[Gặp gỡ thứ Tư] 'FDI định hình thị trường lao động Việt Nam 2026'

Sau Tết Nguyên đán luôn là giai đoạn sôi động nhất của thị trường lao động khi cả doanh nghiệp lẫn người lao động đều tích cực tìm kiếm cơ hội mới. Tuy nhiên, bên cạnh áp lực tuyển dụng sau Tết, nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực kỹ thuật cao, chi phí lao động tăng và yêu cầu kỹ năng ngày càng khắt khe.

Trong cuộc phỏng vấn với Tạp chí Nhà đầu tư/nhadautu.vn, bà Ngô Thị Ngọc Lan, Giám đốc Navigos Search miền Bắc đã chia sẻ những xu hướng đáng chú ý của thị trường lao động Việt Nam trong năm 2026. Navigos Search là đơn vị cung cấp dịch vụ tuyển dụng thuộc Navigos Group - Tập đoàn nhân sự hàng đầu tại Việt Nam.

Doanh nghiệp và xu hướng tuyển dụng nhân sự tay nghề cao

Các doanh nghiệp đang gặp khó khăn thế nào trong tuyển dụng lao động sau Tết?

Bà Ngô Thị Ngọc Lan: Thông thường, thời điểm sau Tết là giai đoạn các doanh nghiệp trở nên rất nhộn nhịp trong hoạt động tuyển dụng. Một phần là do nhiều doanh nghiệp triển khai kế hoạch tuyển dụng đã được xây dựng từ cuối năm trước. Đồng thời, đây cũng là thời điểm cần bổ sung nhân lực bị thiếu hụt khi nhiều người lao động lựa chọn nghỉ việc sau khi nhận thưởng Tết.

Vì vậy, nhu cầu tuyển dụng tăng cao khiến mức độ cạnh tranh trong việc thu hút ứng viên cũng trở thành khó khăn đầu tiên đối với doanh nghiệp.

Thứ hai, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tìm kiếm ứng viên đáp ứng đầy đủ yêu cầu về kinh nghiệm và năng lực, đặc biệt ở những ngành nghề đang thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thứ ba là vấn đề chi phí tiền lương. Khi quyết định thay đổi công việc, phần lớn ứng viên thường kỳ vọng mức lương cao hơn so với công việc hiện tại. Điều này khiến các doanh nghiệp buộc phải mở rộng quỹ lương để tuyển mới hoặc thay thế nhân sự.

Các doanh nghiệp ngày càng chú trọng tuyển dụng nhân sự có tay nghề kỹ thuật cao, thay vì chỉ tập trung vào lao động phổ thông như trước đây.

Có xuất hiện tình trạng khát lao động kỹ thuật cao ở các ngành công nghệ cao không và tỷ lệ thiếu hụt này cao hơn lao động phổ thông nhiều không?

Bà Ngô Thị Ngọc Lan: Hiện nay, các doanh nghiệp ngày càng có xu hướng tuyển dụng lao động kỹ thuật cao, đặc biệt trong các ngành công nghệ. Ví dụ, một khách hàng của chúng tôi là doanh nghiệp Mỹ đang có kế hoạch tăng trưởng gấp đôi, thậm chí gấp ba quy mô. Phần lớn nhu cầu tuyển dụng của họ là công nhân kỹ thuật, thay vì lao động phổ thông.

Việc thu hút ứng viên đúng chuyên ngành cũng rất khó khăn do tại Việt Nam gần như chưa có chương trình đào tạo phù hợp với lĩnh vực này. Trong trường hợp đó, doanh nghiệp nước ngoài buộc phải thay đổi chiến lược tuyển dụng, tuyển những ứng viên có một số kỹ năng nền tảng rồi đưa vào chương trình đào tạo nội bộ, thậm chí cử ra nước ngoài đào tạo.

Điều này cho thấy các doanh nghiệp ngày càng chú trọng tuyển dụng nhân sự có tay nghề kỹ thuật cao, thay vì chỉ tập trung vào lao động phổ thông như trước đây.

Có ý kiến cho rằng doanh nghiệp đang ưu tiên tuyển dụng lao động tự động hóa thay vì lao động thủ công. Bà đánh giá quan điểm này thế nào?

Bà Ngô Thị Ngọc Lan: Theo tôi, việc doanh nghiệp ưu tiên tuyển dụng loại hình lao động nào phụ thuộc vào hai yếu tố chính.

Thứ nhất là định hướng vĩ mô và chính sách của Chính phủ, bao gồm yêu cầu đối với các doanh nghiệp đầu tư vào Việt Nam về việc đưa hàm lượng công nghệ cao vào sản xuất, thay vì các ngành thâm dụng lao động.

Thứ hai là chiến lược chuyển đổi của chính doanh nghiệp. Trong những năm gần đây, Việt Nam ưu tiên thu hút các dòng vốn đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao và hạn chế các ngành thâm dụng lao động, đặc biệt những ngành có nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường. Vì vậy, các doanh nghiệp khi đầu tư vào Việt Nam cũng có xu hướng tìm kiếm nguồn nhân lực có trình độ kỹ thuật và khả năng vận hành máy móc.

Tuy nhiên, một số doanh nghiệp đã hoạt động lâu năm trong các lĩnh vực thâm dụng lao động vẫn tiếp tục duy trì nhu cầu tuyển dụng lao động phổ thông. Dù vậy, không thể phủ nhận rằng ngày càng nhiều doanh nghiệp đang đẩy mạnh tự động hóa trong sản xuất để giảm chi phí lao động và nâng cao năng suất.

Vì vậy, trong thời gian gần đây, nhu cầu tuyển dụng các vị trí kỹ sư liên quan đến tự động hóa đang gia tăng đáng kể.

Bà nghĩ sao về quan điểm cho rằng người lao động ngày càng ưu tiên sự ổn định hơn là lương sau đại dịch?

Bà Ngô Thị Ngọc Lan: Trong một khảo sát mà Navigos thực hiện với nhiều ứng viên vào cuối năm 2025 và công bố đầu năm 2026 về xu hướng chuyển việc, kết quả cho thấy 42% ứng viên đang tích cực tìm kiếm công việc mới. Ngoài ra, 28,6% cho biết họ không chủ động tìm việc nhưng sẵn sàng ứng tuyển nếu có cơ hội phù hợp.

Chỉ một tỷ lệ nhỏ cho biết họ không có ý định thay đổi công việc trong vòng một năm tới hoặc đang hài lòng với công việc hiện tại.

Như vậy, hơn 70% số lao động được khảo sát cho biết họ có mong muốn thay đổi công việc. Khi đưa ra quyết định này, yếu tố quan trọng nhất vẫn là mức lương.

Tuy nhiên, một điểm đáng chú ý là trong top 4 yếu tố mà người lao động cân nhắc khi lựa chọn công việc mới có yếu tố sự ổn định và đảm bảo công việc. Điều này cho thấy người lao động ngày càng quan tâm đến mức độ an toàn và tính bền vững của doanh nghiệp. Nếu một doanh nghiệp không có triển vọng phát triển lâu dài, họ sẽ ít có xu hướng lựa chọn.

Tâm lý chờ thưởng Tết rồi nghỉ việc có còn phổ biến không theo quan sát của bà?

Bà Ngô Thị Ngọc Lan: Hằng năm, sau Tết thị trường lao động luôn trở nên nhộn nhịp và năm nay cũng không ngoại lệ. Theo quan sát của chúng tôi, chỉ vài ngày sau Tết, số lượng ứng viên tìm kiếm cơ hội mới cũng như chủ động ứng tuyển tăng đáng kể so với giai đoạn trước Tết.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, việc thay đổi công việc không còn chỉ tập trung vào thời điểm sau Tết. Người lao động có thể đưa ra quyết định chuyển việc vào nhiều thời điểm khác nhau trong năm.

Dù vậy, sau Tết vẫn luôn là giai đoạn sôi động nhất, bởi đây cũng là thời điểm nhiều doanh nghiệp triển khai kế hoạch tuyển dụng để thực hiện mục tiêu kinh doanh cho năm mới.

FDI ảnh hưởng lớn tới thị trường lao động Việt Nam trong năm 2026

Theo bà, ngành nào có triển vọng tuyển dụng tốt nhất trong năm 2026?

Bà Ngô Thị Ngọc Lan: Theo khảo sát mới nhất của Navigos về nhu cầu lao động theo ngành nghề, các vị trí liên quan đến kinh doanh và bán hàng đứng đầu về nhu cầu tuyển dụng. Điều này khá dễ hiểu vì bất kỳ doanh nghiệp nào cũng cần đưa sản phẩm và dịch vụ ra thị trường để thúc đẩy tăng trưởng.

Nhóm thứ hai có nhu cầu tuyển dụng cao là sản xuất và bán dẫn, phản ánh xu hướng dòng vốn FDI vào Việt Nam. Nếu tốc độ tăng trưởng vốn đầu tư vẫn duy trì như dự báo, khoảng 50-60% dòng vốn sẽ tiếp tục tập trung vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo.

Bên cạnh đó, các vị trí liên quan đến IT và dữ liệu (data) vẫn có nhu cầu cao nhờ xu hướng chuyển đổi số. Tuy nhiên, yêu cầu tuyển dụng đối với nhóm ngành này ngày càng khắt khe hơn, không chỉ về số lượng mà còn về chất lượng nhân lực.

Ngoài ra, trong bối cảnh Chính phủ đẩy mạnh đầu tư công và phát triển hạ tầng, các ngành liên quan đến xây dựng cũng được dự báo sẽ có nhu cầu lao động cao trong thời gian tới.

Trong nhiều năm qua, các trụ cột của nền kinh tế Việt Nam phụ thuộc khá lớn vào dòng vốn FDI và hoạt động xuất khẩu.

Vậy rủi ro lớn nhất với thị trường lao động Việt Nam năm 2026 là gì?

Bà Ngô Thị Ngọc Lan: Trong nhiều năm qua, các trụ cột của nền kinh tế Việt Nam phụ thuộc khá lớn vào dòng vốn FDI và hoạt động xuất khẩu.

Năm 2025, vốn FDI đăng ký mới đạt khoảng 38,4 tỷ USD, thuộc nhóm cao nhất trong nhiều năm. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam cũng đạt khoảng 930 tỷ USD, cho thấy nền kinh tế có mức độ phụ thuộc lớn vào thương mại quốc tế.

Vì vậy, nếu kinh tế toàn cầu có biến động hoặc suy thoái, khiến nhu cầu hàng hóa ở nước ngoài suy giảm hoặc dòng vốn FDI vào Việt Nam giảm, thị trường lao động trong nước sẽ chịu tác động đáng kể.

Bên cạnh đó, còn có những rủi ro dài hạn như kỹ năng của người lao động chưa đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế. Ngoài ra, Việt Nam cũng đang bước vào giai đoạn già hóa dân số. Theo ước tính, đến năm 2030 sẽ có khoảng 18 triệu người trên 60 tuổi, và trong vòng 10 năm tới khoảng 20% dân số Việt Nam sẽ trên 60 tuổi.

Điều này có thể tạo ra nhiều thách thức cho thị trường lao động, như thiếu hụt lao động trẻ, chi phí xã hội gia tăng và áp lực lớn hơn đối với quỹ hưu trí.

Xin trân trọng cảm ơn!

Theo báo cáo của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, phần lớn doanh nghiệp ghi nhận tỷ lệ người lao động quay trở lại làm việc đạt từ 96-99%, cho thấy thị trường lao động nhanh chóng ổn định sau kỳ nghỉ dài.

Tại một số địa phương, tỷ lệ này đạt mức rất cao. Cụ thể, Vĩnh Long dẫn đầu với 99,2%, tiếp đến là Thái Nguyên và Thanh Hóa cùng đạt 98%. Các tỉnh Cao Bằng, Hà Tĩnh, Huế, Lạng Sơn, Sơn La, Phú Thọ ghi nhận mức 97%, trong khi Hà Nội, Hải Phòng, Cần Thơ đạt khoảng 96% và Quảng Trị ở mức 95%. Riêng TP.HCM dự kiến tỷ lệ người lao động trở lại làm việc sẽ đạt 100% vào đầu tháng 3.

Theo đánh giá của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, so với các năm trước, số lao động quay lại làm việc đúng và sớm hơn thời gian quy định có xu hướng gia tăng. Diễn biến này phản ánh tâm lý ổn định của người lao động, cũng như niềm tin vào triển vọng sản xuất - kinh doanh tích cực của doanh nghiệp trong năm mới.