Quản trị dữ liệu: Lợi thế cạnh tranh mới của doanh nghiệp trong làn sóng M&A

Dữ liệu: Nền tảng để vận hành thông minh

Trong những năm gần đây, các doanh nghiệp đang tăng tốc trong cuộc đua xây dựng cơ sở dữ liệu bởi dữ liệu chính là “chìa khóa” để mở cửa các tiến bộ về khoa học công nghệ và tạo ra lợi thế cạnh tranh.

Ngân hàng là một trong những ngành đi đầu về công nghệ, đã dựa trên dữ liệu để ứng dụng định danh điện tử (eKYC), phân tích dữ liệu lớn, chấm điểm tín dụng, phát hiện gian lận, giúp rút ngắn thời gian xử lý giao dịch, giảm chi phí vận hành và nâng cao khả năng phục vụ khách hàng.

Không chỉ đối với ngân hàng, quản trị dữ liệu là yêu cầu bắt buộc đối với tất cả các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp trong giai đoạn tăng trưởng, mở rộng quy mô, đang có nhu cầu gọi vốn hoặc nằm trong ngành có hoạt động M&A sôi động. Quản trị dữ liệu phản ánh mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập quốc tế, nơi dữ liệu và khả năng vận hành trên dữ liệu đã trở thành tiêu chí đánh giá quan trọng của nhà đầu tư.

Trong nhiều thương vụ M&A, ngày càng nhiều nhà đầu tư yêu cầu thẩm định năng lực số của doanh nghiệp mục tiêu như rà soát hạ tầng CNTT, mức độ trưởng thành của hệ thống quản trị dữ liệu, chất lượng và khả năng truy xuất (lineage) dữ liệu, mức độ an toàn bảo mật và khả năng tích hợp hệ thống hậu sáp nhập. Theo nghiên cứu của EY, doanh nghiệp có nền tảng “dữ liệu tốt” thường được định giá cao hơn và rút ngắn thời gian thẩm định.

Quản trị dữ liệu: Bài toán khó cần giải quyết

Từ quá trình tư vấn, chúng tôi nhận thấy thách thức lớn nhất của doanh nghiệp trong quản trị dữ liệu là dữ liệu không đồng bộ, phân mảnh và nằm rải rác ở các phòng ban khác nhau, khiến việc tổng hợp và phân tích gặp rất nhiều khó khăn. Dữ liệu kém chất lượng, thiếu thống nhất thường do doanh nghiệp không có sự chuẩn hóa ngay từ đầu về cách thức thu thập, lưu trữ và định nghĩa dữ liệu. Điều này dẫn đến báo cáo kém chất lượng, sai lệch, không chính xác, làm mất niềm tin của ban lãnh đạo vào dữ liệu.

Một số thách thức khác có thể kể tới như doanh nghiệp không quản lý được vòng đời của dữ liệu (data lifecycle), khiến việc truy vết nguồn gốc dữ liệu trở nên thiếu nhất quán, tốn thời gian và dễ sai lệch. Doanh nghiệp không xác định được người chịu trách nhiệm cho từng loại dữ liệu (lack of data ownership), dẫn đến việc khi có sự cố xảy ra như dữ liệu thiếu chính xác, mất dữ liệu hoặc quyền truy cập dữ liệu bị lỗi thì các bên đổ lỗi lẫn nhau, không biết ai phải xử lý trước và ai có thẩm quyền chỉnh sửa.

Khi dữ liệu được cập nhật chậm, mọi quyết định đưa ra đều trở nên thiếu chính xác vì bối cảnh kinh doanh đã thay đổi, đặc biệt trong các ngành mang tính mùa vụ như bán lẻ, thời trang hay nông nghiệp.

Những năm gần đây, nhiều văn bản pháp lý nhằm siết chặt việc quản lý dữ liệu đã được ban hành trong nước và thế giới. Do đó, quản lý rủi ro an ninh liên quan tới dữ liệu cũng đang là một thách thức lớn với doanh nghiệp, đặc biệt là bảo vệ các dữ liệu nhạy cảm như thông tin cá nhân, tài chính hoặc bí mật kinh doanh.

Sáu trụ cột quản trị dữ liệu

Theo mô hình chuẩn quốc tế, một hệ thống quản trị dữ liệu hiệu quả được cấu thành bởi sáu trụ cột nhằm bảo đảm dữ liệu luôn sẵn sàng, chính xác, an toàn và sinh lợi. Dưới đây là diễn giải chi tiết từng trụ cột – dưới góc nhìn đầu tư và quản trị doanh nghiệp.

1. Xây dựng chuẩn mực cho chất lượng dữ liệu: Chất lượng dữ liệu là nền tảng của mọi phân tích và quyết định kinh doanh. Một hệ thống quản trị dữ liệu không thể gọi là hiệu quả nếu dữ liệu bị sai lệch, thiếu nhất quán hoặc khó kiểm chứng.

2. Gia cố an toàn dữ liệu trong môi trường rủi ro số: Sự cố bảo mật có thể gây thiệt hại nhiều triệu USD, kéo theo giảm giá cổ phiếu, phạt vi phạm và mất niềm tin thị trường. Do đó, bảo vệ an toàn dữ liệu là “lá chắn” để bảo vệ tài sản dữ liệu – tài sản giá trị nhất trong nhiều doanh nghiệp hiện nay.

3. Tạo “bản đồ dữ liệu” cho toàn tổ chức: Nếu dữ liệu là tài sản thì bản đồ dữ liệu chính là hồ sơ quản lý tài sản. Doanh nghiệp càng lớn, dữ liệu càng phân tán và phức tạp. Bản đồ dữ liệu giúp trả lời: Dữ liệu đến từ đâu? Ai sở hữu? Được định nghĩa thế nào? Đã qua xử lý gì?

4. Khung chính sách để quản trị dữ liệu có trách nhiệm: Một bộ chính sách rõ ràng giúp dữ liệu được dùng đúng mục đích, đúng chuẩn và hỗ trợ doanh nghiệp trong các kỳ kiểm toán, M&A hoặc đánh giá rủi ro.

5. Truy cập dữ liệu – Đảm bảo “đúng người, đúng dữ liệu, đúng thời điểm”: Truy cập dữ liệu hiệu quả là yếu tố phân biệt tổ chức linh hoạt với tổ chức chậm thay đổi. Nếu nhân sự không thể tiếp cận dữ liệu họ cần, mọi nỗ lực số hóa đều trở nên vô nghĩa.

6. Quản lý trọn vòng đời dữ liệu: Mỗi dữ liệu đều có chu kỳ: được tạo ra, lưu trữ, sử dụng, giảm giá trị và cuối cùng phải xóa hoặc lưu trữ dài hạn. Điều này giúp doanh nghiệp giảm chi phí lưu trữ, tối ưu hạ tầng và tránh rủi ro pháp lý đối với dữ liệu hết hạn.

Ghi chú dành cho độc giả: Quan điểm trong bài thuộc về tác giả và không nhất thiết phản ánh quan điểm của EY toàn cầu hoặc các công ty thành viên.

(*) Hoàng Hải, Phó Tổng Giám đốc, Tư vấn, Dịch vụ Tài chính Ngân hàng, Công ty Cổ phần Tư vấn EY Việt Nam.