Đề xuất phát triển quỹ hưu trí để tạo vốn dài hạn cho nền kinh tế

Theo Bộ Tài chính, để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 – 2030, tổng nguồn vốn tối thiểu cần là khoảng 38,5 triệu tỷ đồng Việt Nam. Trong số này, nguồn vốn từ ngân sách nhà nước chỉ chiếm 20%, 80% còn lại sẽ là từ nguồn vốn xã hội hóa. Chính vì vậy, trong bối cảnh thị trường tiền tệ không còn nhiều dư địa như hiện nay, các nguồn vốn, đặc biệt là nguồn vốn trung, dài hạn được huy động từ thị trường vốn và thị trường chứng khoán sẽ là một trong những nguồn quan trọng.

Trao đổi trong Talk show Phố Tài chính, ông Nguyễn Minh Hạnh, Giám đốc Trung tâm Phân tích, CTCP Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS) cho biết nguồn vốn tốt nhất cho thị trường ở các nước phát triển là nguồn vốn từ quỹ hưu trí tự nguyện (pension fund) bởi tính chất dài hạn. Người lao động có thể nộp vào quỹ này từ lúc bắt đầu đi làm cho tới khi nghỉ hưu và có thể lên tới hơn 40 năm liên tục mỗi tháng. Nếu ở Việt Nam cũng phát triển mô hình này, giả sử toàn bộ lực lượng lao động Việt Nam khoảng 35 triệu người đều nộp định kỳ hàng tháng khoảng 2-3 triệu đồng như các nước phát triển thì chúng ta sẽ có dòng vốn siêu dài hạn cho phát triển hạ tầng và rủi ro rút vốn gần như không đáng kể.

"Chúng ta nên đẩy mạnh nguồn vốn dài hạn và rẻ nhất này. Việc liên tục có dòng tiền định kỳ hàng tháng bất chấp thị trường lên hay xuống sẽ giúp thị trường giảm độ biến động rất lớn trong tương lai", ông Hạnh nói.

Theo chuyên gia này, các "family office" (Văn phòng gia đình: Đơn vị quản lý tài sản chuyên nghiệp, chuyên phục vụ gia đình siêu giàu) cũng là dòng vốn đầu tư rất dài hạn. Họ sẵn sàng đầu tư lâu dài 10-20 năm để đạt được mục tiêu tăng trưởng dài hạn từ các khoản đầu tư của mình với mục tiêu giữ tài sản sau đó mới là gia tăng tài sản. Thực tế tại Việt Nam đã có 1 số family office nước ngoài đã và đang đầu tư vào một số doanh nghiệp.

Còn với dòng vốn các nhà đầu tư tổ chức thì vẫn đến từ dòng tiền của khách hàng là các nhà đầu tư cá nhân khác tập hợp lại qua các quỹ đầu tư và họ vẫn bị ảnh hưởng mạnh mỗi khi thị trường lên xuống, do đó sẽ có các đợt nộp tiền ồ ạt và rút tiền ồ ạt theo từng đợt lên xuống của thị trường chứng khoán. Do đó, việc phát triển ngành quỹ vẫn là một lựa chọn tốt bởi với việc các quỹ chiếm tỷ trọng nhiều hơn, mức độ biến động của VN-Index sẽ giảm.

"Chúng ta mong muốn gia tăng mạnh huy động vốn từ thị trường chứng khoán để có nguồn vốn bổ sung vào đầu tư xã hội là rất hợp lý. Nguồn vốn huy động từ cổ phiếu, trái phiếu sẽ giúp các dự án có thể triển khai trong dài hạn tốt hơn", ông Hạnh nói.

Đối với thị trường chứng khoán, ông Nguyễn Minh Hạnh nhận định việc đẩy mạnh sản phẩm mới là yếu tố chiến lược trọng tâm cần thực hiện vì sẽ giúp dải sản phẩm đầy đủ hơn và nhà đầu tư có thể linh hoạt trong hoạt động đầu tư theo từng sự thay đổi của thị trường. Khi thị trường tốt nhà đầu tư có thể chọn sản phẩm mua và nắm giữ (long only), khi khó khăn họ cần các sản phẩm bán khống (short), các sản phẩm gửi tiền có lãi suất cố định cao vì nhu cầu nắm giữ cổ phiếu xuống thấp… và đây là các nhu cầu hoàn toàn hợp lý cho nhà đầu tư.

Các sản phẩm đầu tư khác như sàn crypto, sàn hàng hóa phái sinh, sàn vàng,… sẽ có các đối tượng nhà đầu tư đặc thù khác nhau.

"Nhưng nhìn chung khi có đủ dải sản phẩm, các quỹ hedge fund sẽ có nhiều cơ hội phát triển và UBCKNN có thể xem xét cho phép các quỹ dạng này được chính thức hoạt động. Tại Mỹ, các quỹ hedge fund là một lực lượng giao dịch chính yếu tạo hơn 70% thanh khoản cho thị trường hàng ngày với quy mô gần 5.000 tỷ USD và họ giao dịch liên tục bất kể thị trường lên hay xuống", ông Hạnh bình luận.