Doanh nghiệp nhà nước cần sớm tái cơ cấu sở hữu cổ đông để duy trì tư cách công ty đại chúng

Doanh nghiệp Nhà nước có khả năng tạo ra sức hút với dòng vốn trong và ngoài nước

Ngày 14/5/2026, tại trụ sở Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), UBCKNN phối hợp với Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước (DNNN) - Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị phổ biến quy định của pháp luật về công ty đại chúng, huy động vốn, thoái vốn đối với các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa đang niêm yết, đăng ký giao dịch (NY/ĐKGD) trên thị trường chứng khoán (TTCK).

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương cho biết trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và chất lượng nâng cao, việc phát triển thị trường vốn nói chung, thị trường chứng khoán nói riêng, đã và đang trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Đảng, Quốc hội và Chính phủ đặc biệt quan tâm chỉ đạo.

Trong thời gian qua, nhiều chủ trương, định hướng lớn đã được ban hành nhằm phát triển đồng bộ thị trường tài chính và nâng cao vai trò của khu vực doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế. Đặc biệt, Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị đã khẳng định rõ yêu cầu xây dựng doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò nòng cốt của kinh tế nhà nước, hoạt động hiệu quả theo cơ chế thị trường, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, thực hiện quản trị hiện đại, công khai, minh bạch.

“Việc đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn gắn với NY/ĐKGD trên thị trường chứng khoán không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật, mà còn là giải pháp chiến lược nhằm nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn xã hội và gia tăng giá trị doanh nghiệp”, Chủ tịch UBCKNN nhấn mạnh.

Chủ tịch UBCKNN chia sẻ thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay cũng đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội quan trọng. Việc FTSE Russell nâng hạng TTCK Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật xếp hạng, mà còn mở ra cơ hội rất lớn để thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế quy mô lớn, đặc biệt là các quỹ đầu tư dài hạn và các quỹ đầu tư thụ động toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, vai trò của các doanh nghiệp nhà nước niêm yết và đăng ký giao dịch là hết sức quan trọng. Đây chính là nhóm doanh nghiệp có quy mô vốn hóa lớn, hoạt động trong các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế và có khả năng tạo ra sức hút mạnh mẽ đối với dòng vốn trong và ngoài nước.

Theo Chủ tịch UBCKNN, việc thực hiện nghiêm các quy định về công ty đại chúng, công bố thông tin, quản trị công ty, niêm yết và đăng ký giao dịch; đồng thời chủ động nâng cao tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng hợp lý, thúc đẩy thanh khoản và tăng tính hấp dẫn của cổ phiếu doanh nghiệp nhà nước sẽ góp phần rất quan trọng vào quá trình nâng tầm TTCK Việt Nam.

Theo quy định của Luật chứng khoán, công ty đại chúng phải đáp ứng đồng thời các điều kiện về vốn điều lệ, vốn chủ sở hữu và cơ cấu cổ đông, trong đó tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết phải do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Các quy định này nhằm nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường, tăng tính minh bạch, cải thiện thanh khoản và đáp ứng các tiêu chí nâng hạng TTCK Việt Nam.

Qua rà soát của UBCKNN, phần lớn các trường hợp doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa là công ty đại chúng chưa đáp ứng điều kiện mới về công ty đại chúng liên quan đến điều kiện về cơ cấu cổ đông do tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn và cổ đông nhà nước còn ở mức cao, dẫn tới tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng thấp.

UBCKNN cho rằng các doanh nghiệp này cần khẩn trương thực hiện các giải pháp tái cơ cấu về sở hữu cổ đông, vốn điều lệ, vốn chủ sở hữu để đáp ứng và duy trì các điều kiện công ty đại chúng theo quy định của pháp luật.

Để hỗ trợ doanh nghiệp duy trì tư cách công ty đại chúng và nâng cao hiệu quả huy động vốn, UBCKNN đã và đang triển khai nhiều giải pháp như hoàn thiện cơ chế chính sách, đơn giản hóa thủ tục chào bán chứng khoán, đẩy mạnh ứng dụng dịch vụ công trực tuyến, tăng cường hướng dẫn và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình phát hành cổ phiếu, thoái vốn và cơ cấu lại cổ đông.

Huy động vốn qua thị trường chứng khoán là một kênh quan trọng

Phát biểu tại Hội nghị, ông Vũ Hồng Phương, Cục trưởng Cục Phát triển DNNN cho biết trong bối cảnh chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 đã đặt mục tiêu tăng trưởng bình quân giai đoạn ở mức cao “hai con số”, dẫn đến yêu cầu cao về giao chỉ tiêu sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp nhà nước. Đây là một yêu cầu rất thách thức đối với các tập đoàn kinh tế, tổng công ty và doanh nghiệp nhà nước.

“Để đạt mục tiêu tăng trưởng "hai con số" không chỉ dựa vào vốn của Nhà nước mà cần huy động nhiều nguồn lực khác, trong đó, huy động vốn qua TTCK là một kênh quan trọng, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhà nước đã cổ phần hoá, là công ty đại chúng, đang niêm yết hoặc giao dịch trên TTCK.” Cục trưởng Vũ Hồng Phương nhấn mạnh.

Theo đó, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước đánh giá trong nỗ lực chung về phát triển TTCK và phát triển doanh nghiệp nhà nước, tạo điều kiện tối đa cho hoạt động huy động vốn cho đầu tư phát triển, việc hỗ trợ các doanh nghiệp nhà nước tuân thủ quy định của pháp luật về chứng khoán và pháp luật về quản lý, đầu tư vốn nhà nước, đồng thời nắm bắt được cơ hội để huy động vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh là cần thiết và rất có ý nghĩa.

Tiếp sau nội dung khai mạc của lãnh đạo hai đơn vị, các diễn giả đến từ UBCKNN, Cục Phát triển DNNN đã phổ biến các quy định mới của Luật Chứng khoán sửa đổi năm 2024, Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn liên quan đến điều kiện công ty đại chúng, đăng ký công ty đại chúng, hủy tư cách công ty đại chúng và duy trì tư cách công ty đại chúng đối với doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa, tái cơ cấu và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.

Phiên thảo luận dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch UBCKNN Nguyễn Hoàng Dương đã tạo cơ hội để đại diện cơ quan quản lý và các đại biểu tham dự trao đổi, giải đáp những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện; đồng thời cập nhật thêm thông tin, quy định mới phục vụ việc xây dựng phương án tăng vốn, thoái vốn, cơ cấu lại cổ đông, nâng cao chất lượng quản trị công ty và minh bạch thông tin nhằm đáp ứng các điều kiện công ty đại chúng theo quy định của pháp luật, qua đó góp phần phát triển TTCK Việt Nam công khai, minh bạch, hiệu quả, bền vững và thực hiện được mục tiêu cơ cấu lại vốn.