Lần đầu tiên tất cả loại hình doanh nghiệp về "chung một nhà"

18 "cánh chim đầu đàn" về "ngôi nhà chung"

Cách hơn 7 năm, ngày 3/2/2018, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 09/NQ-CP về thành lập Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp (CMSC).

Theo Nghị quyết này, CMSC là cơ quan thuộc Chính phủ, thực hiện chức năng đại diện chủ sở hữu đối với doanh nghiệp (DN) do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và phần vốn nhà nước đầu tư tại công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên theo quy định của pháp luật.

Nói về mô hình CMSC, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khi đó nhấn mạnh, việc thành lập CMSC là để tách bạch giữa quản lý Nhà nước và quản lý vốn, với mục tiêu đặt ra là đẩy mạnh cổ phần hóa dựa trên nguyên tắc công khai, minh bạch, lên sàn chứng khoán, đặc biệt chú trọng việc phòng chống lợi ích nhóm, tham nhũng trong tất cả các hoạt động, các khâu của cổ phần hóa. Ngoài ra, hoạt động của CMSC cần hạn chế tối đa những tiêu cực trong DN nhà nước, giảm chi phí bất hợp lý, xảy ra do các tình trạng "sân sau", "cha chung không ai khóc".

Bởi vị thế và những đặc quyền khi nắm trong tay các tập đoàn, tổng công ty lớn nên CMSC còn được gọi với cái tên: "Siêu Ủy ban".

"Bộ Tài chính sau khi sắp xếp, sáp nhập sẽ có vai trò, sứ mệnh hết sức lớn lao. Bộ Tài chính giống như xương sống của nền kinh tế. Nền kinh tế có bứt phá, phát triển được hay không thì nhiệm vụ của Bộ Tài chính hết sức quan trọng, là nòng cốt của nòng cốt thúc đẩy cho sự phát triển".

Thông tin tại hội nghị tổng kết năm 2024 cho biết, sau 7 năm hoạt động, đến nay, tổng vốn chủ sở hữu 19 tập đoàn, tổng công ty Nhà nước do CMSC quản lý đạt 1,18 triệu tỷ đồng (tăng 11% so với năm 2018); tổng tài sản đạt 2,54 triệu tỷ đồng (tăng 5%); tổng doanh thu hợp nhất đạt 1,85 triệu tỷ đồng (tăng 44%). Tổng nộp ngân sách nhà nước giai đoạn 2018-2023 đạt 1,28 triệu tỷ đồng, chiếm bình quân 10-12% tổng thu hàng năm của cả nước.

Theo đánh giá của các chuyên gia, kết quả này khá khiêm tốn so với tiềm lực và vị thế dẫn đầu của các tập đoàn, tổng công ty. Đâu đó trong quá trình hoạt động, nhiều tập đoàn, tổng công ty ngỏ ý muốn "xin" ra khỏi CMSC do cùng một vấn đề phải xin ý kiến của CMSC và Bộ quản lý ngành…

Phát biểu tại hội nghị tổng kết này, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc đã thẳng thắn khi cho rằng, CMSC cũng gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình hoạt động.

Phó Thủ tướng chỉ ra rằng, mô hình quản lý của CMSC không được quy định trong luật mà hoạt động dựa trên Nghị định, khiến cơ cấu bộ máy nhiều tầng lớp, không có sự phối hợp đồng bộ với các bộ ngành dẫn đến bất cập trong quản lý...

"Do đó, việc CMSC thực hiện sáp nhập và chia tách để bộ máy tinh gọn hơn theo yêu cầu của Nghị quyết 18-NQ/TW sẽ giúp doanh nghiệp thực sự lớn mạnh, tạo sự đột phá", ông Phớc nói.

Tại lễ chuyển giao quyền, trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn Nhà nước từ CMSC về Bộ Tài chính ngày 28/2, Chủ tịch CMSC Nguyễn Hoàng Anh nhấn mạnh, việc chuyển giao quyền các đơn vị này từ CMSC về Bộ Tài chính là cột mốc không chỉ đánh dấu bước chuyển mình mới trong công tác quản lý và phát triển của 18 tập đoàn, tổng công ty, mà còn thể hiện sự quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc tăng cường hơn nữa hiệu quả quản lý và phát huy tối đa tiềm năng của doanh nghiệp nhà nước trong bối cảnh mới…

Còn Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã ví 18 tập đoàn, tổng công ty này như những "cánh chim đầu đàn" của nền kinh tế bởi đây là các doanh nghiệp có hoạt động sản xuất kinh doanh ổn định, hiệu quả, có đóng góp rất lớn cho ngân sách nhà nước, góp phần đảm bảo các cân đối lớn cho nền kinh tế và an sinh xã hội.

Chung một đầu mối quản lý

Theo Nghị định 29/2025/NĐ-CP ngày 24/2/2025 quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài chính, Bộ Tài chính sau khi hợp nhất sẽ bao gồm 35 đầu mối.

Liên quan trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp có: Cục Phát triển doanh nghiệp Nhà nước; Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể; Cục Đầu tư nước ngoài.

Trước đó, việc quản lý doanh nghiệp nằm rải rác ở các bộ, ngành khác nhau.

Phát biểu tại sự kiện chuyển giao 18 tập đoàn, tổng công ty về Bộ Tài chính, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc đã đề cập đến "ngôi nhà chung" - Bộ Tài chính. "Ngôi nhà chung" này không chỉ có các "cánh chim đầu đàn" mà còn có doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp tư nhân, hợp tác xã…

Phó Thủ tướng kỳ vọng, sau khi về "ngôi nhà chung" các tập đoàn, tổng công ty sẽ tiếp tục hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đặt ra.

"Chính phủ cũng sẽ nỗ lực, trước tiên là hoàn thiện thể chế, tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển, đóng góp tài năng, trí tuệ, sức lực cho sự nghiệp chung…", Phó Thủ tướng cam kết.

Việc chuyển giao 18/19 tập đoàn, tổng công ty từ CMSC về Bộ Tài chính và tổ chức sắp xếp lại các Bộ ngành theo tinh thần Nghị quyết 18-NQ/TW của Bộ Chính trị được xem là một cuộc cách mạng trong tổ chức bộ máy nhà nước. Với việc quy về một dầu mối quản lý, các doanh nghiệp được cạnh tranh bình đẳng, phát huy thế mạnh của từng loại hình doanh nghiệp, từ đó bứt phá tăng trưởng, đóng góp thiết thực, hiệu quả cho sự phát triển của đất nước.

Trong số 19 tập đoàn, tổng công ty thuộc CMSC, ngoài Tổng công ty Viễn thông MobiFone chuyển giao về về Bộ Công an, 18 tập đoàn, tổng công ty chuyển giao về Bộ Tài chính gồm: PetroVietNam; EVN; TKV; Vinahem; VNPT; Petrolimex;

Tập đoàn công nghiệp Cao su Việt Nam; Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước; Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam; Tổng công ty Hàng Không Việt Nam; Tổng công ty Hàng Hải Việt Nam; Tổng công ty Đường sắt Việt Nam; Tổng công ty Đầu tư và Phát triển đường cao tốc Việt Nam; Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam; Tổng công ty Lương thực miền Bắc; Tổng công ty Lương thực Miền Nam; Tổng công ty Lâm nghiệp Việt Nam; Tổng công ty Cà phê Việt Nam.