Bộ Kế hoạch và Đầu tư nói gì về việc dừng thực hiện các dự án BT?

Chiều 10/7, phát biểu tại buổi họp báo về một số nội dung mới của Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP), ông Nguyễn Đăng Trương, Cục trưởng Cục Quản lý Đấu thầu (Bộ KH&ĐT) cho biết, việc dừng thực hiện các dự án đầu tư theo hình thức BT (xây dựng - chuyển giao) đã được Ban soạn thảo luật đánh giá kỹ lưỡng cả về mặt khoa học và thực tiễn.

Xét về mặt khoa học, qua nghiên cứu cũng như tiếp thu ý kiến các chuyên gia quốc tế, nhiều đánh giá cho rằng hình thức BT của Việt Nam không phải mang bản chất của đối tác công tư. Cụ thể, đó là có sự hợp tác chặt chẽ, dài hạn giữa nhà nước và khu vực tư nhân.

"Dự án BT hiện tại của Việt Nam chỉ làm xong, chuyển giao cho nhà nước và nhà đầu tư lấy một dự án đối ứng bằng đất, hay bằng tài sản, bằng tiền. Nhà đầu tư không có trách nhiệm lâu dài với dự án đó", ông Trương nói.

Về mặt thực tiễn, dự án BT thời gian qua dù phát huy nhiều tác dụng, huy động được nguồn lực, thay đổi diện mạo một số địa phương có triển khai dự án theo hình thức BT, tuy nhiên cũng nhiều mối quan ngại đặt ra nhiều vấn đề như, tổng mức đầu tư của dự án BT tăng, dự án không được kiểm soát chặt chẽ, đất đối ứng cho dự án bị định giá thấp… bộc lộ nhiều hạn chế, vì vậy, Luật PPP quyết định dừng dự án BT.

Cũng theo Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu, từ ngày 15/8/2020, các dự án BT chưa được phê duyệt chủ trương đầu tư sẽ phải dừng. "Đối với những dự án đã được phê duyệt chủ trương đầu tư, nếu chưa có thiết kế dự toán, chưa phát hành hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời thầu thì đến ngày 1/1/2021 thì cũng sẽ dừng thực hiện", ông Trương cho biết.

Bổ sung thêm về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ KH&ĐT Vũ Đại Thắng chia sẻ, BT là một phương thức thu hút đầu tư đã được nhiều địa phương triển khai thực hiện trong một thời gian dài, cũng đã xây dựng được nhiều công trình theo hình thức này.

Tuy nhiên qua quá trình triển khai thực hiện phát sinh nhiều bất cập. Thêm nữa, theo định nghĩa về PPP trong luật PPP, hình thức BT không phải là đối tượng của PPP, vì không có sự hợp tác lâu dài giữa nhà nước và tư nhân, không có hợp đồng dài hạn giữa nhà nước và nhà đầu tư. Vì vậy, hình thức này không nằm trong phạm vi nội hàm của luật PPP.

"Đặc biệt, trong quá trình tổ chức triển khai Luật Quy hoạch, nhận thấy việc sử dụng các quỹ đất để đối ứng lại các dự án BT ảnh hưởng lớn đến quy hoạch, thậm chí phá vỡ quy hoạch của các địa phương. Do vậy, Bộ KH&ĐT đã có báo cáo kiến nghị dừng triển khai các dự án theo hình thức BT", Thứ trưởng Vũ Đại Thắng chia sẻ.

Cũng tại Họp báo, bên cạnh lý giải việc dừng thực hiện các dự án BT, Bộ KH&ĐT đã giới thiệu 9 nội dung được xem là điểm mới đáng chú ý của Luật PPP.

Bao gồm, lĩnh vực đầu tư, Luật PPP khu biệt 05 lĩnh vực thiết yếu để đầu tư theo phương thức PPP nhằm tập trung nguồn lực, cụ thể bao gồm: Giao thông; lưới điện, nhà máy điện (trừ nhà máy thủy điện và trường hợp Nhà nước độc quyền theo quy định của Luật Điện lực); thủy lợi, cung cấp nước sạch, thoát nước, xử lý nước thải, chất thải; y tế, giáo dục - đào tạo; hạ tầng công nghệ thông tin.

Về quy mô đầu tư, Luật PPP quy định quy mô tổng mức đầu tư tối thiểu để đầu tư theo phương thức PPP là 200 tỷ đồng. Đối với một số dự án ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn hoặc trong lĩnh vực y tế, giáo dục - đào tạo, giá trị này là 100 tỷ đồng.

Về phân loại dự án PPP và thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư, Luật quy định việc phân loại dự án gắn với thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư, gồm Quốc hội; Thủ tướng Chính phủ; Bộ trưởng, người đứng đầu cơ quan trung ương, cơ quan khác và Hội đồng nhân dân cấp tỉnh. Cấp có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư là cấp quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư.

Về Hội đồng thẩm định dự án PPP, Luật PPP quy định Hội đồng thẩm định dự án PPP bao gồm: Hội đồng thẩm định nhà nước; hội đồng thẩm định liên ngành; hội đồng thẩm định cấp cơ sở.

Về Vốn nhà nước trong dự án PPP, Luật quy định cụ thể mục đích sử dụng, phương thức quản lý vốn nhà nước trong dự án PPP. Trong đó, với phần vốn nhà nước sử dụng để hỗ trợ xây dựng công trình, hệ thống cơ sở hạ tầng và giải phóng mặt bằng, hạn mức tham gia trong dự án PPP không quá 50% tổng mức đầu tư và được quản lý, sử dụng theo 2 phương thức: Tách thành tiểu dự án trong dự án PPP; bố trí vào hạng mục cụ thể theo tỷ lệ và giá trị, tiến độ và điều kiện quy định tại hợp đồng.

Về lựa chọn nhà đầu tư, quy định về lựa chọn nhà đầu tư dự án PPP lần đầu được tích hợp tại một văn bản quy phạm pháp luật về PPP, bảo đảm tính thống nhất, chỉnh thể và tính liên tục của quy trình thực hiện một dự án PPP; đồng thời, thu hẹp trường hợp chỉ định nhà đầu tư so với quy định hiện hành tại Luật Đấu thầu năm 2013.

Về cơ chế chia sẻ phần tăng, giảm doanh thu, Luật quy định cơ chế chia sẻ được áp dụng cho tất cả các dự án PPP với tỷ lệ cố định 50%-50% cho hai bên và trên cơ sở kiểm soát định kì doanh thu hàng năm. Việc chia sẻ phần giảm doanh thu khi doanh thu thực tế chỉ đạt 75% doanh thu trong phương án tài chính chỉ được áp dụng khi đã thực hiện đầy đủ các biện pháp điều chỉnh mức giá, phí sản phẩm, dịch vụ công hoặc thời hạn hợp đồng và phải được Kiểm toán nhà nước thực hiện kiểm toán phần giảm doanh thu.

Về huy động vốn của doanh nghiệp dự án, bên cạnh kênh huy động vốn truyền thống là từ vốn tín dụng của các ngân hàng, Luật PPP cho phép doanh nghiệp dự án PPP được phát hành trái phiếu doanh nghiệp để huy động vốn thực hiện dự án PPP.

Về Kiểm toán Nhà nước đối với dự án PPP, Luật quy định cụ thể phạm vi, nội dung Kiểm toán nhà nước thực hiện kiểm toán đối với dự án PPP, bao gồm việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công trong dự án PPP.

Bài liên quan

TP.HCM tìm nhà đầu tư cho gần 300 dự án PPP với tổng số vốn 910.000 tỷ đồng

TP.HCM chuẩn bị quy trình cụ thể cho từng loại PPP

Từ 15/8/2020, dừng thực hiện dự án BT chưa được phê duyệt chủ trương đầu tư

Quốc hội thông qua Luật PPP: Bỏ quy định về hợp đồng BT