Nâng 'chất' người hành nghề chứng khoán

Triển khai Quyết định số 1726 ngày 29/12/2023 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, Quyết định số 1765 ngày 14/5/2025 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về việc phê duyệt chương trình xây dựng Thông tư năm 2025, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) thực hiện xây dựng dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 197 ngày 3/12/2015 của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định về hành nghề chứng khoán.

Ban soạn thảo cho biết, sau gần 10 năm triển khai áp dụng quy định tại Thông tư số 197, các quy định về thi sát hạch, cấp chứng chỉ hành nghề cũng như nguyên tắc quản lý người hành nghề đã có ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển của thị trường chứng khoán. Đối với cơ quan quản lý, Thông tư đã tạo cơ chế quản lý, tăng cường tính công khai, minh bạch trong công tác tổ chức thi sát hạch; góp phần cung ứng được nguồn nhân lực chất lượng cao, có trình độ chuyên môn sâu về chuyên ngành chứng khoán; góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành.

Đối với hoạt động của tổ chức kinh doanh chứng khoán, giúp các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ cũng như các định chế tài chính khác có thêm kênh lựa chọn nguồn nhân lực phục vụ cho hoạt động kinh doanh của mình.

Cuối cùng, đối với các cá nhân, việc vượt qua kỳ thi sát hạch, được cấp chứng chỉ hành nghề có thể giúp các cá nhân nâng cao kiến thức, tăng cơ hội việc làm.

Tuy nhiên, ban soạn thảo cũng nhìn nhận hiện nay phát sinh nhiều trường hợp đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề có các chứng chỉ quốc tế (chứng chỉ CIIA, ACCA, CPA, CFA) hay hành nghề hợp pháp ở nước ngoài. Đây là những chứng chỉ uy tín và được công nhận rộng rãi trên toàn thế giới hoặc là người đã được hành nghề chứng khoán hợp pháp tại nước ngoài. Trong bối cảnh thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao làm việc tại các tổ chức trên thị trường chứng khoán, cần thiết phải quy định các chứng chỉ tương đương chứng chỉ chuyên môn chứng khoán để tạo thuận lợi cho người hành nghề khi tham gia thị trường chứng khoán Việt Nam.

Đáng chú ý, với số lượng người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán ngày càng lớn đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức quản lý chứng chỉ hành nghề chứng khoán từ bản giấy sang bản điện tử. Việc chuyển đổi này giúp cho việc khai thác dữ liệu và cung cấp thông tin nhanh chóng, hiệu quả, thuận lợi và tiết kiệm thời gian, đảm bảo tính ổn định và sẵn sàng cho các dịch vụ số. Việc số hóa chứng chỉ hành nghề chứng khoán giúp thúc đẩy giải quyết thủ tục hành chính, tạo ra hệ sinh thái dịch vụ công thống nhất, thuận tiện và hiệu quả cho người dân và doanh nghiệp.

Những điểm mới trong dự thảo Thông tư sửa đổi

Theo đó, tại Thông tư sửa đổi, cơ quan soạn thảo cho biết Dự thảo sẽ bổ sung quy định tại khoản 1 Điều 4 về việc các chứng chỉ quốc tế CIIA, CFA bậc II trở lên sẽ được quy đổi tương đương với Chứng chỉ Quản lý quỹ và tài sản, Chứng chỉ chứng khoán phái sinh và thị trường chứng khoán phái sinh để tạo thuận lợi cho người học khi Chương trình đào tạo CIIA và CFA bậc II cơ bản đã bao gồm các nội dung đào tạo của 2 chứng chỉ nêu trên.

Đặc biệt, dự thảo Thông tư sẽ triển khai chứng chỉ hành nghề chứng khoán điện tử.
Theo dự thảo, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ bắt đầu cấp chứng chỉ điện tử khi hệ thống công nghệ thông tin quản lý người hành nghề đi vào vận hành. Từ thời điểm này, chứng chỉ bản giấy sẽ không còn được cấp.

Người hành nghề có một năm để chuyển đổi chứng chỉ giấy sang chứng chỉ điện tử; quá thời hạn này, chứng chỉ giấy không còn giá trị, và sau ba năm nếu chưa chuyển đổi sẽ bị thu hồi theo quy định của Luật Chứng khoán. Hệ thống quản lý điện tử sẽ là căn cứ pháp lý để ghi nhận, giám sát trạng thái hành nghề của từng cá nhân.

Dự thảo cũng nhấn mạnh cá nhân, tổ chức có thể tra cứu thông tin chứng chỉ hành nghề điện tử của người hành nghề với mục tiêu tránh các trường hợp người không đủ điều kiện hành nghề, không đảm bảo kiến thức chuyên môn trong lĩnh vực chứng khoán lại đưa ra các tư vấn, khuyến nghị có thể gây ảnh hưởng tới quyền lợi của cá nhân, tổ chức.

Ngoài ra, dự thảo cũng bổ sung quy định chi tiết về tập huấn cập nhật kiến thức. Luật Chứng khoán đã quy định nghĩa vụ tham gia tập huấn hằng năm của người hành nghề, song Thông tư 197 chưa có hướng dẫn cụ thể. Dự thảo Thông tư mới xác định rõ người hành nghề chứng khoán phải tham gia tập huấn theo năm, với thời gian tính từ ngày 1/1 đến 31/12. Người được cấp chứng chỉ trong năm đầu tiên không bắt buộc tham gia tập huấn, nhằm tạo điều kiện phù hợp cho quá trình hội nhập ban đầu.

Hằng năm, trước ngày 31/12, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ ban hành khung chương trình tập huấn, trên cơ sở đó các cơ sở đào tạo xây dựng tài liệu tập huấn bằng văn bản hoặc dữ liệu điện tử. Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán là đơn vị chủ trì triển khai, phối hợp với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán. Thời lượng tối thiểu là 8 giờ mỗi năm, phù hợp với thông lệ quốc tế và yêu cầu cập nhật kiến thức thường xuyên trong lĩnh vực tài chính, chứng khoán. Để đảm bảo tính tuân thủ, danh sách người hành nghề không hoàn thành nghĩa vụ tập huấn sẽ được công khai trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.