng mặt bằng; hỗ trợ kinh phí đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật; hỗ trợ sau khi đã thực hiện đầu tư xây dựng, nghiệm thu hoàn thành.

Còn ở Quảng Nam, tháng 12 vừa qua, tỉnh đã ban hành nghị quyết quy định cơ chế hỗ trợ thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội trên địa bàn đến năm 2030 với nguồn kinh phí hỗ trợ khoảng 416 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh.

Theo đó, hỗ trợ 100% kinh phí để thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định của pháp luật đất đai; tạo quỹ đất sạch để chủ đầu tư thực hiện đầu tư xây dựng nhà ở xã hội. Kinh phí hỗ trợ được xem xét hỗ trợ sau khi thực hiện thủ tục quyết toán kinh phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư theo quy định. Hỗ trợ 50% kinh phí đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật trong phạm vi dự án, bao gồm dự án có phân kỳ đầu tư đã được cấp thẩm quyền chấp thuận.

Ngoài ra, Quảng Nam còn hỗ trợ 100% phí, lệ phí thực hiện thủ tục đầu tư, gồm phí thẩm định nhiệm vụ, đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng dự án; thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi…

Trong khi đó, lãnh đạo Sở Xây dựng Đà Nẵng cho biết, trong năm 2025, thành phố tiếp tục hoàn thành 1 dự án với 728 căn, hoàn thành công tác lựa chọn chủ đầu tư 2 dự án với 1.955 căn, thực hiện chấp thuận chủ trương đầu tư và kêu gọi đầu tư 5 dự án với khoảng 3.300 căn.

Ngoài ra, thành phố phối hợp với Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam triển khai 1 dự án Thiết chế công đoàn và nhà với 700 căn.

Đặc biệt, Sở Xây dựng Đà Nẵng sẽ tiếp tục theo dõi, rà soát, tham mưu xử lý các khó khăn, vướng mắc và đôn đốc các chủ đầu tư triển khai các dự án nhà ở xã hội theo tiến độ được duyệt.