Điểm danh loạt dự án BT dính nhiều sai phạm tại Hà Nội

Dự án Bảo tàng Hà Nội được xây dựng trong khuôn viên khu đất rộng khoảng 54.000m2, tổng mức đầu tư 2.300 tỷ đồng (tại Mễ Trì, Nam Từ Liêm, Hà Nội) theo hình thức BT. Công trình có hình dạng kim tự tháp ngược, gồm 4 tầng nổi và 2 tầng hầm, cao 30,7 m.

Bảo tàng Hà Nội được thiết kế 4 tầng và thể hiện trong 6 không gian trưng bày theo chủ đề, như chủ đề Hà Nội thời Tiền - Sơ sử; Kinh đô Thăng Long thời Đại Việt từ thế kỷ XI-XVIII; Hà Nội từ thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX; Hà Nội - Thủ đô nước Việt Nam dân chủ cộng hòa và cuộc trường chinh từ 1945-1975; Chủ đề Hà Nội - Thủ đô nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thống nhất.

Đây là công trình mừng Đại lễ nghìn năm Thăng Long, nhưng đến nay gần như không có khách tham quan, gây lãng phí lớn. Trước đây, Bộ Xây dựng cũng từng có kết luận về một số sai phạm tại dự án Bảo tàng Hà Nội.

Dự án đường giao thông bao quanh khu tưởng niệm danh nhân Chu Văn An thuộc phường Đại Kim, quận Hoàng Mai; xã Thanh Liệt và xã Tân Triều, huyện Thanh Trì, phường Phúc La, quận Hà Đông, TP. Hà Nội, được dự kiến xây dựng trong thời gian 36 tháng với tổng mức đầu tư dự án 1.475 tỷ đồng.

Dự án gồm phần tuyến đường (bao gồm tuyến số 1 và tuyến số 5) và nút giao tuyến số 1 & đường 70. Tuyến số 1 có chiều dài 2.542,05m có điểm đầu giao với đường vành đai 3, điểm cuối nối với đường 70 (kết nối vào điểm giao cắt của tuyến đường Phúc La - Văn Phú với đường 70 để tạo thành một ngã tư hoàn chỉnh). Tuyến số 5 là tuyến đường giáp ranh giữa Khu tưởng niệm danh nhân Chu Văn An và Khu chức năng đô thị Nam đường vành đai 3, có chiều dài tuyến 1.173,39m, điểm đầu giao cắt với tuyến số 1, điểm cuối giao cắt với dự án đường vào phía Đông Khu tưởng niệm danh nhân Chu Văn An.

Dự án chỉ định cho Bitexco làm chủ đầu tư thực hiện theo hình thức BT. Đổi lại, Bitexco sẽ thực hiện dự án đối ứng là khu đô thị Nam đường vành đai 3 (The Manor Central Park) có diện tích 90ha.

Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ (tại Thông báo số 1785 ngày 19/7/2017), UBND TP. Hà Nội đã có khiếm khuyết khi không thực hiện đúng quy trình chọn nhà đầu tư - thẩm định, đánh giá năng lực nhà đầu tư chưa chính xác, thiếu chặt chẽ - đối với dự án Đường bao quanh khu tưởng niệm danh nhân Chu Văn An.

Cụ thể, dự án Đường bao quanh khu tưởng niệm danh nhân Chu Văn An được trình xin chủ trương lựa chọn nhà đầu tư bằng phương pháp chỉ định thầu với lý do cấp bách, cần thiết. Tuy nhiên, UBND TP. Hà Nội lại không làm rõ được tính cấp bách, cần thiết của dự án này.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư dự án - tại thời điểm thẩm định, đánh giá lựa chọn nhà đầu tư - bị xác định là hạn chế về năng lực tài chính, không đảm bảo năng lực.

Với dự án đường trục phía Nam tỉnh Hà Tây cũ, cơ quan nhà nước có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt và tính chi phí lãi vay 920 tỷ đồng trong tổng vốn đầu tư dự án BT là không có cơ sở dẫn đến xác định giá trị tổng vốn đầu tư để ký hợp đồng sai tăng 920 tỷ đồng. UBND TP. Hà Nội, Sở Tài chính, Sở GTVT và nhà đầu tư không thực hiện nghiêm túc các quy định của hợp đồng BT đã ký kết; nhà đầu tư đã chiếm dụng ngân sách nhà nước trong thời gian dài đối với số tiền chênh lệch phải nộp ngay vào ngân sách nhà nước là 510,12 tỷ đồng (tại thời điểm tháng 4/2008). Các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thuộc UBND TP. Hà Nội có biểu hiện buông lỏng trong công tác quản lý, giám sát và đôn đốc nhà đầu tư thực hiện việc thu, nộp tiền theo quy định.

Thanh tra Chính phủ cũng nêu rõ, nhà đầu tư không chấp hành cung cấp tài liệu, có biểu hiện chống đối, cản trở hoạt động thanh tra, ảnh hưởng đến kế hoạch, nội dung, tiến độ và thời gian thanh tra; vi phạm quy định luật thanh tra.

Tại quận Hoàng Mai, Công ty Gamuda Land Việt Nam xây dựng 2 hạng mục là Nhà máy xử lý nước thải Yên Sở và Công viên Yên Sở (tổng số vốn khoảng 1,1 tỷ USD). Đổi lại, Gamuda Land được nhận khu đất gần 500 ha ngay cạnh công viên. Hiện tại khu đất đã được hình thành khu đô thị Gamuda City.

Tuy nhiên, theo Thanh tra Chính phủ, Dự án nhà máy nước Yên Sở thực hiện khi chưa có kết quả thẩm tra thiết kế cơ sở của Bộ Xây dựng và thẩm tra phê duyệt công nghệ của Sở Khoa học& Công nghệ Hà Nội, chưa có quyết định phê duyệt dự án đầu tư tại thời điểm ký hợp đồng BT, toàn bộ quá trình thi công, thực hiện dự án trước khi ký hợp đồng BT không có sự tham gia giám sát, thẩm định, kiểm tra của các cơ quan quản lý nhà nước, của các sở, ban, ngành thuộc UBND TP. Hà Nội.

Dự án này cũng chưa có đầy đủ cơ sở về hồ sơ, tài liệu theo quy định để xem xét quyết toán đối với một số hạng mục chi phí như chi phí lãi vay, chi phí luật, chi phí luật chung theo đề nghị của nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, trong điều kiện bình thường, chất lượng nước thải sau xử lý không đạt theo yêu cầu của hợp đồng BT, thậm chí, tại một số chỉ tiêu cụ thể, trường hợp có bổ sung định lượng carbon cũng không đạt tiêu chuẩn theo yêu cầu của hợp đồng BT.

Bài liên quan

Từ Thủ Thiêm, nhận diện các dự án BT tại Hà Nội

Bỏ quy định cho phép chỉ định thầu dự án BT, BOT

Hà Nội: Công ty Trung Việt làm dự án BT cống thoát nước 67 tỷ đồng/ 1km

Loạt dự án BT, BOT giảm 20% tổng mức đầu tư sau rà soát