Tìm cơ hội để giành thị phần vốn đầu tư nước ngoài

Điểm đến chiến lược

Việt Nam đang tiếp tục là điểm đến chiến lược của các nhà đầu tư nước ngoài. Khẳng định này được ông Kurt M. Campbell, cựu Thứ trưởng thứ nhất Bộ Ngoại giao Mỹ đưa ra trong cuộc gặp gỡ với Tổng Bí thư Tô Lâm mới đây tại Mỹ.

“Cộng đồng doanh nghiệp và các đối tác Mỹ đánh giá cao môi trường đầu tư của Việt Nam, coi Việt Nam là điểm đến chiến lược trong chuỗi cung ứng và đổi mới sáng tạo toàn cầu”, ông Kurt M. Campbell nói.

Đây không chỉ là lời nói một phía từ ông Kurt M. Campbell. Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng, khi tháp tùng Tổng Bí thư Tô Lâm tham dự cuộc họp Hội đồng Hòa bình ở Washington D.C, đã có các cuộc gặp gỡ với lãnh đạo các tập đoàn Intel, Apple. Và những khẳng định tương tự cũng được đưa ra.

“Apple coi Việt Nam là một trong những địa bàn sản xuất trọng điểm của Tập đoàn và sẽ tiếp tục mở rộng hoạt động đầu tư, sản xuất tại Việt Nam…”, ông Jai Motwane, Trưởng bộ phận Chính sách thương mại toàn cầu của Apple nói như vậy.

Trong khi đó, theo bà Robin Colwell, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách Quan hệ Chính phủ toàn cầu của Intel, Intel đang mong muốn phối hợp với Bộ Tài chính và các đơn vị liên quan như Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) trong các chương trình hợp tác cụ thể, thực chất để đưa Việt Nam trở thành cứ điểm trong chuỗi giá trị sản xuất ngành bán dẫn.

Intel, có thể nói, chính là nhà đầu tư nước ngoài đầu tiên đầu tư lớn vào Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ cao, với nhà máy đóng gói và kiểm thử chip được đặt tại TP.HCM. Sau 20 năm, nhà máy này đã trở thành nhà máy đóng gói và kiểm thử chip lớn nhất của Intel trên toàn cầu.

“Việc Intel đưa công nghệ đóng gói, kiểm thử chip máy chủ về Việt Nam thể hiện niềm tin chiến lược của Tập đoàn đối với môi trường đầu tư và năng lực công nghệ của Việt Nam”, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nói.

Trong khi đó, Apple hiện có hệ sinh thái hơn 80 nhà máy của các đối tác OEM đang hoạt động tại Việt Nam, với tổng giá trị xuất khẩu khoảng 30 tỷ USD/năm trong những năm gần đây. Việc Apple tiếp tục mở rộng chuỗi cung ứng tại Việt Nam đã khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng điện tử và sản xuất công nghệ cao toàn cầu.

Và không chỉ những tập đoàn này, nhiều nhà đầu tư nước ngoài cũng khẳng định Việt Nam là điểm đến chiến lược. Đó là lý do những năm gần đây, bất chấp xu hướng sụt giảm của dòng đầu tư toàn cầu, FDI vào Việt Nam vẫn tăng trưởng tích cực. Năm 2025, vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt hơn 38,42 tỷ USD, trong khi vốn FDI giải ngân đạt mức kỷ lục 27,62 tỷ USD.

Và ngay trong thời điểm đầu năm mới 2026, dòng vốn FDI tiếp tục chảy vào Việt Nam. Theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), tháng đầu năm, có hơn 2,575 tỷ USD vốn FDI đăng ký vào Việt Nam, trong khi vốn FDI giải ngân đạt 1,68 tỷ USD.

Các nhà đầu tư nước ngoài đã đăng ký đầu tư nhiều dự án quy mô lớn. Chẳng hạn, Dự án Nhà máy Sản xuất thép không gỉ của Singvin Asset Management Pte. Ltd.; Land River Holdings Pte. Ltd (Singapore), với tổng vốn đầu tư đăng ký đạt 380 triệu USD tại tỉnh Hà Tĩnh; hay Dự án Nhà máy Seojin Việt Nam (Hàn Quốc) điều chỉnh tăng vốn đầu tư 453,8 triệu USD để nâng tổng vốn đầu tư đăng ký lên 760 triệu USD tại Bắc Ninh…

Đầu tháng 2/2026, Savills Việt Nam cũng công bố việc UNIVACCO Technology Inc. - doanh nghiệp công nghệ có trụ sở tại Đài Nam (Đài Loan), vừa thuê 29.742,4 m2 đất công nghiệp tại Khu công nghiệp Long Thành (Đồng Nai), chính thức chọn Việt Nam làm cứ điểm sản xuất chiến lược tại Đông Nam Á. Động thái này cho thấy xu hướng dịch chuyển có chọn lọc của các doanh nghiệp công nghệ cao, trong đó Việt Nam nổi lên nhờ nền tảng sản xuất ổn định, chi phí cạnh tranh và khả năng hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

“FDI công nghệ cao vào Việt Nam đang chuyển từ tính cơ hội sang chiến lược dài hạn. Các nhà đầu tư như UNIVACCO không chỉ tìm kiếm địa điểm sản xuất, mà đang lựa chọn Việt Nam như một nền tảng tích hợp lâu dài cho sản xuất và đổi mới”, bà Phan Cửu Chi, Quản lý Dịch vụ bất động sản công nghiệp Savills TP.HCM nói.

Tìm cơ hội giành thị phần FDI

Dù xu hướng FDI vào Việt Nam vẫn rất tích cực, nhưng cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt hơn trong bối cảnh dòng đầu tư toàn cầu chưa thực sự phục hồi.

Trong báo cáo gần đây, Cục Đầu tư nước ngoài chỉ ra rằng, bước sang năm 2026, triển vọng FDI toàn cầu được dự báo có phục hồi nhẹ, nhưng đầy bất định. Đơn vị này cũng dẫn nhận định của Hội nghị Thương mại và Phát triển Liên hợp quốc (UNCTAD), rằng dòng vốn FDI có thể tăng trưởng khiêm tốn trong năm 2026, nếu điều kiện tài chính toàn cầu được nới lỏng và hoạt động mua bán doanh nghiệp xuyên biên giới khởi sắc. Tuy nhiên, đầu tư mới, mở rộng sản xuất nhiều khả năng vẫn trì trệ do sức ép từ căng thẳng địa chính trị, bất định chính sách và xu hướng phân mảnh kinh tế toàn cầu.

Cũng theo UNCTAD, nếu không có những thay đổi để giảm bất ổn và tăng cường hợp tác quốc tế, thì dòng vốn đầu tư có nguy cơ tiếp tục tập trung vào một số ít khu vực và lĩnh vực, thay vì tăng trường dàn trải. Châu Á và châu Phi được kỳ vọng sẽ giành thị phần FDI lớn hơn trong lĩnh vực sản xuất và có thể đón nhiều dự án sản xuất mới khi doanh nghiệp tìm kiếm địa bàn đầu tư chi phí cạnh tranh và ít rủi ro hơn. Những điểm sáng có thể là Ấn Độ (với lợi thế thị trường lớn và nhân lực dồi dào), Đông Nam Á (với mạng lưới cung ứng sẵn có và chính sách mở cửa), một số quốc gia châu Phi đang cải thiện môi trường kinh doanh.

Dự báo của UNCTAD cũng chỉ ra rằng, dòng vốn FDI năm 2026 nhiều khả năng sẽ tiếp tục ưu tiên các quốc gia có môi trường chính sách thuận lợi và ổn định vĩ mô. Những thị trường mới nổi lớn nhưng ổn định như Việt Nam, Indonesia, Ấn Độ, Mexico… tiếp tục sẽ chiếm ưu thế với chiến lược trong chuỗi cung ứng và cam kết mạnh mẽ với hội nhập kinh tế quốc tế…

Chuyển trọng tâm thu hút FDI

Khi trao đổi với các nhà đầu tư nước ngoài, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết, Việt Nam đang chuyển trọng tâm thu hút FDI sang các ngành công nghệ cao, công nghệ tiên phong, bán dẫn, AI… Thời gian gần đây, Chính phủ Việt Nam đã sửa đổi các quy định về chính sách thuế, ưu đãi và thủ tục đầu tư theo hướng tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt các nhà đầu tư trong các ngành công nghệ trọng điểm, tiếp tục mở rộng hoạt động đầu tư… Đây chính là những cải cách quan trọng để Việt Nam giành được thị phần FDI lớn hơn trong thời gian tới.

Như vậy, Việt Nam có cơ hội trong cuộc đua tranh giành thị phần FDI. Tuy vậy, khó khăn đã phát lộ. Nhìn vào số liệu về thu hút FDI tháng 1/2026, có thể thấy điều này. Cụ thể, tổng vốn FDI đăng ký chỉ đạt gần 2,58 tỷ USD, giảm hơn 40% so với cùng kỳ năm ngoái. Thậm chí, nếu so với bình quân giai đoạn 2021-2025 (khoảng 2,61 tỷ USD), thì con số 2,58 tỷ USD là mức thấp, đặc biệt khi giai đoạn 2021-2024 thường ghi nhận các đợt tăng mạnh vốn đăng ký nhờ dự án quy mô lớn và điều chỉnh vốn.

Sự suy giảm này, theo Cục Đầu tư nước ngoài, không từ đăng ký mới mà chủ yếu do vốn điều chỉnh giảm gần 67% (chỉ đạt 888 triệu USD); vốn góp, mua cổ phần giảm tới gần 39%, chỉ đạt 198,3 triệu USD. Cả vốn điều chỉnh và vốn đầu tư thông qua góp vốn, mua cổ phần đều giảm so với mức bình quân 5 năm qua - một dấu hiệu cho thấy các nhà đầu tư đang tạm hoãn quyết định mở rộng quy mô, chờ tín hiệu rõ hơn về thuế đối ứng, chi phí vốn và triển vọng của thị trường xuất khẩu. Các nhà đầu tư dường như cũng đang ưu tiên giữ trạng thái an toàn, thay vì tăng cam kết dài dạn…

Tất nhiên, vẫn có điểm tích cực là vốn đăng ký mới trong tháng 1/2026 đạt 1,48 tỷ USD, cao hơn bình quân 5 năm cả về số lượng và quy mô (1,2 tỷ USD). Điều này một lần nữa khẳng định, nhà đầu tư tiếp tục giữ vững sự quan tâm tới thị trường Việt Nam. Tuy vậy, cách tiếp cận đã có sự khác biệt, xu hướng đầu tư nhỏ hơn, mang tính thăm dò… “FDI vào Việt Nam đầu năm 2026 chưa suy yếu, nhưng đang bước vào giai đoạn thận trọng, chờ bối cảnh chính sách và thị trường quốc tế rõ ràng hơn trước khi tăng cam kết vốn mới”, Cục Đầu tư nước ngoài nhận định.

Câu hỏi đặt ra là, trong bối cảnh như vậy, phản ứng chính sách của Việt Nam nên như thế nào để có thể giành thị phần FDI? Hiện nay, cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt. Năm 2025, Indonesia đã thu hút được hơn 900.000 tỷ rupiah, tương đương 53 tỷ USD vốn FDI - cao hơn đáng kể so với Việt Nam. Trong khi đó, Thái Lan - “đối thủ” lâu nay của Việt Nam - đang đuối sức hơn, thu hút được khoảng 10,4 tỷ USD. Chưa có các con số cuối cùng của Ấn Độ, hay Trung Quốc, nhưng thông tin cho biết, FDI vào các nền kinh tế này vẫn đang tích cực…

“Trước thực tế này, ưu tiên chính sách của chúng ta cần tập trung vào duy trì và mở rộng dòng vốn FDI hiện hữu (thông qua đẩy mạnh hỗ trợ rà soát, tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục, đất đai, thuế…) để sẵn sàng các điều kiện đón nhận làn sóng dịch chuyển đầu tư khi bối cảnh quốc tế thuận lợi hơn”, Cục Đầu tư nước ngoài nhận định.

Theo Cục Đầu tư nước ngoài, Việt Nam cần tích cực làm việc với các doanh nghiệp FDI lớn, doanh nghiệp đang có kế hoạch mở rộng sản xuất nhưng hiện chờ đợi, bởi đây chính là dòng vốn quay lại nhanh nhất khi FDI toàn cầu có chuyển biến tích cực. Bên cạnh đó, cần tận dụng thời gian này để nâng cao chất lượng dòng vốn FDI theo hướng ưu tiên lĩnh vực công nghệ cao, R&D, năng lượng mới…

(Theo Báo Đầu tư)