Đấu thầu nghìn tỷ tại sân bay Long Thành: Nhìn lại những tranh cãi giữa các nhà thầu

Những vấn đề này càng thu hút sự chú ý khi mới đây cơ quan điều tra đã khởi tố, bắt tạm giam một số lãnh đạo của Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) để điều tra hành vi vi phạm quy định về đấu thầu. Tuy nhiên, nhà chức trách hiện chưa công bố cụ thể vụ việc liên quan đến gói thầu hay dự án nào.

Lãnh đạo ACV bị khởi tố trong vụ án liên quan đấu thầu

Theo đó, ngày 4/3, ACV cho biết đã nhận được thông báo của Cơ quan CSĐT Bộ Công an về việc khởi tố, bắt tạm giam ông Vũ Thế Phiệt, Chủ tịch HĐQT ACV và ông Nguyễn Tiến Việt, Thành viên HĐQT, Phó Tổng Giám đốc ACV để điều tra về hành vi "Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng".

Theo thông tin được công bố, vụ việc đang trong quá trình điều tra và cơ quan chức năng chưa nêu rõ gói thầu hay dự án cụ thể liên quan.

ACV hiện là doanh nghiệp quản lý, khai thác hệ thống cảng hàng không trên cả nước, đồng thời là chủ đầu tư nhiều dự án hạ tầng hàng không quy mô lớn. Trong số đó, dự án sân bay Long Thành được xem là dự án có quy mô đầu tư lớn nhất mà doanh nghiệp này đang triển khai.

Giai đoạn 1, Sân bay Long Thành có tổng mức đầu tư giai đoạn 1 hơn 109.000 tỷ đồng. Công trình được kỳ vọng sẽ trở thành trung tâm trung chuyển hàng không mới của khu vực, giảm tải cho sân bay Tân Sơn Nhất và tạo động lực phát triển kinh tế cho vùng Đông Nam Bộ.

Chính quy mô khổng lồ của dự án đã biến các gói thầu tại đây thành "đích ngắm" của nhiều doanh nghiệp xây dựng hàng đầu trong và ngoài nước. Nổi bật nhất là gói thầu 5.10 - xây dựng và lắp đặt thiết bị nhà ga hành khách, có giá trị hơn 35.000 tỷ đồng, được xem là gói thầu xây lắp lớn nhất trong lịch sử ngành xây dựng Việt Nam.

Hai liên danh lớn đã bước vào cuộc "so găng" tại gói thầu này. Một bên là liên danh VIETUR, đứng đầu bởi doanh nghiệp IC ISTAS (Thổ Nhĩ Kỳ), cùng sự tham gia của nhiều doanh nghiệp xây dựng trong nước như Ricons, Newtecons, SOL E&C, Vinaconex, CC1, Hancorp, Trường Sơn, Phục Hưng Holdings và ATAD.

Ở phía đối diện là liên danh Hoa Lư, quy tụ hàng loạt nhà thầu lớn trong nước như Coteccons, Hòa Bình, Central, Delta, An Phong, Unicons, Thành An…

Việc 2 liên danh lớn với sự góp mặt của nhiều "ông lớn" xây dựng cùng tham gia một gói thầu đã khiến cuộc cạnh tranh trở nên đặc biệt gay gắt.

Các cột mốc đáng chú ý

Tháng 5/2023: ACV công bố kết quả lựa chọn nhà thầu gói 5.10 - xây dựng nhà ga hành khách hơn 35.000 tỷ đồng. Liên danh VIETUR được xác định trúng thầu.

Tháng 6-7/2023: Liên danh Hoa Lư gửi nhiều văn bản kiến nghị liên quan đến năng lực nhà thầu và quá trình chấm thầu.

Tháng 7-8/2023: ACV và cơ quan chức năng xem xét kiến nghị, khẳng định việc lựa chọn nhà thầu thực hiện đúng quy định.

Cuối năm 2023: Gói thầu nhà ga hành khách chính thức khởi công, liên danh VIETUR triển khai thi công.

Những lá đơn kiến nghị sau kết quả đấu thầu

Sau khi ACV công bố liên danh VIETUR trúng thầu gói nhà ga, liên danh Hoa Lư đã gửi nhiều văn bản kiến nghị tới ACV và các cơ quan quản lý.

Cụ thể, nội dung kiến nghị chủ yếu xoay quanh năng lực và kinh nghiệm của IC ISTAS - doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ đứng đầu liên danh VIETUR. Do đó, cần làm rõ kinh nghiệm thực hiện các dự án tương tự cũng như tính phù hợp của hồ sơ năng lực với yêu cầu của hồ sơ mời thầu.

Bên cạnh đó, liên danh Hoa Lư cũng đề nghị làm rõ một số tiêu chí kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu. Theo nội dung kiến nghị, việc đánh giá hồ sơ kỹ thuật cần được công khai và giải thích chi tiết hơn để đảm bảo tính minh bạch và cạnh tranh giữa các nhà thầu. Phía Hoa Lư cho rằng với gói thầu có giá trị đặc biệt lớn như nhà ga hành khách, việc chấm thầu cần được rà soát kỹ lưỡng.

Một nội dung khác được các nhà thầu đề cập là tính hợp lệ của một số tài liệu trong hồ sơ dự thầu của liên danh trúng thầu. Trong đó, cần kiểm tra thêm các tài liệu liên quan đến năng lực, kinh nghiệm cũng như các cam kết trong hồ sơ dự thầu để đảm bảo tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật về đấu thầu.

Các kiến nghị này đã thu hút sự chú ý lớn của dư luận, bởi gói thầu 5.10 không chỉ có giá trị rất lớn mà còn mang tính biểu tượng của toàn bộ dự án.

Ở chiều ngược lại, ACV khẳng định việc lựa chọn nhà thầu được thực hiện theo đúng quy định của Luật Đấu thầu và các tiêu chuẩn quốc tế. Chủ đầu tư cho biết quá trình đánh giá hồ sơ được thực hiện qua nhiều vòng, với sự tham gia của các đơn vị tư vấn và thẩm định độc lập.

Sau quá trình rà soát, kết quả lựa chọn liên danh VIETUR trúng thầu vẫn được giữ nguyên.

Những kiến nghị trong đấu thầu tại sân bay Long Thành không chỉ dừng lại ở gói nhà ga hành khách. Quá trình triển khai dự án, nhiều gói thầu khác liên quan đến đường băng, đường lăn, giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật cũng thu hút sự tham gia của nhiều doanh nghiệp xây dựng lớn.

Các doanh nghiệp như Vinaconex, CC1, Cienco4, Fecon, Trường Sơn, Lizen… đều tham gia đấu thầu tại nhiều gói thầu quan trọng của dự án. Ở một số gói thầu, nhà thầu sau khi trượt thầu đã gửi kiến nghị liên quan đến tiêu chí đánh giá kỹ thuật hoặc phương pháp chấm điểm hồ sơ dự thầu.

Các doanh nghiệp tham gia đấu thầu tại "siêu" dự án

Liên danh VIETUR - nhà thầu trúng gói nhà ga 35.000 tỷ đồng

VIETUR là liên danh gồm 10 doanh nghiệp xây dựng trong và ngoài nước, do IC ISTAS (Thổ Nhĩ Kỳ) làm thành viên đứng đầu. IC ISTAS là doanh nghiệp từng tham gia nhiều dự án hạ tầng lớn trên thế giới như sân bay, đường sắt và cầu.

Các thành viên Việt Nam trong liên danh gồm Ricons, Newtecons, SOL E&C, Vinaconex, Tổng công ty Xây dựng số 1 (CC1), Hancorp, Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn, Phục Hưng Holdings và ATAD.

Liên danh Hoa Lư - đối thủ của VIETUR

Liên danh Hoa Lư quy tụ nhiều doanh nghiệp xây dựng lớn trong nước như Coteccons, Hòa Bình, Central, Delta, An Phong, Unicons, Thành An…

Trong đó, Coteccons từng là tổng thầu nhiều dự án bất động sản cao cấp và công trình biểu tượng tại Việt Nam.

Hòa Bình là doanh nghiệp xây dựng lâu năm với nhiều dự án quy mô lớn trong lĩnh vực nhà cao tầng.

Delta và Central là những nhà thầu có kinh nghiệm thi công nhiều công trình phức tạp tại Việt Nam.

Ngoài 2 liên danh lớn nói trên, nhiều doanh nghiệp xây dựng hạ tầng cũng tham gia các gói thầu quan trọng tại dự án sân bay Long Thành, như: Vinaconex, Cienco4,
Fecon, Lizen (trước đây là Licogi 16), Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn (đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng).