ADB: Dầu có thể chạm 155 USD/thùng trong kịch bản xấu nhất, ASEAN đối mặt nguy cơ mất tới 2,3% GDP

Trong báo cáo công bố ngày 27/3, ADB xây dựng 3 kịch bản nhằm đánh giá tác động của cuộc xung đột đối với tăng trưởng và lạm phát tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Xung đột Trung Đông tác động lớn đến năng lượng ASEAN, giá dầu có thể lên đến

Theo ADB, diễn biến của xung đột sẽ quyết định trực tiếp xu hướng giá năng lượng. Ở kịch bản tích cực, nếu xung đột kết thúc vào cuối tháng 6, giá dầu có thể tăng lên khoảng 105 USD/thùng trong quý II.

Ở kịch bản trung bình, khi chiến sự kéo dài đến tháng 9, giá dầu có thể đạt 130 USD/thùng.

Ở kịch bản tiêu cực, nếu căng thẳng kéo dài đến tháng 2 năm sau, giá dầu có thể lên tới 155 USD/thùng trong quý II trước khi hạ dần về khoảng 140 USD từ quý III đến đầu năm tiếp theo.

Dựa trên ba kịch bản này, ADB nhận định nhóm các nền kinh tế đang phát triển ở Đông Nam Á sẽ chịu tác động nặng nề nhất. GDP của khu vực có thể giảm từ 0,6% đến 2,3%. Nhóm này gồm Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan, Myanmar, Timor-Leste, Brunei, Campuchia và Lào.

Cú sốc dầu mỏ lan sang lạm phát và tiêu dùng

ADB cho rằng giá dầu tăng cao và gián đoạn chuỗi cung ứng đang đẩy chi phí sản xuất cũng như vận chuyển tăng mạnh, tạo áp lực lạm phát đáng kể lên các nền kinh tế. Việc xuất khẩu bị gián đoạn từ các quốc gia vùng Vịnh còn làm tăng giá phân bón, qua đó gây thêm áp lực lên giá lương thực. Chi phí sinh hoạt tăng khiến thu nhập thực tế của hộ gia đình suy giảm, kéo theo nhu cầu tiêu dùng yếu đi và làm chậm đà tăng trưởng kinh tế.

“Mặc dù cú sốc giá năng lượng có thể chỉ mang tính tạm thời, tác động tổng hợp lên chi phí sản xuất, chuỗi cung ứng và mặt bằng giá cả sẽ kéo dài hơn”, nhóm chuyên gia ADB nhận định. Theo ước tính, lạm phát tại các nền kinh tế Đông Nam Á (không bao gồm Singapore) có thể tăng thêm khoảng 3%. Trên phạm vi toàn khu vực châu Á – Thái Bình Dương, GDP dự kiến giảm 0,3–1,3%, trong khi lạm phát tăng thêm 0,6–3,2%.

ADB khuyến nghị các chính phủ nên ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô thay vì kiểm soát giá trên diện rộng. Việc để giá năng lượng phản ánh sát hơn với thị trường có thể thúc đẩy tiết kiệm năng lượng, chuyển đổi nhiên liệu và đầu tư vào các nguồn năng lượng thay thế. Các biện pháp trợ giá đại trà hoặc kiểm soát giá kéo dài có nguy cơ làm chậm quá trình điều chỉnh của nền kinh tế và dẫn tới phân bổ nguồn lực kém hiệu quả.Các chính sách tài khóa hỗ trợ cũng cần được thiết kế có mục tiêu rõ ràng và giới hạn thời gian, ưu tiên nhóm hộ gia đình và ngành nghề chịu tác động lớn nhất từ chi phí năng lượng tăng cao.

ADB đồng thời đề xuất kiểm soát nhu cầu năng lượng thông qua các biện pháp như quy định nhiệt độ điều hòa, giảm chiếu sáng không cần thiết và khuyến khích tiết kiệm điện trong giờ cao điểm. Những giải pháp như làm việc từ xa, lịch làm việc linh hoạt, tăng sử dụng phương tiện công cộng hoặc tổ chức ngày không sử dụng xe cá nhân tại đô thị cũng được xem là cách giảm tiêu thụ nhiên liệu hiệu quả.

Một số quốc gia trong khu vực đã triển khai biện pháp nhằm đối phó với cú sốc năng lượng. Thái Lan thông báo tạm dừng xuất khẩu nhiên liệu tinh chế sang nhiều thị trường, ngoại trừ Lào và Myanmar, đồng thời nâng tỷ lệ dự trữ dầu bắt buộc từ 1% lên 3% nhằm củng cố an ninh nguồn cung. Philippines ban bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng cách đây ba ngày do tác động từ xung đột Trung Đông.