Động lực đột phá từ các tập đoàn kinh tế

Hơn 5 năm trở lại đây, thế giới liên tục chịu tác động bởi biến động lớn, từ sự gián đoạn chuỗi cung ứng do đại dịch COVID-19, đến những căng thẳng chính trị khu vực Trung Đông, Nga – Ukraine, hay chủ nghĩa bảo hộ thương mại nổi lên.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam trở thành điểm sáng với nền tảng kinh tế ổn định và khả năng chống chịu ngày càng rõ nét. Năm 2025, tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt hơn 8%, thuộc nhóm cao nhất khu vực. Cùng với đó, lần đầu tiên quy mô nền kinh tế vượt mốc 500 tỷ USD, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hành trình phát triển.

Những kết quả này cho thấy nội lực của Việt Nam đang dần được củng cố. Trên nền tảng đó, Việt Nam tiếp tục đặt mục tiêu tham vọng hơn cho giai đoạn tới: Duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 10% trong giai đoạn 2026 - 2030.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, rõ ràng động lực tăng trưởng không thể chỉ dựa vào các yếu tố bên ngoài vốn đang chịu nhiều ảnh hưởng bất định. Thay vào đó, việc củng cố và phát huy các nguồn lực nội tại của nền kinh tế đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Hai khu vực đóng vai trò then chốt là kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước, trong đó có vai trò nổi bật của các tập đoàn kinh tế quy mô lớn.

Với vai trò của 2 khu vực kinh tế này, Văn kiện Đại hội XIV đã nhấn mạnh “Phát triển kinh tế nhà nước hiệu quả, thật sự giữ vai trò chủ đạo trong việc bảo đảm ổn định vĩ mô, các cân đối lớn, định hướng chiến lược và dẫn dắt nền kinh tế; phát triển kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế”.

Trong đó, Nghị quyết số 68/NQ-TW về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 79/NQ-TW về phát triển kinh tế nhà nước được nhìn nhận là trụ cột vững chắc để nền kinh tế Việt Nam vươn tầm trong Kỷ nguyên mới.

Hai Nghị quyết bổ sung cho nhau, và cùng tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng. Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế, cùng sự đóng góp mạnh mẽ từ kinh tế tư nhân; tất cả hướng tới mục tiêu quốc gia có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và thu nhập cao vào năm 2045.

Hai trụ cột, một động lực tăng trưởng

Theo các chuyên gia, Nghị quyết 68 là một bước tiến mới về tư duy đối với kinh tế tư nhân, kể từ Đổi mới 1986. Đó là bước chuyển từ thúc đẩy, khẳng định vai trò quan trọng cho tới xác định rõ khu vực tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Thực tế, khu vực kinh tế tư nhân trong nhiều năm đã trở thành lực lượng quan trọng của nền kinh tế. Cụ thể, kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 50% GDP trong suốt giai đoạn 2016-2023 và đến năm 2025 đóng góp 51% GDP (trong đó doanh nghiệp tư nhân chiếm 28% GDP, hộ sản xuất chiếm 23% GDP), trên 30% thu ngân sách, sử dụng 82% lao động.

Đặc biệt, nhiều tập đoàn không những xây chắc “chỗ đứng” trong nước mà còn “đem chuông đi đánh xứ người”.

Tuy vậy, khu vực tư nhân vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản về thể chế và môi trường kinh doanh. Các vấn đề như thủ tục hành chính phức tạp, chi phí tuân thủ cao, khó tiếp cận nguồn lực đất đai, vốn và công nghệ vẫn là những trở ngại khiến nhiều doanh nghiệp chưa thể phát triển đúng tiềm năng.

Nghị quyết 68 được ban hành trong bối cảnh đó, với mục tiêu tạo ra một bước đột phá về thể chế cho khu vực kinh tế tư nhân. Nghị quyết cũng đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, trong đó có việc cắt giảm mạnh chi phí tuân thủ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực phát triển.

Một điểm đáng chú ý khác là định hướng phát triển các tập đoàn tư nhân lớn có khả năng cạnh tranh quốc tế. Theo mục tiêu đặt ra, đến năm 2030 Việt Nam sẽ có khoảng 2 triệu doanh nghiệp hoạt động, đồng thời hình thành một số doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn, đóng vai trò dẫn dắt trong các ngành kinh tế quan trọng.

Điều này phản ánh một sự thay đổi trong tư duy phát triển: Không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, mà còn khuyến khích sự hình thành của những “đầu tàu” tư nhân có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Một trong những hiệu ứng tích cực nhất từ Nghị quyết 68 đó là tạo điều kiện cho khối tư nhân tham gia các siêu dự án cao tốc, sân bay, đường sắt tốc độ cao, năng lượng…

Làn sóng tư nhân tham gia siêu dự án hạ tầng quốc gia

Giới đầu tư đã chứng kiến “làn sóng” các doanh nghiệp trong nước tham gia các siêu dự án lớn có tính chất quan trọng với quốc gia như: Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng tổng mức đầu tư khoảng 855.000 tỷ đồng với chủ đầu tư là Liên danh Đại Quang Minh, Văn Phú, Hòa Phát, THACO và T&T Group.

Sân bay Gia Bình (Bắc Ninh) tổng vốn hơn 196.000 tỷ đồng với đơn vị tham gia dự án là Công ty TNHH Cảng Hàng Không Masterise. Trong đó, Hạ tầng Gelex (công ty con của Tập đoàn Gelex) cũng tham gia góp 20% vốn tại công ty này.

Masterise Group cũng đề xuất tham gia loạt công trình hạ tầng lớn như dự án cao tốc Hồ Tràm – sân bay quốc tế Long Thành - tuyến huyết mạch phục vụ kết nối hạ tầng du lịch – hàng không trong khu vực, cầu Phú Mỹ 2, cầu Cần Giờ…

Ngoài ra, Tập đoàn Vingroup đề xuất tuyến metro từ trung tâm TP.HCM đi Cần Giờ (tổng vốn đầu tư dự kiến hơn 4 tỷ USD), nghiên cứu đầu tư tuyến đường vượt biển kết nối khu vực Cần Giờ – Vũng Tàu. Tháng 12/2025, Tập đoàn này đã khởi công khu đô thị thể thao Olympic 925.000 tỷ đồng.

Khác với Nghị quyết 68, Nghị quyết 79 lại ra đời với 3 mục tiêu lớn là (1) tái định vị vai trò của kinh tế nhà nước (2) tái cấu trúc lại hướng tới việc tập trung vào hiệu quả (3) tái định hình lại tư duy phát triển mang tính khởi tạo, kiến tạo của nguồn lực nhà nước.

Điều đó nghĩa là khu vực kinh tế nhà nước sẽ tập trung vào các ngành nghề có tính nền tảng, mang tính chất dẫn dắt, tạo ra một hệ sinh thái và môi trường thuận lợi. Một mặt vẫn đóng góp vào tăng trưởng chung, mặt khác giúp tạo ra các tài nguyên, kết hợp để thúc đẩy cho khối tư nhân thuận lợi hơn trong việc mở rộng, gia tăng năng suất và đặc biệt là làm ra các sản phẩm, dịch vụ có tính đổi mới sáng tạo cao hơn.

Trong đó, định hướng mới tập trung xây dựng những doanh nghiệp quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh quốc tế và đủ sức dẫn dắt các ngành kinh tế trọng yếu.

Điểm đáng chú ý là sự bổ trợ của Nghị quyết 68 và Nghị quyết 79. Nếu khu vực tư nhân mang lại sự năng động, sáng tạo và khả năng thích ứng nhanh với thị trường, thì khu vực kinh tế nhà nước lại đóng vai trò dẫn dắt, đầu tư vào những lĩnh vực có tính chiến lược và đòi hỏi nguồn lực lớn.

Sự kết hợp này tạo nên một mô hình phát triển cân bằng hơn. Các tập đoàn kinh tế nhà nước có thể đóng vai trò đầu tư hạ tầng, phát triển các ngành công nghiệp nền tảng hoặc các lĩnh vực chiến lược, trong khi các doanh nghiệp tư nhân tận dụng những nền tảng đó để mở rộng sản xuất, đổi mới sáng tạo và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nói cách khác, hai khu vực này không phải là đối thủ cạnh tranh, mà là những trụ cột bổ trợ cho nhau trong cấu trúc phát triển của nền kinh tế.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, sự ra đời của Nghị quyết 68 và Nghị quyết 79 cho thấy rõ định hướng phát triển của Việt Nam, đó là xây dựng một nền kinh tế dựa nhiều hơn vào nội lực.

Trong một thế giới ngày càng khó đoán định, chính những trụ cột kinh tế nội tại sẽ là nền tảng quan trọng giúp Việt Nam duy trì ổn định vĩ mô, nâng cao sức chống chịu trước các cú sốc bên ngoài và tiếp tục tiến bước trên con đường phát triển dài hạn.

Với những nền tảng chính sách đang được xây dựng, kỳ vọng về sự xuất hiện của các “đầu tàu kinh tế” mới – những tập đoàn Việt Nam có tầm vóc khu vực và quốc tế – đang trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Đây chính là nền tảng quan trọng để Việt Nam bước vào Kỷ nguyên mới với sự tăng trưởng mới, bền vững và mạnh mẽ hơn.

Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức Hội thảo '40 năm Đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế'

Nhằm tạo diễn đàn để các nhà hoạch định chính sách, các chuyên gia và cộng đồng doanh nhân cùng nhìn lại chặng đường 40 năm Đổi Mới, đánh giá vai trò dẫn dắt và khuyến nghị chính sách phát triển mạnh mẽ các tập đoàn kinh tế, ngày 13/4 tại Hà Nội, Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức Hội thảo "40 năm Đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế".

Hội thảo có sự tham dự của đại diện lãnh đạo các Bộ, Ban, Ngành Trung ương, hiệp hội, các chuyên gia kinh tế - tài chính - pháp luật, lãnh đạo các ngân hàng thương mại, tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp trong nước.

Sự kiện được tường thuật trên Tạp chí điện tử Nhadautu.vn và ấn phẩm tiếng Anh Theinvestor.vn.