Nhà đầu tư nước ngoài muốn tham gia TTCK Việt Nam ngay từ giai đoạn IPO

Ngày 23/9, Ủy ban Chứng khoán nhà nước (UBCKNN) tổ chức Hội thảo khởi động Dự án Hợp tác Kỹ thuật của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) “Nâng cao năng lực về thúc đẩy hiệu quả TTCK Việt Nam”.

Đây là dự án tiếp nối của dự án “Nâng cao năng lực về cải thiện tính công bằng và minh bạch của thị trường cổ phiếu Việt Nam" được JICA thực hiện từ năm 2019 đến năm 2023.

Bước vào giai đoạn mới, trong bối cảnh thực hiện "Chiến lược phát triển TTCK Việt Nam đến năm 2030", Chính phủ Nhật Bản tiếp tục hỗ trợ các nỗ lực của Chính phủ Việt Nam nhằm nâng cao hơn nữa năng lực của các cơ quan có liên quan và nâng hạng TTCK, thúc đẩy sự phát triển mang tính bền vững cả về mặt kinh tế và xã hội của nền kinh tế. Dự án mới này cũng thúc đẩy TTCK Việt Nam hội nhập sâu rộng vào thị trường ASEAN và quốc tế.

Xung quanh việc nâng hạng TTCK Việt Nam và sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài, ông Kojima Kazunobu, Cố vấn trưởng JICA đã có cuộc trả lời phòng vấn báo chí.

Thưa ông, kỳ vọng lớn nhất của dự án trước đây và dự án mới hiện nay giữa UBCKNN và JICA là gì? Và xa hơn là đến năm 2030 như mục tiêu Chiến lược phát triển TTCK Việt Nam đã đặt ra?

Ông Kojima Kazunobu: Thành quả lớn nhất trong mục tiêu của hai dự án giữa UBCKNN và JICA (dự án trước từ 2019 đến 2023 và dự án mới hiện nay) là góp phần đưa TTCK Việt Nam nâng hạng thành "thị trường mới nổi" và hội nhập với thị trường vốn quốc tế.

Hướng tới năm 2030, tôi nghĩ thành tựu to lớn tiếp theo sẽ là thúc đẩy thành công các mục tiêu "tăng cường thị trường sơ cấp theo các chuẩn mực về thị trường vốn cổ phần quốc tế" và "sử dụng các tổ chức tự quản hiệu quả" như nội dung khuyến nghị trong dự án trước…

Ông đánh giá những khó khăn cũng như kết quả cụ thể mà dự án đã triển khai từ năm 2019- 2023?

Ông Kojima Kazunobu: Dự án này ước triển khai từ tháng 4/2019 đến tháng 3/2023. Thách thức lớn nhất là không thực hiện được các hoạt động trực tiếp trong thời gian từ đầu năm 2020 đến tháng 8/2022 do ảnh hưởng của Covid-19. Vì vậy, các hoạt động trong hầu hết giai đoạn dự án đều diễn ra trực tuyến và tôi tin rằng về mặt hỗ trợ thực hành, ví dụ như cải thiện quy trình kinh doanh, dự án vẫn chưa đạt được kết quả theo kỳ vọng.

Tuy nhiên, ở góc nhìn khác, chúng tôi đã tập trung nguồn lực vào các hoạt động trực tuyến và thực hiện nhiều hoạt động đa dạng, trong đó có cố vấn dự thảo các Nghị định và Thông tư liên quan đến Luật Chứng khoán năm 2019, đối thoại chính sách với các quan chức cấp cao của Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản để xây dựng "Chiến lược phát triển TTCK năm 2030", các hội thảo trực tuyến cho các công ty niêm yết với gần 600 công ty tham dự, cùng nhiều buổi giảng dạy với sự tham gia tích cực của các cán bộ đang công tác tại Cơ quan Dịch vụ Tài chính, SESC, JPX và JSDA.

Tôi tin rằng những hoạt động đa dạng trên đã có kết quả rất tốt trong việc cung cấp kiến thức về các thị trường vốn cổ phần tại Nhật Bản và trên thế giới cho Việt Nam…

Nhà đầu tư Nhật Bản quan tâm đến TTCK Việt Nam như thế nào? Theo ông, TTCK Việt Nam cần có những cải thiện gì để thu hút thêm vốn nước ngoài?

Ông Kojima Kazunobu: Các nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có nhà đầu tư Nhật Bản, có khả năng đang dành rất nhiều sự quan tâm cho TTCK Việt Nam. Nếu các công ty lớn và các công ty mới nổi có sức hút đầu tư tiến hành huy động vốn qua IPO và niêm yết, một lượng lớn vốn nước ngoài sẽ chảy vào. Nhưng trong những năm gần đây, lượng công ty thực hiện IPO và niêm yết mới trên TTCK Việt Nam vẫn rất hạn chế.

Ngoài ra, cơ hội tốt nhất để nhà đầu tư nước ngoài đầu tư chứng khoán tại Việt Nam là tham gia IPO, nhưng quy trình IPO qua đấu giá hiện nay khiến họ khó tham gia. Về vấn đề này, hy vọng một phương thức IPO mới, tương thích với các chuẩn mực quốc tế như bảo lãnh phát hành/dựng sổ sẽ sớm được thiết lập…

Ông dự đoán khi nào TTCK Việt Nam sẽ được nâng hạng và sự kiện này sẽ có tác động như thế nào?

Ông Kojima Kazunobu: Về vấn đề này, tôi biết rằng các cấp quản lý của Việt Nam đang tích cực thực hiện các biện pháp như bãi bỏ quy định nhà đầu tư nước ngoài phải có đủ tiền khi đặt lệnh nhằm hướng đến mục tiêu nâng hạng vào năm 2025. Đồng thời, Việt Nam đang tham gia đối thoại với MSCI và FTSE cũng như vận động tại Singapore và Nhật Bản.

Tôi hy vọng rằng các cấp quản lý của Việt Nam sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp giải quyết những vấn đề đã đặt ra thông qua đối thoại với MSCI và FTSE và hiện thực hóa mục tiêu nâng hạng của chính phủ vào năm 2025.

Vậy với dự án vừa triển khai, ông kỳ vọng gì vào dự án này về mặt lợi ích cho các nhà đầu tư nước ngoài, bao gồm cả Nhật Bản?

Ông Kojima Kazunobu: Dự án này có ba chủ đề chính:“Tăng cường giám sát thị trường”, “Cải thiện và phát triển chất lượng các định chế trung gian thị trường” và “Cải thiện hoạt động chào bán ra công chúng và niêm yết theo chuẩn mực quốc tế”.

Về vấn đề thứ ba, "Cải thiện hoạt động chào bán ra công chúng và niêm yết theo chuẩn mực quốc tế", dự kiến đây sẽ là tiền đề cho những thay đổi lớn trong tương lai theo hướng có lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài.

Điều này phụ thuộc vào tiến triển trong các cuộc thảo luận về chuyển dịch các đợt IPO hiện tại của Việt Nam, vốn được thực hiện thông qua đấu giá, sang phương thức bảo lãnh phát hành và dựng sổ, trong đó IPO được triển khai đồng thời với thủ tục phê duyệt niêm yết.

Nếu làm được điều này, các nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có cả nhà đầu tư Nhật Bản, sẽ có thể đầu tư vào các cổ phiếu hấp dẫn, mới niêm yết ngay từ giai đoạn IPO, dự kiến sẽ làm tăng đáng kể cơ hội đầu tư của họ vào cổ phiếu Việt Nam.

Xin cảm ơn ông!

Đến cuối tháng 8/2024, vốn hóa TTCK Việt Nam đạt hơn 7 triệu tỷ đồng (280 tỷ USD), tăng 19% so với cuối năm 2023 và tương đương 69% GDP ước tính năm 2023. Theo đó, giá trị giao dịch bình quân đạt gần 1 tỷ USD, tăng 31% so với bình quân năm trước. Thị trường hiện có 728 cổ phiếu niêm yết và 878 cổ phiếu trên UpCoM với tổng giá trị niêm yết đạt 2.246 nghìn tỷ đồng, tăng 5,5% so với cuối năm ngoái. Hiện các nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ khoảng 50 tỷ USD giá trị cổ phiếu, tương đương hơn 17% vốn hóa thị trường.