Bị 2 thủy điện chặn dòng: Sông 'chết', dân kêu trời

Hoa màu "khát" nước tưới

Hiện nay, hàng trăm ha cây trồng đang trong thời gian sinh trưởng, tạo quả của người dân huyện Kon Rẫy, tỉnh Kon Tum đang trong tình trạng thiếu nước tưới trầm trọng dẫn đến héo úa, chết khô.

Mới đây, ông Nguyễn Hữu Tháp, Phó chủ tịch UBND tỉnh Kon Tum cùng các sở, ngành, công ty thuỷ điện đã đi khảo sát tình hình thiếu nước của người dân huyện Kon Rẫy, tỉnh Kon Tum được cho là do các thuỷ điện chặn dòng.

Ngay khi đoàn công tác có mặt khảo sát tại đập thuỷ lợi Đắk Snghé (thôn 3, xã Tân Lập, huyện Kon Rẫy), rất nhiều người dân đã có mặt tại đây để phản ánh tình hình thiếu nước tưới là do các công trình thuỷ điện chặn dòng tích nước.

Bà Trần Thị Ngoan (cùng thôn 3, xã Tân Lập) cho biết, nhà bà có 2,5 ha cà phê, mỗi ngày các nhà máy thuỷ điện chỉ xả khoảng 1 giờ khiến vườn cà phê của bà héo úa, ủ rũ và một số cây đã chết khô.

“Vừa kéo ống tưới cà phê được khoảng 1 tiếng là hết nước. Nhiều hôm đang tưới mà hết nước con tôi bực quá đòi chặt cà phê đi nhưng tôi phải cản lại”, bà Ngoan nói.

Còn bà Doãn Thị Nhâm (thôn 3, xã Tân Lập) nói lớn trước đoàn công tác, "nhà tôi có 1,3 ha lúa thì 1ha lúa đã chết sạch, diện tích còn lại lá cũng héo úa chờ chết vì không có nước tưới".

Nhiều người dân đặt vấn đề: “Tại sao khi đoàn kiểm tra tới thì có nước như thế này còn rời đi là nước lại cạn trơ đáy”.

Ông Nguyễn Văn Nam (thôn trưởng thôn 3) cho rằng, nếu không có giải pháp kịp thời đảm bảo nước tưới thì chắc chắn hàng trăm ha lúa, cà phê sẽ bị mất trắng, chết khô.

Theo thống kê của UBND xã Tân Lập, hiện nay đã có có 108,7ha cây trồng gồm 92ha cà phê, hơn 9ha cây ăn trái, 5ha cây hồ tiêu, 2ha lúa bị héo và một số diện tích bị chết do thiếu nước tưới.

Vì sao sông Đắk Snghé trơ đáy?

Từ cuối tháng 2/2020, khi thuỷ điện Thượng Kon Tum (do Công ty CP thủy điện Vĩnh Sơn Sông Hinh là chủ đầu tư) đã tích nước tạm để nghiệm thu hạng mục cụm đầu mối (đập dâng, đập tràn, cửa nhận nước) và thử nghiệm thiết bị dẫn đến lượng nước đổ về dòng sông Đắk Snghé giảm hẳn.

Cách thuỷ điện Thượng Kon Tum về phía hạ lưu khoảng 31km, thuỷ điện Đắk Ne (do Công ty CP đầu tư năng lượng Trường Thịnh làm chủ đầu tư) tiếp tục chặn dòng, chỉ xả nước về hạ du 2 lần/ngày (1 lần 1 giờ).

Ông Nguyễn Văn Thuỷ, Phó Chủ tịch UBND huyện Kon Rẫy cho biết, để cứu cây trồng UBND huyện đã huy động hàng trăm người dân đắp bao tải cát chặn, dẫn dòng vào cửa lấy nước của mương thuỷ lợi nhằm đảm bảo nguồn nước tưới phục vụ của nhân dân. Nhưng theo phản ánh của người dân thì giải pháp này là không ăn thua.

Ông Nguyễn Văn Quân, Thành viên Hội đồng quản trị Công ty CP đầu tư năng lượng Trường Thịnh cho hay, trước khi thuỷ điện Thượng Kon Tum tích nước thì lượng nước đổ về hồ chứa từ 8-10m3/s.

Tuy nhiên, hiện nay lượng nước đổ về chỉ khoảng 0.75m3/s, chỉ bằng 1/10 so với trước đây. "Lượng nước đổ về là rất ít, chỉ đủ “bốc hơi nước” nên thuỷ điện Đắk Ne mới tích nước và xả 2 lần/ngày. Nguyên nhân thiếu nước là do thủy điện Thượng Kon Tum tích nước nên đơn vị này phải chịu hoàn toàn trách nhiệm”, ông Quân nói.

Theo ông Quân, thời gian tới thuỷ điện Đắk Ne sẽ tiến hành tích nước ban đêm và xả nước vào ban ngày để đủ nước tưới cho bà con từ 8 giờ đến 17 giờ.

Trong khi đó ông Lê Thanh, Phó BQLDA Công ty CP thủy điện Vĩnh Sơn Sông Hinh cho hay, dự tính việc tích nước của công trình thuỷ điện sẽ diễn ra trong vòng 60 ngày và chủ đầu tư đã tính toán việc tích nước vào mùa khô là để ổn định, an toàn cho hồ đập.

Ông Thanh cho rằng, nếu tích nước vào mùa mưa thì nước dâng lên quá nhanh, đập không ổn định sẽ mất an toàn. Sau khi tích đến mực nước chết thì mới có nước theo ống xả trả về hạ du với lưu lượng nước là 5,8m3/s.

“Khi tiến hành tích nước, chúng tôi đã tính toán dòng chảy sau đập về phía hạ du vẫn đảm bảo 2,5m3/s là đảm bảo phục vụ tưới tiêu. Tuy nhiên, thuỷ điện Đắk Ne lại chặn dòng phát điện với lưu lượng xả 2 lần/ngày chứ không phải liên tục theo quy định với lưu lượng 1,29m3/s nên mới xảy ra tình trạng thiếu nước tưới của người dân”, ông Thanh nói.

Theo ông Thanh thì đơn vị sẽ có một phần trách nhiệm và sẽ phối hợp với thuỷ điện Đắk Ne đẻ tính toán, bồi thường cho người dân.

Chính quyền nói gì?

Ngày 24/3, Sở Công Thương tỉnh Kon Tum, UBND huyện Kon Rẫy và các doanh nghiệp làm thuỷ điện đã tổ chức họp bàn làm rõ trách nhiệm của các bên và tìm giải pháp cấp nước cho hàng trăm ha cây trồng của người dân bị thiếu nước tưới.

Theo ông Nguyễn Văn Thủy, Phó chủ tịch UBND huyện Kon Rẫy, từ khi thủy điện Thượng Kon Tum tích nước tạm để nghiệm thu hạng mục cụm đầu mối (đập dâng, đập tràn, cửa nhận nước) và thử nghiệm thiết bị thì hơn 116 ha cây trồng của người dân tại 2 xã trên địa bàn đã bị ảnh hưởng nặng nề.

Ông Nguyễn Văn Quang, Trưởng phòng quản lý Năng lượng (Sở Công Thương Kon Tum) cho biết, phương án ban đầu là thuỷ điện Đắk Ne phải xả nước thường xuyên nhưng đơn vị này lại tích nước và xả tập trung.

“Nếu thuỷ điện này xả nước thường xuyên lưu lượng 0.5m3/s thì người dân sẽ không thiếu nước tưới. Tôi đã nhiều lần gọi điện yêu cầu đơn vị này xả nước thường xuyên nhưng họ không chấp hành”, ông Quang nói.

Theo ông Lê Như Nhất, Giám đốc Sở Công Thương Kon Tum, việc thuỷ điện Thượng Kon Tum tích nước tạm trong thời gian 60 ngày đã được sự đồng ý của UBND tỉnh Kon Tum.

Dự kiến đến ngày 27/4, khi tích nước đủ cao trình sẽ có nước xả về phía hạ du. Nhưng với tình hình khô hạn tại địa phương thì ông Nhất cũng nhận địn: khoảng 60 ngày chưa chắc đã tích đủ nước đến cao trình vì kiểm tra thực tế thì còn khoảng 12m nữa mới tới cống xả ra môi trường.

Để giải quyết cấp bách nhu cầu nước tưới của người dân, ông Nhất đã yêu cầu thủy điện Đăk Ne chỉ tích nước từ 20 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau và xả nước liên tục vào ban ngày để đảm bảo nước tưới vùng hạ du. Khi tích nước vẫn phải đảm bảo có dòng chảy liên tục duy trì.

Giám đốc Sở Công Thương đề nghị UBND huyện Kon Rẫy phải giám sát việc xả nước của thuỷ điện Đắk Ne, thông báo cho người dân biết để có kế hoạch sử dụng nước hợp lý. Đồng thời phối hợp cùng thủy điện Thượng Kon Tum rà soát thiệt hại của người dân để có phương án hỗ trợ, đền bù thiệt hại cho người dân trước ngày 31/3 để tránh tình trạng người dân bức xúc, khiếu kiện.

Riêng thuỷ điện Thượng Kon Tum phải hỗ trợ thiệt hại về cây trồng cho người dân, khi tích nước đến dòng chảy môi trường phải xả nước như phương án đã được Bộ TN-MT phê duyệt với lưu lượng từ 3.3m3/s đến 5.8m3/s (tuỳ tháng).

Ngoài ra, BQL khai thác công trình thuỷ lợi tỉnh Kon Tum lên phương án, xây dựng làm đập chắn dòng kiên cố để đưa nước về mương dẫn cho người dân tưới cây.

Trong lúc đợi các bên tìm hướng giải quyết, người dân huyện Kon Rẫy phải cật lực tìm cách cứu hàng trăm ha cây trồng bằng cách thay nhau trực bơm nước tưới cây khi thủy điện xả nước.

Bài liên quan

Hình bóng vợ chồng bà chủ VnDirect trong một dự án thuỷ điện

Quảng Ngãi siết chặt công tác quản lý đầu tư xây dựng và vận hành các công trình thuỷ điện

Xuất hiện vết sạt gần thuỷ điện ở Thanh Hóa

TCty Điện lực Miền Bắc thoái vốn, Thuỷ điện Nậm Chiến có gì hấp dẫn?