[Gặp gỡ thứ Tư] Báo chí 'thích ứng' để bảo vệ lợi ích chính đáng của doanh nghiệp

Báo chí là cầu nối giữa doanh nghiệp với xã hội và người tiêu dùng, cầu nối giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp, giữa doanh nghiệp với Nhà nước và các cơ quan chức năng.Có người ví von rằng báo chí và doanh nghiệp như "đôi bạn cùng thắng", có mối quan hệ hợp tác gắn bó hữu cơ. Đặc biệt trong bối cảnh mạng xã hội ngày càng trở nên phổ biến, thông tin phát tán nhanh chóng được lan truyền như hiện nay thì mối quan hệ ấy càng cần phải được thể hiện rõ nét hơn.

Nhân kỷ niệm 99 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2024), Tạp chí Nhà đầu tư đã có cuộc trao đổi với PGS-TS, nhà văn, nhà báo Nguyễn Thế Kỷ, Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương với chủ đề "Báo chí cần làm gì để bảo vệ lợi ích chính đáng của doanh nghiệp?".

Là một nhà báo, nhà văn gắn bó hơn 40 năm với hoạt động báo chí, ông đánh giá thế nào về mối quan hệ báo chí và doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh có nhiều thay đổi, biến động như hiện nay?

PGS-TS. Nguyễn Thế Kỷ: Cách đây gần 20 năm tôi từng có bài viết với tựa đề "Báo chí và doanh nghiệp đồng hành để phát triển". Theo đó, một vài vấn đề đã được đặt ra từ rất sớm, như:

Hoạt động của doanh nghiệp, nền kinh tế luôn chiếm dung lượng và tần suất lớn trên các mặt báo. Trong bối cảnh một nước đang phát triển như Việt Nam, với sự hội nhập sâu rộng, nền kinh tế chuyển từ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trường khiến nhiều doanh nghiệp còn bỡ ngỡ, khó khăn.

Bản thân doanh nghiệp không thể tự giải quyết được các vấn đề phát sinh trong quá trình chuyển đổi. Cơ quan báo chí có thể mạnh là đội ngũ phóng viên, cộng tác viên, đặc biệt là đội ngũ chuyên gia đáng tin cậy sẽ có những bài viết chuyên sâu, mang tính tham khảo, là thông tin hết sức cần thiết và hữu ích, mang tính định hướng cho các doanh nghiệp, doanh nhân.

Hoạt động kinh tế manh tính quy luật, hệ thống, không chỉ là những hiện tượng, sự kiện nhỏ lẻ, vì vậy để viết về kinh tế, thị trường, doanh nghiệp đòi hỏi phóng viên, biên tập viên phải có hiểu biết, thậm chí là hiểu biết sâu về kinh tế.

Bên cạnh một số cơ quan báo, tạp chí có nội dung chuyên sâu về kinh tế thì vẫn còn rất nhiều tờ báo phản ảnh thông tin kinh tế một cách hời hợt, bỡ ngỡ, thậm chí là có cả những sai sót, sai lầm, ảnh hưởng nghiêm trọng tới đời sống doanh nghiệp và uy tín của cơ quan báo chí. Vì vậy, muốn viết về kinh tế tốt, người làm báo phải trau dồi không chỉ nghiệp vụ báo chí mà còn là kiến thức về kinh tế, thông tin doanh nghiệp.

Mối quan hệ giữa báo chí và doanh nghiệp luôn là mối quan hệ tin cậy, gắn bó, hỗ trợ lẫn nhau. Không chỉ là kênh thông tin tuyên truyền, nâng cấp thương hiệu của doanh nghiệp, báo chí còn có vai trò phản biện các mặt đời sống xã hội, trong đó có luật pháp chính sách liên quan tới doanh nghiệp, doanh nhân. Vai trò này ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh mạng xã hội có quá nhiều thông tin trái chiều, gây tranh cãi.

Cùng với đó, báo chí cũng cần doanh nghiệp để duy trì hoạt động của mình bằng nguồn tin từ doanh nghiệp, cũng là nguồn thu quan trọng. Tuy nhiên, thời gian gần đây, báo chí đang phải đối mặt với thách thức đến từ các trang mạng xã hội, không chỉ là vấn đề chạy đua tin tức mà phải cạnh tranh cả về nguồn thu.

Đúng như ông trao đổi, báo chí dường như đang trở nên "lạc hậu" khi thông tin đi sau các trang mạng xã hội. Đáng chú ý, trong các thông tin lan truyền trên mạng xã hội, không ít là thông tin "thất thiệt", sai sự thật về doanh nghiệp, doanh nhân, gây ảnh hưởng rất lớn tới uy tín, giá trị, hoạt động của doanh nghiệp, doanh nhân. Vậy báo chí cần làm gì để giữ vai trò của mình trong bảo vệ lợi ích chính đáng của doanh nghiệp?

PGS-TS. Nguyễn Thế Kỷ: Doanh nghiệp, doanh nhân cũng mong muốn báo chí đưa tin một cách nhanh chóng, chính xác, kịp thời, bổ ích, giúp họ tiếp cận với nguồn thông tin chính thống. Tuy nhiên, đúng là hiện nay rất nhiều thông tin, mạng xã hội đi trước báo chí 1 bước. Đây là thách thức lớn với báo chí. Phát ngôn trên mạng xã hội gần như không phải chịu trách nhệm gì, trong khi một toà soạn báo thì có đủ các quy trình, qua các công đoạn và nếu để xảy ra sai sót gì thì hậu quả rất lớn.

Tuy nhiên, cũng cần thấy rằng, thông tin trên mạng xã hội là thông tin không chính thống, chưa qua kiểm chứng, còn thông tin trên báo chí là thông tin chính thống và đã được xác thực qua nhiều công cụ khác nhau. Không chỉ vậy, báo chí phải còn đến cho độc giả một cái nhìn có chiều sâu, bóc tách, phân tích vấn đề theo định hướng đúng đắn, nhân văn và thượng tôn pháp luật. Điều đó khẳng định uy tín của báo chí, thông tin đúng và đáng tin cậy phải là trên báo chí.

Như những vấn đề nổi cộm hiện nay trên thị trường vàng, bất động sản, đều cần những bài viết đủ tầm để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, đề xuất các giải pháp chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; đặt vấn đề vai trò quản lý của cơ quan quản lý nhà nước để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ổn định các thị trường?

Việt Nam gia nhập sâu với kinh tế thế giới, cũng đặt ra những vấn đề rất mới cho doanh nghiệp như làm quen với các điều ước quốc tế, những xu thế chuyển đổi mới, sang xanh, bền vững... Báo chí sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận với các kiến thức mới qua các dòng sự kiện, hội nghị, hội thảo. Về mặt này, báo chí giống như một "người thầy" cung cấp thông tin mới, hữu ích cho doanh nghiệp, doanh nhân.

Hiện nay, rất nhiều thông tin, mạng xã hội đi trước báo chí 1 bước do họ không tuân theo một quy trình, ràng buộc nào cả. Vì vậy, mỗi toà soạn đều phải cân đo đong đếm giữa nhanh và đúng, trúng. Dù không thể chạy đua với mạng xã hội nhưng các toà soạn cũng phải thay đổi theo hướng hiện đại hoá, số hoá, còn nếu cứ giữ cách tác nghiệp theo kiểu cũ thì sẽ tự triệt tiêu.

Thời gần đây, có những tranh cãi liên quan tới tự do báo chí, tự do ngôn luận của nhà báo, ông đánh giá thế nào về vấn đề này trong giai đoạn hiện nay?

PGS-TS. Nguyễn Thế Kỷ: Có một nguyên lý cơ bản mà các nhà kinh điển C. Mác, V.I. Lênin đã đưa ra là "thực ra không có tự do báo chí tuyệt đối", không có chuyện nhà báo muốn nói gì, công khai gì cũng được. Ngay cả ở các nước tư bản, cuối cùng nhà nước, nhà cầm quyền vẫn lãnh đạo, chi phối mạnh mẽ tới hoạt động báo chí.

C. Mác, V.I. Lênin cũng nói, báo chí có tính giai cấp, bao giờ cũng đứng về một giai cấp nhất định và thường là giai cấp cầm quyền. Biểu hiện cao nhất của tính giai cấp là tính đảng.

Kinh tế thị trường có mặt thuận lợi giúp đời sống kinh tế năng động, tạo động lực phát triển, đi theo quy luật khách quan nhưng cũng có mặt trái, tác động tới từng lĩnh vực, con người, trong đó có báo chí.

Ưu tiên phát triển của báo chí phải là phục vụ tốt đối tượng bạn đọc. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn hiện tượng báo chí đánh doanh nghiệp, có khi đánh hội đồng, ảnh hưởng rất lớn tới đời sống doanh nghiệp. Vẫn có những nhà báo vì động cơ cá nhân mà đề nghị viết "khen" doanh nghiệp để thu lợi. Làm báo mà chụp giật, hù doạ, chèo kéo doanh nghiệp thì không còn đủ tư cách làm nhà báo. Vì vậy, trên hết, báo chí cần có tính nhân dân, phục vụ đại đa số.

Làm báo là một nghề vinh quang, không thể vì khó khăn mà bẻ cong ngòi bút nhưng phải có danh giá mới có vinh quang.

Trân trọng cảm ơn ông!

Bài liên quan

Giải bài toán khó kinh tế báo chí

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ: Kinh tế báo chí đang rất khó khăn

Phát động giải thưởng báo chí truyên truyền về 'Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả năm 2024'

Các cơ quan báo chí TP.HCM tại Hà Nội là cầu nối thông tin giúp 2 thành phố phát triển