Mỹ áp thuế 46%: 'Hợp long' các mặt hàng, thị trường để đạt 64-65 tỷ USD xuất khẩu nông sản

Xung quanh việc Mỹ áp thuế 46% đối với hàng hóa Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đã có cuộc trao đổi với báo chí.

Tăng năng suất, giảm giá thành, mở rộng thị trường

Việc Chính phủ Mỹ bất ngờ áp thuế đối với Việt Nam ảnh hướng như thế nào đến nông sản xuất khẩu của chúng ta?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Như chúng ta biết, trong cơ cấu thị trường nông sản với hơn 200 quốc gia, vùng lãnh thổ, năm 2024, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ là 13,8 tỷ USD, đứng đầu; Trung Quốc là 13,6 tỷ USD, đứng thứ 2. Cơ cấu này có lợi thế cho chúng ta khi vào thị trường Mỹ

Về thị phần, xuất khẩu sang châu Âu là trên 44%, Nhật Bản là 6,7%, Hàn Quốc gần xấp xỉ 4%, Philippines nhập 2,92 triệu tấn gạo của ta - trên 5%. Khi nông sản ta vào thị trường Mỹ thì cũng có rất nhiều rào cản. Đó là chống bán phá giá, đó là yêu cầu phải tương đương…, nhưng mà chúng ta đều vượt qua được.

Với mức thuế thế này, với nông sản Việt Nam thì chúng ta chịu sự ảnh hưởng thấp. Tuy nhiên là "dĩ bất biến ứng vạn biến", chúng ta phải tập trung chỉ đạo sản xuất, làm sao nâng cao được năng suất, chất lượng nhưng phải giá thành hạ, để chúng ta cạnh tranh với thị trường khác, chúng ta chịu được.

Đương nhiên trong quá trình áp thuế, chúng ta vẫn tiếp tục phải có ý kiến với các cơ quan quản lý nhà nước của Mỹ vì Mỹ đang là đối tác chiến lược toàn diện đối với Việt Nam. Tất cả toàn nền kinh tế, tất cả người nông dân đều phải được hưởng lợi thế từ đó.

Chính phủ cũng họp thường niên bàn thảo chuyện này. Chúng tôi tin chắc chắn rằng khi chúng ta chưa có hợp tác toàn diện chiến lược, chúng ta có một giá trị như thế thì thặng dư tương đối lớn.

Nhưng, khi có hợp tác toàn diện, chúng ta vẫn có thể có giải pháp như tôi nói, đặc biệt là giải pháp khoa học công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng, hạ giá thành vừa phải, đạt được tiêu chí, tiêu chuẩn, quy chuẩn của thị trường Mỹ.

Mặt khác, chúng ta phải mở rộng thị trường ra, không phụ thuộc vào một thị trường. Ví dụ, thị trường Trung Quốc 1,4 tỷ dân cũng đứng thứ 2, nếu trong quan hệ giữa ta và Trung Quốc tốt thì còn rất nhiều mặt hàng chúng ta có thể xuất sang Trung Quốc, đặc biệt là một số mặt hàng đã ký nghị định như sầu riêng đông lạnh, động vật tiêm vaccine giảm bị đông máu, cá sấu, khỉ…, và rất nhiều đối tượng khác, cả lĩnh vực trồng trọt, thủy sản.

Chúng ta có thể xuất mạnh vào thị trường Trung Quốc và thị trường châu Âu, cũng là những thị trường lớn. Nhưng vừa phải tập trung vào sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, để nâng cao giá trị, năng suất, chất lượng, hạ giá thành, đảm bảo tiêu chuẩn, quy chuẩn của thị trường Mỹ và mở rộng các thị trường khác cũng rất nhiều tiềm năng với nông sản Việt Nam.

Nỗ lực đạt mục tiêu xuất khẩu 64- 65 tỷ USD

Chúng ta đã chuẩn bị kịch bản ứng phó Mỹ tăng thuế với con số dự tính 10% nhưng rất bất ngờ với con số 46%, theo Thứ trưởng mục tiêu xuất khẩu nông lâm thủy sản của chúng ta trong năm nay, liệu có phải tính đến một mục tiêu khác hay không?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Vừa rồi, Bộ NN&MT đã họp về mục tiêu tăng trưởng là 4% cho năm 2025. Hết quý I, chúng ta dự kiến đã đạt được 3,69%. Trong 4 quý của năm, thường quý II sẽ tăng hơn quý I, quý III tăng hơn quý II, quý IV tăng hơn quý III. Quý I vừa rồi mục tiêu đạt gần 3,7% là chúng ta cũng đã đạt được xấp xỉ mục tiêu cả năm.

Thứ nữa, mục tiêu xuất khẩu năm nay 64- 65 tỷ USD, Bộ NN&MT phấn đấu đạt 65 tỷ USD. Ngay hết quý I, chúng ta đã đạt 15,72 tỷ USD, tăng 13,1% và nếu như tác động của thị trường Mỹ thì chúng ta cũng phải bàn xem những giải pháp ưu tiên, tổ chức thực hiện như thế nào (vì có định hướng rồi), tổ chức thực hiện ở các ngành thế nào, xuất khẩu thế nào… để chúng ta đạt được mục tiêu 64- 65 tỷ USD của Chính phủ.

Thủy sản là ngành chịu tác động nặng nề và trực tiếp nhất từ chính sách thuế quan mới của Mỹ. Ngành thủy sản cần có phương án, cũng như kế hoạch chuẩn bị ra sao với mức tăng thuế này?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Trong cơ cấu, xuất khẩu thủy sản Việt Nam qua thị trường Mỹ là trên 300 triệu USD, còn thị trường châu Âu và các thị trường khác..

Do đó, chúng ta phải xem lại cơ cấu ngành hàng, ví dụ như cá tra, tôm,.. Tôm với sản lượng 1,3 triệu tấn, xuất khẩu 4,3 tỷ USD. Cá tra năng suất với sản lượng 1,65 triệu tấn với giá trị trên 2 tỷ USD. Vậy thì trong bối cảnh trên, động lực mới, bối cảnh mới như thế nào để cạnh tranh với Ấn Độ, Ecuador,...

Như vậy, với nền kinh tế của Mỹ, chúng ta cần "mổ xẻ" thật cặn kẽ, để Mỹ vẫn phải công nhận tương đương của chúng ta về cá tra. Về tôm, 2 năm một lần kiểm tra an toàn thực phẩm chúng ta vẫn đảm bảo được. Thứ ba là các lô hàng xuất khẩu phải đảm bảo quy định về kim loại nặng, vi sinh vật, kháng sinh phải hạn chế tối thiểu để duy trì chiến lược.

Đồng thời, phải tăng năng suất lao động, đảm bảo con giống, đảm bảo tăng trưởng, giảm tiêu tốn thức ăn, độ đồng đều cao. Với ngành cá tra, phải hoàn thiện hệ thống giống. Trung bình ĐBSCL cần 4,5 tỷ con cá tra giống...

Tôi nghĩ rằng là mỗi một đối tượng có những cái điểm nghẽn thì chúng ta phải khơi thông. Một là nâng cao năng lực, hai là chủ động hội nhập, ba là nâng cao được sản lượng cũng như giá trị góp vào mục tiêu là 64- 65 tỷ USD năm 2025 và những năm tiếp theo.

"Hợp long" các mặt hàng, thị trường

Vậy cơ cấu các ngành hàng xuất khẩu chủ lực của chúng ta để bù đắp những ngành hàng bị ảnh hưởng bởi chính sách thuế mới của Mỹ?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Trong cơ cấu và xuất khẩu, chúng ta phải thấy rằng lâm nghiệp là trên 17 tỷ USD, lúa gạo là gần 6 tỷ USD, cà phê năm nay phấn đấu 6 tỷ USD và thủy sản như tôm là trên 4 tỷ USD (năm ngoái tổng thủy sản là 14,07 tỷ USD năm nay phấn đấu 10,5 tỷ USD). Cà phê năm nay giảm 28 % là lượng nhưng mà tăng 26 % về giá trị, năm nay phấn đấu 6 tỷ USD.

Chúng ta biết cao su, hạt điều đều tăng. Tuy nhiên gạo có thể thấp và sầu riêng có thể thấp nhưng mà chúng ta đang tháo gỡ những nút thắt để hai ngành hàng có thể tăng lên, còn tất cả các ngành hàng đều ở mức tăng trưởng và tăng trưởng cao.

Do vậy, ngoài các thành phần trong xuất khẩu nông sản, chúng ta cần chú ý, ví dụ như lúa gạo, ví dụ như là sầu riêng, ngoài ra là chúng ta tính đến thị trường Mỹ và các thị trường khác để chúng ta “hợp long” vào tất cả các mặt hàng đều phát huy được và để về được chỉ định là 64- 65 tỷ USD