Việt Nam hướng tới Top 30 nền kinh tế lớn nhất thế giới vào 2030

Sáng 24/4, Quốc hội thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030 với tỷ lệ 100% đại biểu tán thành, cho thấy sự thống nhất rất cao về tầm nhìn và mục tiêu phát triển trong giai đoạn tới.

Giai đoạn này được xác định là bước ngoặt để Việt Nam bứt phá, hướng tới mục tiêu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và thuộc nhóm 30 nền kinh tế lớn nhất thế giới vào năm 2030.

Tăng trưởng cao nhưng phải bền vững

Trọng tâm xuyên suốt của kế hoạch là duy trì tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, đi cùng với yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn.

Tuy nhiên, khác với các giai đoạn trước, mục tiêu tăng trưởng lần này không chỉ dừng ở "tốc độ", mà đặt nặng yếu tố "chất lượng". Nền kinh tế phải chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng suất lao động.

Thực tế cho thấy, giai đoạn trước vẫn tồn tại nhiều hạn chế như tăng trưởng phụ thuộc lớn vào vốn và khu vực FDI; năng suất lao động cải thiện chậm; đóng góp của TFP chưa đạt kỳ vọng; kinh tế số và năng lực nội sinh còn yếu.

Đây chính là những "nút thắt" buộc phải tháo gỡ nếu muốn đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số một cách thực chất.

Bối cảnh quốc tế được dự báo tiếp tục phức tạp, với các rủi ro về địa chính trị, năng lượng và chuỗi cung ứng. Những yếu tố này trực tiếp tạo sức ép lên lạm phát, tỷ giá và ổn định kinh tế vĩ mô.

Ngay trong quý I/2026, lạm phát bình quân đã tăng 3,51% so với cùng kỳ, tiệm cận ngưỡng mục tiêu khoảng 4,5%. Điều này cho thấy dư địa điều hành không còn quá rộng nếu muốn vừa kích thích tăng trưởng, vừa giữ ổn định vĩ mô.

Ở khu vực doanh nghiệp, bức tranh cũng đan xen giữa tín hiệu tích cực và khó khăn. Số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt hơn 96.000 trong quý I/2026, tăng mạnh so với cùng kỳ. Tuy nhiên, số doanh nghiệp rút lui vẫn lớn, chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ, phản ánh sức chống chịu còn hạn chế.

Một trong những điểm nhấn lớn của giai đoạn 2026-2030 là cải cách thể chế. Nghị quyết đặt yêu cầu tháo gỡ căn bản các rào cản pháp lý, chuyển mạnh từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực.

Mục tiêu cụ thể là đưa môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN và Top 30 thế giới vào năm 2028. Song song, cải cách thủ tục hành chính theo hướng số hóa toàn diện, giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp.

Khu vực FDI sẽ được "nâng cấp chất lượng"

Nền kinh tế sẽ được cơ cấu lại theo hướng cân bằng giữa các động lực. Trong đó, về đầu tư tập trung vào hạ tầng chiến lược, đặc biệt là giao thông, năng lượng và hạ tầng số; Tiêu dùng, phát triển thị trường trong nước thành trụ đỡ quan trọng; về xuất khẩu, chuyển sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, tiêu chuẩn xanh.

Khu vực kinh tế tư nhân tiếp tục được xác định là động lực quan trọng, với định hướng hình thành các doanh nghiệp lớn có khả năng cạnh tranh khu vực và toàn cầu.

Trong khi đó, khu vực FDI sẽ được "nâng cấp chất lượng", chuyển từ thu hút bằng ưu đãi sang lựa chọn dự án có công nghệ cao, có khả năng lan tỏa và liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Giai đoạn 2026-2030 sẽ chứng kiến sự tăng tốc mạnh mẽ về phát triển hạ tầng. Mục tiêu đến năm 2030 đưa vào khai thác hơn 5.000 km đường bộ cao tốc, cùng với các dự án lớn như đường sắt tốc độ cao, cảng biển trung chuyển quốc tế, sân bay quy mô lớn.

Đáng chú ý, hạ tầng số và dữ liệu được đặt ngang tầm với hạ tầng truyền thống. Các cơ sở dữ liệu quốc gia, trung tâm dữ liệu lớn và nền tảng số sẽ trở thành "xương sống" của nền kinh tế số.

Mô hình hợp tác công - tư (PPP) tiếp tục được mở rộng, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, với cơ chế chia sẻ rủi ro và tăng tỷ lệ vốn Nhà nước tham gia nhằm thu hút đầu tư tư nhân.

Trong khi đó, khoa học công nghệ và nguồn nhân lực là yếu tố mang tính quyết định đối với chất lượng tăng trưởng. Chính sách sẽ tập trung tháo gỡ rào cản trong nghiên cứu khoa học, chấp nhận rủi ro có kiểm soát, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ cao, công nghệ lõi.

Hệ thống giáo dục cũng được cải cách theo hướng hiện đại, đưa kỹ năng số và trí tuệ nhân tạo vào đào tạo từ sớm, gắn đào tạo với nhu cầu thị trường.

Cùng với tăng trưởng, các mục tiêu xã hội được đặt ra rõ ràng, hướng tới phát triển bao trùm và bền vững. Hệ thống an sinh xã hội đa tầng sẽ được hoàn thiện, bảo đảm mọi người dân được tiếp cận dịch vụ cơ bản. Song, Việt Nam đang đối mặt với thách thức già hóa dân số nhanh trong khi thu nhập chưa cao, đặt ra áp lực lớn đối với hệ thống y tế và bảo hiểm xã hội.

Ngoài ra, các vấn đề môi trường, biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng và tài nguyên tiếp tục là thách thức dài hạn, đòi hỏi cách tiếp cận phát triển xanh và bền vững.

Một số chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu giai đoạn 2026-2030

Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân: Từ 10%/năm trở lên

GDP bình quân đầu người đến năm 2030: Khoảng 8.500 USD/người/năm

Lạm phát kiểm soát khoảng 4-4,5%/năm (theo định hướng điều hành)

Giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều: 1-1,5 điểm %/năm

Tuổi thọ trung bình: Khoảng 75,5 tuổi

Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế: Toàn dân

Tỷ lệ che phủ rừng: Khoảng 42%