Đề xuất rà soát chính sách thuế với các doanh nghiệp FDI xuất siêu sang Mỹ

Tại tọa đàm: "Chính sách thuế quan đối ứng của Hoa Kỳ: Tác động và điều chỉnh chiến lược cho Việt Nam" do Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU) tổ chức, GS-TS. Nguyễn Thành Hiếu, Phó giám đốc NEU cho rằng, việc Mỹ tuyên bố áp thuế đối ứng từ ngày 2/4/2025 với Việt Nam lên tới 46% sẽ là cú sốc rất lớn, nếu trong vòng 90 ngày không đạt được một thỏa thuận đàm phán tích cực để hoãn áp dụng chính sách này.

Những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế bị đe dọa

Theo GS-TS. Nguyễn Thành Hiếu, hiện quy mô xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ chiếm đến 30% kim ngạch xuất khẩu, Việt Nam đang thặng dư thương mại với Mỹ. Về cơ cấu, 70% hàng hóa xuất khẩu sang Hoa Kỳ là những mặt hàng chế biến chế tạo chủ lực như điện, điện tử, linh kiện, điện thoại, da giày, dệt may, gỗ….

"Những mặt hàng này phần lớn thuộc lĩnh vực sản xuất của khu vực FDI và cũng là động lực của nền kinh tế những năm qua. Việc áp thuế này ảnh hưởng rất lớn đến xuất khẩu và cả khu vực FDI, tức là đánh trực tiếp vào những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế", ông Hiếu nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, TS. Trần Toàn Thắng, Trưởng ban Quốc tế và Chính sách hội nhập, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính nhận định, việc áp thuế đối ứng sẽ tác động không nhỏ đến khả năng thu hút vốn FDI khi 75% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ là do các doanh nghiệp FDI thực hiện, bao gồm cả các tập đoàn lớn của Mỹ như Intel, Nike, Apple.

"Điều này, dẫn đến nguy cơ chuyển hướng nguồn vốn sang các quốc gia như Mexico, Ấn Độ, hoặc Indonesia", ông phân tích.

Đề xuất loại bỏ các FDI đội lốt xuất siêu sang Mỹ

Tuy nhiên, TS. Trần Toàn Thắng cho rằng, bên cạnh các khó khăn thách thức, chính sách thuế quan đối ứng của Mỹ vẫn có những yếu tố tích cực.

Trong lĩnh vực thu hút FDI, Chính phủ Việt Nam đang tích cực làm việc và đối thoại với các doanh nghiệp FDI lớn để trấn an và hỗ trợ. Đặc biệt, một số nhà đầu tư vẫn tỏ ra lạc quan về tiềm năng dài hạn của Việt Nam.

Còn PGS-TS. Phan Hữu Nghị, Phó Viện trưởng Viện Ngân hàng - Tài chính đánh giá, thuế đối ứng sẽ có tác động đến các cam kết quốc tế và Hiệp định FTA đã ký, ảnh hưởng đến sự dịch chuyển và thu hút FDI và xuất khẩu trong - sau giai đoạn đàm phán; gián đoạn chuỗi cung ứng, tăng chi phí...

"Sự sụt giảm trong xuất khẩu và thặng dư thương mại có thể gây áp lực giảm giá lên đồng Việt Nam do nguồn cung ngoại tệ giảm và nguy cơ dòng vốn đầu tư chảy ra ngoài", ông Phan Hữu Nghị nhấn mạnh.

Theo ông, các biện pháp phòng ngừa, chuẩn bị đàm phán và thích ứng cần triển khai trước khi rủi ro trở thành hiện thực để bảo vệ doanh nghiệp và giữ vững chuỗi cung ứng FDI, tránh những phát sinh mới hậu đàm phán thuế đối ứng với Mỹ nhưng lại phát sinh đàm phán xem xét lại danh mục hàng hóa với các đối tác hàng đầu khác như Trung Quốc, EU, Nhật Bản.

"Về lâu dài, Việt Nam cần xây dựng chính sách để đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tăng cường hợp tác khu vực và toàn cầu, tránh phụ thuộc vào một thị trường nhất định", PGS,TS. Phan Hữu Nghị khuyến nghị.

Đồng thời đề nghị rà soát lại các tác động về nguồn thu thuế, chuyển giao công nghệ, ảnh hưởng môi trường của các tập đoàn, công ty đa quốc gia tại Việt Nam để thu hút FDI có chọn lọc.

Trong khi đó, PGS-TS. Tạ Văn Lợi, Hiệu trưởng trường Kinh doanh cho rằng Việt Nam cần rà soát lại nhóm hàng xuất siêu sang Mỹ và đàm phán làm giảm áp lực về thuế vào nhóm hàng này.

Đặc biệt, nhóm các mặt hàng của khối doanh nghiệp FDI xuất siêu cần rà soát chính sách về thuế, ưu đãi thuế với các ảnh hưởng từ việc áp đặt thuế mới; kiên quyết loại bỏ các doanh nghiệp nước ngoài đội lốt xuất siêu sang Mỹ, còn lại sẽ đảm bảo những ưu đãi về thuế đã cam kết và chia sẻ gánh nặng thuế nếu có thể…

Cùng với đó, chú trọng thu hút FDI bằng nhân lực chất lượng cao, bằng sự minh bạch, công bằng sẽ đảm bảo cải thiện vị thế tham gia của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu; Khuyến khích kinh tế tư nhân phát triển; chủ động khuyến khích đầu tư ra nước ngoài, đặc biệt là Mỹ nhằm tìm kiếm nguồn lực.