Chặng đường phát triển mới của chứng khoán Việt Nam

Năm 2025 khép lại với nhiều dấu ấn mang tính bước ngoặt của thị trường chứng khoán Việt Nam, từ mức tăng trưởng ấn tượng của chỉ số VN-Index đến việc chính thức đáp ứng toàn bộ tiêu chí nâng hạng của FTSE Russell. Bước sang năm 2026, năm bản lề của quá trình vận hành theo chuẩn mực mới, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đã chia sẻ về những điểm nhấn quan trọng của thị trường, các yếu tố then chốt trong tiến trình nâng hạng và những nhiệm vụ trọng tâm mà cơ quan quản lý sẽ triển khai trong thời gian tới.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua một năm 2025 thành công với rất nhiều thành tựu. Đối với ông, đâu là điểm nhấn ấn tượng nhất?

Điểm nhấn trong năm là việc FTSE Russell công bố Việt Nam đáp ứng toàn bộ tiêu chí và được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Đây là thành quả của quá trình cải cách đồng bộ về khung pháp lý, hạ tầng công nghệ, mức độ tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, cũng như chất lượng quản lý - giám sát.

Về hạ tầng, hệ thống công nghệ thông tin mới được đưa vào vận hành chính thức sau nhiều năm chuẩn bị. Đây là một hệ thống hiện đại, tích hợp mọi hoạt động của thị trường từ nhận giao dịch đến các khâu bù trừ và thanh toán, có nhiều tính năng mới, tạo nền tảng kỹ thuật hiện đại, an toàn để phát triển sản phẩm mới, nâng năng lực xử lý giao dịch và đáp ứng các chuẩn mực quốc tế.

Về quy mô, cả thị trường cổ phiếu - trái phiếu - phái sinh đều tăng trưởng tích cực. Vốn hóa thị trường cổ phiếu tăng khoảng 39% so với cuối 2024, tương đương 77,6% GDP ước tính năm 2025; chỉ số VN-Index tăng hơn 40%; TTCK Việt Nam là một trong những thị trường có mức tăng trưởng cao nhất trong khu vực và trên thế giới. Đà tăng của thị trường được dẫn dắt bởi thanh khoản duy trì ở mức cao. Số lượng tài khoản nhà đầu tư tiếp tục tăng, vượt mốc 11,8 triệu, cho thấy niềm tin của công chúng đối với thị trường tiếp tục được củng cố.

Song song với tăng trưởng, hàng loạt quy định mới được ban hành, gỡ bỏ các nút thắt, điểm nghẽn tạo điều kiện cho thị trường ngày càng hoạt động minh bạch, hiệu quả.

Có thể thấy khối lượng công việc để đáp ứng tiêu chí nâng hạng từ FTSE là rất lớn. Theo ông, yếu tố nào góp phần quan trọng vào thành công này?

Đúng là khối lượng công việc rất lớn và trải rộng, từ hoàn thiện khung khổ pháp lý, cải cách hạ tầng, tối ưu hóa quy trình và nâng cao chất lượng thị trường đến đối thoại chính sách với các tổ chức quốc tế. Do vậy, kết quả mà thị trường chứng khoán Việt Nam đạt được ngày hôm nay là kết quả của tổng hòa nỗ lực, quyết tâm từ nhiều phía.

Đầu tiên, nâng hạng thị trường đã được Lãnh đạo Chính phủ, Lãnh đạo Bộ Tài chính đặc biệt quan tâm, chỉ đạo sát sao nhằm mục tiêu xây dựng một thị trường chứng khoán hiện đại, đáp ứng yêu cầu là kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ chốt của nền kinh tế. Đây là yếu tố đóng vai trò quyết định, giúp tạo sự thống nhất hành động, tăng hiệu quả phối hợp liên ngành và tháo gỡ kịp thời các “điểm nghẽn”, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư và các tổ chức xếp hạng quốc tế.

Trên cơ sở đó, những nỗ lực cải cách của toàn ngành Chứng khoán theo chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước là nền tảng để đáp ứng tiêu chí nâng hạng. Dưới sự chỉ đạo của Bộ Tài chính, UBCKNN đã chủ động triển khai hàng loạt giải pháp nhằm đáp ứng các tiêu chí quốc tế, tập trung vào hoàn thiện pháp lý, tăng minh bạch, nâng cao khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và hiện đại hóa hạ tầng theo chuẩn quốc tế. Đồng thời, chúng tôi đã có nhiều cuộc tiếp xúc với các nhà đầu tư quốc tế, các tổ chức xếp hạng thị trường… để đối thoại chính sách, khẳng định quyết tâm cải cách của Việt Nam, qua đó củng cố đánh giá tích cực của cộng đồng nhà đầu tư và tổ chức xếp hạng quốc tế đối với thị trường Việt Nam.

Bên cạnh đó, sự phối hợp chặt chẽ của các bộ ngành, đặc biệt là Ngân hàng Nhà nước trong quá trình xây dựng và ban hành các quy định liên quan đến hoạt động của nhà đầu tư nước ngoài; cũng như sự hỗ trợ quý báu từ Ngân hàng Thế giới, các chuyên gia của FTSE Russell và các nhà đầu tư toàn cầu, sự phối hợp truyền thống của cơ quan thông tấn báo chí trong nước và quốc tế đã góp phần thúc đẩy tiến trình nâng hạng thị trường.

Một yếu tố rất quan trọng mà cá nhân tôi cảm thấy tâm đắc là chuyển biến tích cực, sự nỗ lực hành động của các thành viên thị trường, đặc biệt là các công ty chứng khoán và doanh nghiệp niêm yết.  Các công ty chứng khoán đã chủ động nâng cấp hệ thống, năng lực tài chính, quản trị rủi ro, đặc biệt là triển khai giải pháp không yêu cầu có đủ tiền trước khi giao dịch  – một điểm then chốt trong tiêu chí nâng hạng, qua đó góp phần cải thiện trải nghiệm nhà đầu tư nước ngoài.

Ngoài ra, các doanh nghiệp niêm yết ngày càng chú trọng nâng cao quản trị công ty, tuân thủ nghiêm túc các chuẩn mực công bố thông tin.

Năm 2026 sẽ là một năm quan trọng khi các cổ phiếu niêm yết Việt Nam chính thức được phân bổ vào rổ chỉ số thị trường mới nổi của FTSE. Ông có thể chia sẻ những nhóm nhiệm vụ trọng tâm mà Ủy ban sẽ triển khai trong năm mới?

Năm 2026 thời điểm chúng ta cần chuyển từ “đạt điều kiện” sang “vận hành ổn định và bền vững” theo chuẩn mực của một thị trường mới nổi. UBCKNN sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp tại Quyết định số 2014/QĐ-TTg ngày 12/9/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam. Một số giải pháp nhiệm vụ trọng tâm là:

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý và chính sách theo hướng nhất quán và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Thứ hai, tiếp tục hoàn thiện các cơ chế kỹ thuật và nghiệp vụ, trong đó, tiếp tục hoàn thiện các quy định giúp mở rộng vai trò của các CTCK toàn cầu trong hoạt động giao dịch và nghiên cứu, triển khai mô hình tài khoản tổng theo thông lệ quốc tế, tối ưu hóa quy trình giao dịch và quản lý tài khoản cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài.

Thứ ba, tiếp tục đẩy mạnh nâng cấp hạ tầng giao dịch, trọng tâm là triển khai bù trừ, thanh toán theo mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và cơ chế trao đổi thông tin (STP) giữa công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký.

Thứ tư, tập trung mở rộng nguồn cung và đa dạng hóa cơ sở hàng hóa cho thị trường. Đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển các sản phẩm mới cho thị trường; nâng cao chất lượng công bố thông tin và quản trị công ty của các doanh nghiệp niêm yết để góp phần làm tăng chiều sâu, tính đa dạng của hàng hóa trên TTCK.

Thứ năm, tiếp tục tăng cường đối thoại với cộng đồng nhà đầu tư trong và ngoài nước, các tổ chức xếp hạng và định chế tài chính quốc tế, nhằm kịp thời nắm bắt phản hồi của thị trường và điều chỉnh chính sách phù hợp thông qua nhóm Đối thoại Chính sách với Nhà đầu tư (IAG) và các cơ chế trao đổi thông tin khác. 

Bên cạnh đó, công tác thanh tra, giám sát, phát hiện và xử lý vi phạm sẽ vẫn là nhiệm vụ được triển khai xuyên suốt để đảm bảo sự toàn vẹn, an toàn, ổn định, minh bạch của thị trường và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư và các chủ thể tham gia thị trường.

Xin trân trọng cảm ơn Ông!